Garegin Nyżdeh

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Karekin Nejdeh)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Garegin Nyżdeh

Garegin Nyżdeh (orm. Գարեգին Նժդեհ), właśc. Garegin Ter-Harutiunian (orm. Գարեգին Տեր-Հարությունյան, ur. 1 stycznia 1886 we wsi Geznud w Nachiczewanie, zm. w 1955 na Syberii lub w więzieniu we Włodzimierzu) – ormiański polityk i wojskowy (generał), premier i minister obrony narodowej w rządzie Republiki Górskiej Armenii, jeden z przywódców ruchu dasznaków na emigracji.

W 1905 wstąpił do akademii wojskowej w Bułgarii. W tym czasie został członkiem Armeńskiej Federacji Rewolucyjnej (dasznaków). W 1912 podczas I wojny bałkańskiej wraz z gen. Andranikiem Ozanianem sformował w ramach armii bułgarskiej ochotnicze oddziały armeńskie do walki z Turkami. Po powrocie do rosyjskiej Armenii dowodził różnymi jednostkami wojskowymi. Brał udział w I wojnie światowej.

Po ogłoszeniu 28 maja 1918 niepodległości przez Demokratyczną Republikę Armenii współorganizował armeńską armię. Odegrał kluczową rolę w organizacji obrony Karakilisy przed Turkami. Jesienią 1919 został komendantem wojskowym Nachiczewanu w celu stłumienia rebelii turko-tatarskiej. W 1920 działał na obszarze Karabachu. W 1921 bronił Zangezuru przed Sowietami. Następnie został premierem i ministrem obrony w rządzie efemerycznej Republiki Górskiej Armenii. Do lipca prowadził z bolszewikami walkę partyzancką w górzystym terenie prowincji Sjunik.

Po upadku niepodległej Armenii udał się na emigrację do Persji. Działał politycznie w ruchu dasznaków w Bułgarii, Turcji, USA i Kanadzie. Założył w Bostonie armeński ruch młodzieżowy zwany Tseghakron, który od 1933 podlegał ruchowi dasznaków. Z powodu swoich skrajnych poglądów został jednak z niego usunięty.

Podczas II wojny światowej współpracował z Niemcami, prowadząc antykomunistyczną i pro-niemiecką działalność propagandową. Pod koniec 1944 został aresztowany przez Sowietów w Sofii, skazany na 25 lat więzienia i wysłany do łagru na Syberię, gdzie zmarł w 1955 r (według części źródeł zmarł w więzieniu we Włodzimierzu koło Moskwy).

Po odzyskaniu niepodległości przez Armenię jego szczątki zostały sprowadzone do ojczyzny i pochowane na cmentarzu koło monasteru Spitakawor. Imieniem Karekina Neżde nazwano bulwar w Erywaniu.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Biografia Garegina Nyżdeha (ros.)