Karol Olszewski
Karol Stanisław Olszewski (ur. 29 stycznia 1846 w Broniszowie Tarnowskim (obecnie wieś Broniszów k. Ropczyc), zm. 24 marca 1915 w Krakowie) – polski fizyk i chemik, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Był synem Jana (ziemianina, uczestnika powstania styczniowego) i Anny ze Zwolińskich. Absolwent I Liceum Ogólnokształcącego w Tarnowie. Studiował chemię i fizykę na Uniwersytecie Jagiellońskim (1866–1872), później kształcił się w Heidelbergu. Po powrocie do Krakowa został docentem, od 1876 był profesorem; kierował Katedrą Chemii Ogólnej, następnie Katedrą Chemii Nieorganicznej. Od 1888 był członkiem-korespondentem, od 1896 członkiem rzeczywistym Akademii Umiejętności w Krakowie.
Wraz z Zygmuntem Wróblewskim dokonał 5 kwietnia 1883 (według innych źródeł 29 marca) pierwszego na świecie skroplenia tlenu, zaś 13 kwietnia 1883 azotu. Później obaj uczeni zestalili także dwutlenek węgla i metanol. Użyli do tego celu kaskadowej metody skraplania gazów pod zmniejszonym ciśnieniem, w której kolejne skroplone i wrzące gazy obniżały temperaturę dla kolejnych skropleń w niższych temperaturach.
W 1895 skroplił i zestalił argon.
Karol Olszewski przyczynił się do rozwoju rentgenografii. Pierwsze zdjęcie wykonał wraz z profesorem Alfredem Obalińskim w Katedrze Fizyki Uniwersytetu Jagiellońskiego w 1896 r., w rok po odkryciu Röntgena.
Olszewski był zgłaszany do Nagrody Nobla z fizyki[1].
Pochowany został na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie, w kwaterze 9.
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ A. K. Wróblewski: Historia fizyki. s. 362.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Andrzej Szytuła. 125 rocznica skroplenia składników powietrza. „Foton”. 101 (Lato 2008), s. 14–17, 2008.
- M. von Smoluchowsky. Karl Olszewski – ein Gelehrtenleben. „Naturwissenschaften”. 5 (50). S. 738–740. doi:10.1007/BF02448011 (niem.).
