Karmenta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wyobrażenie Carmenty w Promptuarii Iconum Insigniorum, 1553

Karmenta (także Karmentis, Carmenta, Nikostrate, Temis, Telpusa, Timandra, Postuersa, Prorsa, łac. Carmentis, od carmen ‘magiczne zaklęcie’, ‘pieśń’) – w mitologii rzymskiej nimfa arkadyjska, kamena, wieszczka, bogini płodności.

Uchodziła za córkę greckiego boga Ladona[1]. Uważano ją za matkę lub żonę Ewandra[1][2][3][4]. Przed przybyciem do Italii miała w swojej ojczyźnie nosić imię Nikostrate, Temis, Timandra lub Telpusa[1][2][5].

Przypisywano jej wynalezienie alfabetu. Wskazała Ewandrowi Palatyn jako miejsce osiedlenia się. Według legendy odmówiła udziału w ofierze składanej Herkulesowi podczas Ara Maxima i odtąd kobiety rzymskie nie uczestniczyły w tym święcie[2].

Rzymianie czcili ją jako boginię wody, dzieci i płodności. Pod imieniem Prorsa lub Postuersa patronowała położnicom[1][2]. U stóp Kapitolu, niedaleko od Porta Carmentalis (Bramy Karmentalskiej), znajdował się poświęcony jej ołtarz, a następnie wzniesiono w tym miejscu świątynię[4][5][6][7]. Przedstawiana była jako młoda dziewczyna w wieńcu z bobu i z lirą w ręku[8]. Ku czci bogini obchodzono święto Carmentalia[4][7].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Pierre Grimal: Słownik mitologii greckiej i rzymskiej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2008, s. 59. ISBN 83-04-04673-3.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Andrzej Kempiński: Encyklopedia mitologii ludów indoeuropejskich. Warszawa: Iskry, 2001, s. 85-86. ISBN 83-207-1629-2.
  3. Budowanie Rzymu. W: Zygmunt Kubiak: Mitologia Greków i Rzymian. Warszawa: Świat Książki, 2003, s. 550. ISBN 83-7391-077-8.
  4. 4,0 4,1 4,2 Herosi rodem z Grecji. W: Aleksander Krawczuk: Mitologia starożytnej Italii. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1984, s. 83–85. ISBN 83-221-0119-8.
  5. 5,0 5,1 Zygmunt Kubiak, op.cit., s. 552–553. ISBN 83-7311-077-8.
  6. Vojtech Zamarovský: Bohovia a hrdinovia antických bájí. Bratislava: Perfekt a.s., 1998, s. 227–228. ISBN 80-8046-098-1. (słow.); polskie wydanie: Bogowie i herosi mitologii greckiej i rzymskiej (Encyklopedia mitologii antycznej, Słownik mitologii greckiej i rzymskiej).
  7. 7,0 7,1 Mała encyklopedia kultury antycznej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1983, s. 366. ISBN 83-01-03529-3.
  8. Joël Schmidt: Słownik mitologii greckiej i rzymskiej. Katowice: Książnica, 1996, s. 61. ISBN 83-7132-266-6.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Carmenta (ang.). mythindex.com. [dostęp 2011-05-09].
  2. Oskar Seyffert: Dictionary of Classical Antiquities, 1894, s. 115: Carmenta (ang.). ancientlibrary.com. [dostęp 2011-05-09].
  3. William Smith: A Dictionary of Greek and Roman biography and mythology: Carmenta, Carmenae, Carmentis (ang.). perseus.tufts.edu. [dostęp 2012-05-08].
  4. Harry Thurston Peck: Harpers Dictionary of Classical Antiquities, 1898: Carmenta (ang.). perseus.tufts.edu. [dostęp 2012-05-08].