Karl Dedecius

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Karl Dedecius
Karl Dedecius (2006)
Karl Dedecius (2006)
Data i miejsce urodzenia 20 maja 1921
Łódź
Zawód tłumacz
Odznaczenia
Wielki Krzyż Zasługi z Gwiazdą Orderu Zasługi RFN Heski Order Zasługi Order Orła Białego Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Karl Dedecius (ur. 20 maja 1921 w Łodzi) – niemiecki tłumacz i popularyzator literatury polskiej i rosyjskiej. Zajmuje się także eseistyką, teorią przekładu, publikuje w prasie oraz wykłada na uczelniach wyższych.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Łodzi w rodzinie Niemców, którzy przybyli do Polski z czeskich Sudetów i Szwabii. Skończył łódzkie Gimnazjum im. Stefana Żeromskiego. W czasie II wojny światowej jego rodzice podpisali Volkslistę[1], w związku z czym został wcielony do Wehrmachtu we Frankfurcie nad Odrą. Latem 1942 znajdował się na froncie wschodnim pod Stalingradem. W latach 194350 przebywał w sowieckiej niewoli, gdzie nauczył się rosyjskiego. Po wyjściu z niewoli nie wrócił do rodzinnej Łodzi, lecz przeniósł się do narzeczonej w Weimarze, w ówczesnej NRD. W 1952 wyemigrował do RFN. Przez ponad 20 lat pracował jako agent ubezpieczeniowy we frankfurckim towarzystwie ubezpieczeniowym Allianz. Wówczas hobbystycznie zaczął zajmować się tłumaczeniem.

W 1980 został założycielem i pierwszym dyrektorem (do 1999) Deutsches Polen-Institut (Niemiecki Instytut Kultury Polskiej) w Darmstadt, który zajmuje się popularyzacją polskiej twórczości w Niemczech oraz kontaktami między oboma narodami. Wydał kilkadziesiąt antologii i tomów indywidualnych pisarzy. Jest edytorem 50-tomowej serii Polnische Bibliothek (Biblioteka Polska) obejmującej literaturę polską od średniowiecza po współczesność. Łącznie tłumaczył ponad 300 poetów i prozaików w tym Mickiewicza, Miłosza, Szymborską, Różewicza, Leca, Herberta, Wojtyłę. Za dzieło życia uznawana jest 7-tomowa Panorama der polnischen Literatur des 20. Jahrhunderts (Panorama literatury polskiej XX wieku).

W 1963 roku odnowił i utrzymuje bliski kontakt z rodzinną Łodzią. Po udzieleniu swojej zgody, 19 listopada 2002 Karl Dedecius został patronem Publicznego Gimnazjum nr 43 w Łodzi[2].

Od 2003 roku wybitni polscy tłumacze literatury niemieckojęzycznej oraz niemieccy tłumacze literatury polskiej, nagradzani są nagrodą imienia Karla Dedeciusa. Laureaci wybrani są przez polsko-niemieckie jury pod patronatem Karla Dedeciusa[3].

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

Oprócz przekładów cudzych utworów Karl Dedecius jest również autorem książek z dziedziny stosunków polsko-niemieckich, literaturoznawstwa oraz teorii przekładu. W języku polskim ukazały się:

  • Poradnik dla tłumaczy pt. Notatnik tłumacza, który jest syntetycznym „(...)przeglądem teorii przekładu w jej historycznym rozwoju”[4]
  • Książka jako wola i wyobrażenie[5]
  • Polacy i Niemcy w Europie[6]
  • Wspomnienia pt. Europejczyk z Łodzi[7]

Odznaczenia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

Karl Dedecius w rozmowie z Aliną Perth-Grabowską, Warszawa, 1995

Doktoraty honoris causa

  • Uniwersytet Alberta Magnusa w Kolonii (1976)
  • Katolicki Uniwersytet Lubelski (1987)[9]
  • Uniwersytet Łódzki (1990)
  • Uniwersytet im. Mikołaja Kopernika w Toruniu (1995)[10]
  • Uniwersytet Jagielloński (2000)
  • Europejski Uniwersytet Viadrina we Frankfurcie nad Odrą (2011)[11]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. RC (za PAP): Wybitny tłumacz kończy 90 lat. Portal Onet.pl > Wiadomości > Polska > Niemcy [on-line], 2011-05-18. [dostęp 2013-11-12].
  2. Nadanie imienia szkole. gim43.pl, 2007. [dostęp 2012-07-05].
  3. Konkurs na Nagrodę im. Karla Dedeciusa. msz.gov.pl, 2004-10-22. [dostęp 2012-07-05].
  4. Józef Kwiatkowski ze wstępu do Karl Dedecius, Notatnik tłumacza, Czytelnik, Warszawa 1988, ISBN 83-07-01732-7
  5. Karl Dedecius, Książka jako wola i wyobrażenie, Biblioteka Uniwersytecka, Toruń 1995
  6. Karl Dedecius, Polen und Deutsche in Europa – Polacy i Niemcy w Europie, Universitas 1995, ISBN 83-7052-302-1
  7. Karl Dedecius, Europejczyk z Łodzi, Kraków 2008, ISBN 978-83-08-04104-8
  8. Honorowe obywatelstwo miasta Łodzi. [dostęp 21 lutego 2011].
  9. Doktorzy Honoris Causa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. kul.pl. [dostęp 23 lutego 2011].
  10. Doktorzy honoris causa UMK. umk.pl. [dostęp 25 lutego 2011].
  11. Karl Dedecius uhonorowany przez Viadrinę. nowaczytelnia.pl, 21 czerwca 2011. [dostęp 2012-07-05].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]