Karol Kotschy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Karol F. Kotschy

Karol Fryderyk Kotschy (Koczy), Carl Friedrich Kotschy, (ur. 26 stycznia 1789 w Cieszynie, zm. 9 lutego 1856 w Ustroniu) – teolog protestancki oraz botanik. Zasłużony dla rozwoju oświaty i kultury polskiej na Śląsku Cieszyńskim.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z niemieckiej spolszczonej rodziny z Cieszyna; jego ojciec, Jan Gotfryd był nauczycielem. W latach 1807-1810 studiował teologię ewangelicką oraz botanikę i medycynę na Uniwersytecie w Lipsku. Później podróżował pieszo po Francji i Szwajcarii. W czasie pobytu w Szwajcarii nawiązał kontakt ze słynnym pedagogiem Johannem Heinrichem Pestalozzim.

Od 1810 aż do śmierci był pastorem w Ustroniu; był aktywnym publicystą, szerzącym nauki Marcina Lutra. Był zagorzałym działaczem na rzecz abstynencji. Wygłaszał kazania przeciwko pijaństwu, a jedno z nich pt. Gorzkie kapki, ale zdrowe, dla tych, którzyby się chcieli opamiętać z pijaństwa między ludem naszym lub się go wystrzegać wydał drukiem w 1833 r. Wraz z katechizmem Lutra, opracowanym przez Kotschy'ego jako podręcznik do nauki religii, znalazło się ono wkrótce w każdej rodzinie ewangelickiej posyłającej dzieci do szkoły. W 1844 r. ks. Kotschy wydał powtórnie swoje kazanie pt. Gorzkie kapki, ale zdrowe (...) oraz założył Bractwo Trzeźwości. W ciągu 7 tygodni do Bractwa wstąpiło 1789 dorosłych osób, a w ciągu kilku następnych tygodni liczebność Bractwa wzrosła do 2249 członków.[1]

Tworzył głównie w języku polskim - języku przeważającej większości ludności Śląska Cieszyńskiego. Pisał podręczniki do nauki polskiego w szkołach elementarnych. Tłumaczył na język polski dzieła niemieckie i czeskie. Jego żoną była Julia Schimko, która urodziła mu 3 synów: Hermana Juliusza i Oskara (którzy zostali pastorami) oraz Theodora, znanego podróżnika i botanika.

Sławę przyniosły mu prace z dziedziny pomologii i sadownictwa; propagował także w regionie warzywnictwo i kwiaciarstwo. Badał florę regionu, głównie alpejską roślinność Beskidu Śląskiego. Był też od 1844 politykiem i parlamentarzystą reprezentującym Śląsk Austriacki we Frankfurcie nad Menem, gdzie popierał frakcję liberalną Deutscher Hof. Publikował liczne artykuły w prasie polsko- (m.in. w pszczyńskim Tygodniku Polskim, Tygodniku Cieszyńskim i Nowinach dla ludu wiejskiego) i niemieckojęzycznej.

Karol Kotschy jest pochowany na cmentarzu w Ustroniu tuż przy grobowcu ustrońskiego działacza spółdzielczego Karola Semika (1913-1964).

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • Katechizm doktora Marcina Luthera 1833
  • Gorskie kapki ale zdrowe, kazanie na półwiekowy jubileusz zboru w Wiśle 1833
  • Słowa nabożne 1833
  • Historie biblijne czyli dzieje Starego i Nowego Testamentu 1844
  • Przestroga dla czytających "Tygodnik Cieszyński" 1848
  • Elementarz języka polskiego 1853
  • Pieśni pogrzebne i szkolne 1853
  • Książeczka o sadach i owocu względem nabywania,wychowania,pożytkowania,z baczeniem osobliwym na położenie klimatu śląskiego 1853

Przypisy

  1. Wantuła Jan: Karty z dziejów ludu Śląska Cieszyńskiego, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1954, s. 92-93

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Golec J., Bojda S., Słownik biograficzny Ziemi Cieszyńskiej, 1993, s. 154.
  • Miękina L., Znów minie wiek... Antologia literatury nadolziańskiej, Cieszyn 2001, s. 29-30.
  • Szkaradnik L., Ten, co nigdy nie próżnował – w 150. rocznicę śmierci ks. Karola Kotschego, Zwiastun, 4/2006, s. 10-12. [1]