Karol IV Teodor Wittelsbach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Karol IV Teodor Wittelsbach
Kurfürst Karl Theodor (Bayern).jpg
elektor Palatynatu (od 1777 tylko palatyn)
Okres panowania od 1742
do 16 lutego 1799
elektor Bawarii
Okres panowania od 1777
do 16 lutego 1799
Dane biograficzne
Dynastia Wittelsbachowie
Urodziny 12 grudnia 1724
Drogenbos
Śmierć 16 lutego 1799
Monachium
Miejsce pochówku Kościół Teatynów w Monachium
Ojciec Jan Christian Wittelsbach (Pfalz-Sulzbach)
Matka Maria Anna de Turenne
Żona 1. Elżbieta Wittelsbach (Pfalz-Sulzbach),
Maria Leopoldyna Habsburg-Este
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Karol Filip Teodor Wittelsbach (ur. 12 grudnia 1724, Drogenbos - zm. 16 lutego 1799, Monachium) – hrabia palatyn i książę Palatynatu Neuburg i Sulzbach, książę Jülich i Berg, od 1742 roku elektor Palatynatu Reńskiego jako Karol IV Teodor, od 1777 roku elektor Bawarii jako Karol II.

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Syn Jana Christiana, księcia Palatynatu-Sulzbach i Marii Anny de Turenne (1708-1728). W 1729 zmarł jego wuj Józef Karol, którego synowie zgodnie z rodową umową mieli dziedziczyć elektorat reński. Józef Karol pozostawił po sobie jedynie dwie córki. Wychowywany przez jezuitów na następcę elektora Palatynatu Karola III Filipa. Był miłośnikiem sztuki, wspierał artystów.

17 stycznia 1742 roku poślubił swoją kuzynkę Elżbietę, córkę wuja Józefa Karola i Elżbiety Augusty (córki elektora Palatynatu Karola II Filipa). 31 grudnia tego roku zmarł dziadek panny młodej i elektor Palatynatu Karol II Filip. Karol Teodor został jego następcą.

Rządy[edytuj | edytuj kod]

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Karol Teodor i elektor Bawarii Maksymilian III Józef podpisali 22 września 1766 roku porozumienie, na mocy którego po śmierci Maksymiliana, Karol Teodor odziedziczy Bawarię. Miało to być pierwsze od roku 1253 połączenie w rękach jednej osoby terenów Bawarii i Palatynatu Reńskiego (ostatnim władcą będącym jednocześnie księciem Bawarii i Palatynatu był żyjący w XIII wieku Otton II). Maksymilian III zmarł 30 grudnia 1777 roku.

Karol Teodor jako elektor Bawarii przeniósł swój dwór z Mannheim do Monachium. Nie zdobył serc mieszkańców Bawarii, gdyż przystał na propozycję cesarza Józefa II oddania części Bawarii w zamian za Niderlandy Austriackie. Wywołało to wybuch wojny prusko-austriackiej 1778-1779, zakończonej pokojem w Cieszynie. Na mocy tego pokoju elektoraty Bawarii i Palatynatu po śmierci Karola Teodora miały nadal pozostać połączone w osobie Maksymiliana I Józefa.

Jako władca ufundował Akademię Nauk. Uczynił ze swojej rezydencji w Mannheim centrum kultury. Gościł wielu pisarzy, malarzy, muzyków (m.in. Mozarta, Voltaire'a). Był również kolekcjonerem sztuki. Doprowadził do rozkwitu gospodarczego i ekonomicznego Mannheim i cały Palatynat. Przebudował zamek oraz kościół zamkowy, wybudował największy w Europie barokowy ogród.

Choć Karol nie był do końca swojego życia lubiany przez poddanych w Bawarii, przyczynił się do rozwoju stolicy. W Monachium stworzył Englischer Garten.

Pogrom Illuminatów[edytuj | edytuj kod]

Zlikwidował założony przez Adama Weishaupta zakon iluminatów. W 1784 roku Weishaupt wydał podwładnym rozkaz wywołania rewolucji we Francji, jednak kurier o nazwisku Lanze, wiozący Robespierrowi odpowiednie instrukcje został w drodze z Frankfurtu do Paryża zabity uderzeniem pioruna. Przy zwłokach kuriera policja bawarska znalazła instrukcje od Weishaupta[1], po ich przestudiowaniu władze bawarskie zarządziły dokonanie rewizji w domach czołowych Iluminatów, włącznie z domem samego Weishaupta. Wszystko co udało się wykryć w wyniku przeprowadzonych przeszukań jednoznacznie wskazywało na poważne zagrożeniach dla państwa bawarskiego ze strony Zakonu Iluminatów. Policja ujawniła plany organizacji dotyczące wywoływania wojen, rewolucji, siania zamętu w celu opanowania świata. Wynikiem działania funkcjonariuszy elektora, iluminaccy spiskowcy zostali ujawnieni, a Karol Teodor edyktem z 22 czerwca 1784 roku wydał zakaz działalności wszystkich tajnych związków, zaś w edyktach z 2 marca i 15 sierpnia 1785 wymienił wprost nazwy Iluminatów i masonów[2]. Na rozkaz elektora wydrukowano w Monachium w latach 1786, 1787, 1794 znalezione pisma i dokumenty odnoszące się do Iluminatów, co pozwoliło ujawnić społeczeństwu ich prawdziwe cele i metody działania.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Dopiero dziewiętnaście lat po ślubie z Elżbietą, 28 czerwca 1761 roku przyszedł na świat długo oczekiwany następca tronu, Franciszek Józef Ludwik; mały książę umarł jednak dzień później. Małżonkowie oddalili się od siebie. Elektor otoczył się licznymi kochankami, z którymi miał szóstkę nieślubnych dzieci.

15 lutego 1795 ożenił się z 19-letnią arcyksiężną Marią Leopoldyną Habsburg-Este, córką Ferdynanda Habsburga i Marii Beatrycze d'Este. Arcyksiężna odmówiła jakichkolwiek kontaktów fizycznych z Karolem Teodorem, w związku z czym para nie doczekała się dzieci.

Zmarł w 1799 roku w wyniku udaru. Bawarczycy świętowali to przez kilka dni[potrzebne źródło].

Przypisy

  1. R.Gładkowski - "Myślącym pod rozwagę" - Toronto 1984., s.5.
  2. J.S.Pelczar - "Masoneria" - Lwów 1914.s. 99
Poprzednik
Karol III Filip
Armoiries Bavière-Palatinat.svg Elektor Palatynatu (od 1777 tylko palatyn)
1742-1799
Armoiries Bavière-Palatinat.svg Następca
unia personalna z elektorem Bawarii
Poprzednik
Maksymilian III Józef
Armoiries Bavière.svg Elektor Bawarii
1777-1799
Armoiries Bavière.svg Następca
Maksymilian I Józef