Karol Wyrwicz
Karol Wyrwicz (ur. 2 listopada 1717 w powiecie brasławskim, zm. 6 czerwca 1793 w Warszawie), polski geograf, historyk, jezuita[1].
Był synem Aleksandra (herbu Dołega) i Anny z Bolesławskich. W 1734 wstąpił do zakonu jezuitów. Przez siedem lat uczył w kilku kolegiach, następnie zajął się wychowaniem Józefa Hylzena, z którym podróżował po Francji, Belgii, Niemczech i Włoszech. W 1765 w imieniu króla Stanisława Augusta negocjował na dworze wiedeńskim o małżeństwo z arcyksiężniczką austriacką. W 1767 został rektorem kolegium (konwiktu) jezuickiego "nobilium". Oddłużył konwikt, zgromadził grono znakomitych wykładowców, którzy realizowali program nauczania zgodny z jego wytycznymi. Uczelni przybywało słuchaczy a król rozpoczął budowę nowego budynku, przerwaną kasatą zakonu[2]. W uznaniu zasług Wyrwicza na polu nauczania król kazał bić medal. Po jednej jego stronie było wyobrażenie Wyrwicza i napis Carolus Wyrwicz Rector Collegii nobilium Varsoviensis Societatis Jesu (Karol Wyrwicz rektor kolegium dla dobrze urodzonych warszawskiego Towarzystwa Jezusowego), po drugiej Juventatis institucione scriptisque de Patria et literis bene merenti Stanislaus Augustus Rex MDCCLXXII (Wychowaniem młodzieży i pismami, wielce w ojczyźnie zasłużonemu Stanisław August Król 1772)[2]. Po kasacji zakonu jezuickiego otrzymał probostwo parafii św. Andrzeja w Warszawie, a w 1780 został opatem hebdowskim[1].
W 1783 został kawalerem Orderu Świętego Stanisława[3][1].
Autor [edytuj]
- Continuatio Belscii chronici polonici ad nostra usque tempora seu acta 190 annorum, Warszawa 1761;
- Abregé de l'histoire universele (Zbiór historii powszechnej) - po francusku, głównie do nauki języka t.I 1766, t.II 1771;
- Geografia czasów najnowszych etc., Warszawa 1768, 1770;
- Geografia powszechna czasow teraznieyszych ... , Warszawa 1773;
- Pamiętnikowi historycznemu i politycznemu Pro memoria (dzieło polemiczne przeciw Świtkowskiemu ogłoszone bezimiennie), t. 2, 1783-1785;
- Historja ludu Bożego i narodów starożytnych krótko zebrane, 1787, 1793; i inne.
Przypisy [edytuj]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 S. Orgelbranda Encyklopedja Powszechna. Warszawa: Wydawnictwo Towarzystwa Akcyjnego Odlewni Czcionek i Drukarni S. Orgelbranda Synów, XIX i pocz. XX wieku (może wymagać uaktualnienia).
- ↑ 2,0 2,1 Franciszek, Xawery Dmochowski: Pisma rozmaite cz. 2. Warszawa: N. Glücksberga, 1826, s. 194 - 201.
- ↑ Zbigniew Dunin-Wilczyński, Order Św. Stanisława, Warszawa 2006 s. 190.
Bibliografia [edytuj]
- Elżbieta Aleksandrowska, Wyrwicz Karol, w: Dawni pisarze polscy od początków pismiennictwa do Młodej Polski. Przewodnik biograficzny i bibliograficzny, tom V: U–Ż, uzupełnienia, indeksy (koordynacja całości Roman Loth), Warszawa 2004, s. 128–129
