Karlik większy
| Karlik większy | |
| Pipistrellus nathusii[1] | |
| Keyserling & Blasius, 1839 | |
 |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | ssaki |
| Podgromada | ssaki żyworodne |
| Infragromada | łożyskowce |
| Rząd | nietoperze |
| Rodzina | mroczkowate |
| Gatunek | karlik większy |
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |
 |
|
| Zasięg występowania | |
 |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
Karlik większy (Pipistrellus nathusii) – gatunek ssaka z rzędu nietoperzy.
Spis treści |
Wygląd [edytuj]
Jest nieco większy od karlika malutkiego, z szerszymi skrzydłami. Jego błony lotne, ucho i pyszczek są ciemne. Futro na grzbiecie: ciemnobrązowe z jaśniejszymi końcówkami, na brzuchu jaśniejsze niż na grzbiecie. Ma małe uszy i zaokrąglony, dość gruby, wygięty do przodu koziołek nie sięgający połowy długości ucha. Ostroga sięga do połowy odległości między piętą a ogonem. Poza nią wystaje płatek skórny wzmocniony poprzeczną chrząstką. Koniec ogona wystaje z błony ogonowej na ok. 1 mm (połowa ostatniego kręgu). Przedramię długości 31,5-37 mm, piąty palec dłoni (wraz z kośćmi śródręcza i nadgarstkiem) długości powyżej 42 mm.
Rozmieszczenie [edytuj]
Występuje w całej Europie z wyjątkiem Półwyspu Iberyjskiego, na północ sięgając Wysp Brytyjskich i południowej części Skandynawii. W Polsce rozmieszczony jest bardzo nieregularnie. Rozmnaża się powszechnie na Pomorzu Gdańskim, jak również w północno-wschodniej części kraju (łącznie z Mazurami i północnym Podlasiem), gdzie miejscami należy do najliczniejszych i najpospolitszych gatunków nietoperzy. Z innych rejonów doniesienia o rozrodzie są nieliczne lub brak ich w ogóle. W okresie wędrówek i godów może pojawiać się jednak w dużej liczbie np. w dolinach rzecznych na południu kraju. Przykładowo w Parku Szczytnickim późnym latem należy do najliczniejszych nietoperzy, zasiedlających skrzynki lęgowe i dziuple drzew.
Biotop [edytuj]
Gatunek związany jest z terenami leśnymi, obfitującymi w wody powierzchniowe. Kolonie rozrodcze spotykano w budynkach, skrzynkach lęgowych dla ptaków i nietoperzy, jak również w dziuplach. Często osobniki tego gatunku tworzą kolonie mieszane z karlikiem malutkim, lokalnie również z mroczkiem posrebrzanym, wykorzystuje także wspólne schronienia z mroczkiem późnym. Zimowymi kryjówkami są m.in. dziuple drzew, nadziemne części budynków, stosy składowanego drewna opałowego, zaś w ostatnich latach również fortyfikacje.
Wędrówki [edytuj]
Gatunek odbywający długodystansowe, sezonowe wędrówki. Zimę spędza głównie w zachodniej i południowej Europie, tylko sporadycznie na terenie Polski. U karlika większego stwierdzono najdłuższy wśród europejskich gatunków przelot – 1903 km. Szlaki migracji tego gatunku biegną wzdłuż wybrzeży morskich (np. przez Mierzeję Wiślaną) i dolin rzecznych, karliki większe mogą jednak przelatywać również nad otwartym morzem.
Rozród [edytuj]
Gody odbywają się późnym latem i jesienią. Wówczas samce zajmują terytoria godowe. W centrum każdego z nich znajduje się kryjówka godowa, np. skrzynka lęgowa, dziupla lub szczelina w murze. Samiec siada w jej otworze i emituje słyszalne dla człowieka głosy socjalne, pełniące analogiczną funkcję, jak śpiew u ptaków wróblowych – metodą tą określa więc granice terytorium i wabi samice. Te ostatnie gromadzą się w kryjówce godowej wokół właściciela terytorium, tworząc jego harem. Wiosną samice gromadzą się w koloniach rozrodczych (liczących do ponad 700 osobników w jednym budynku), rodząc w czerwcu jedno lub dwoje młodych. Uzyskują one zdolność lotu po około czterech tygodniach.
Pożywienie [edytuj]
Odżywia się głównie muchówkami z rodziny ochotkowatych. W przeciwieństwie do nocka rudego, odżywiającego się bardzo zbliżonym spektrum ofiar, karlik większy chwyta ofiary wyłącznie w locie, nie zbiera ich zaś z powierzchni wody; dlatego w pokarmie tego ostatniego brak jest poczwarek ochotkowatych, a jedynie ich postaci dorosłe (imagines).
Długość życia [edytuj]
Maksymalny wiek obserwowany w warunkach naturalnych wynosi 11 lat.
Przypisy
- ↑ Pipistrellus nathusii w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ Pipistrellus nathusii. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
Bibliografia [edytuj]
- Konrad Sachanowicz, Mateusz Ciechanowski: Nietoperze Polski. Tomasz Cofta (rysunki). Warszawa: MULTICO, 2005. ISBN 83-7073-401-4.
- Sachanowicz K., Ciechanowski M. 2006. First winter record of the migratory bat Pipistrellus nathusii (Keyserling & Blasius 1839) (Chiroptera: Vespertilionidae) in Poland: yet more evidence of global warming? Mammalia 70: 168-169.
