Karpniki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Karpniki
Zamek w Karpnikach
Zamek w Karpnikach
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat jeleniogórski
Gmina Mysłakowice
Wysokość 370–410 m n.p.m.
Liczba ludności (2006) 810
Strefa numeracyjna 75
Kod pocztowy 58-533
Tablice rejestracyjne DJE
SIMC 0191394
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Karpniki
Karpniki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Karpniki
Karpniki
Ziemia 50°51′10″N 15°51′51″E/50,852778 15,864167Na mapach: 50°51′10″N 15°51′51″E/50,852778 15,864167
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach

Karpniki (niem. Fischbach[1]) – wieś w Polsce, w województwie dolnośląskim, w powiecie jeleniogórskim, w gminie Mysłakowice, położona u podnóża Krzyżnej Góry w Rudawach Janowickich, w Sudetach Zachodnich.

W latach 1945–1954 miejscowość była siedzibą gminy Karpniki. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa jeleniogórskiego.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

W ciągu wieków nazwa miejscowości ulegała przekształceniom, przyjmując różne warianty: Wysbach, Crossen – Fischbach (ok. 1300), Vischbach (1370), Wenigen Fischbach (1389), Fischbach (1393), Viesbache (1478), Alt-, Neu Fischbach (1816), Fischbach (1825) i Rybnik, Fischbach (1850).

12 listopada 1946 r. nadano miejscowości polską nazwę Karpniki[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W przeszłości Karpniki należały do różnych rodów i możnych. Miejscowość znana jest głównie dzięki XV-wiecznemu zamkowi wraz z otaczającym go parkiem.

Pierwsze informacje o Karpnikach pochodzą z XIII wieku. W XVIII i XIX w. miejscowość należała do Hohenzollernów i za panowania króla Prus Fryderyka Wilhelma III Pruskiego kwitło w niej życie towarzyskie. Pojawiała się śmietanka pruskiej arystokracji i artyści z całej Europy. Gościła tu również caryca Katarzyna, która pozostawiła w prezencie dla właścicieli złotą kołyskę. Posiadłość znana była z niezwykle bogatego wyposażenia i ogrodu stworzonego na ówczesną, sentymentalną modłę.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Zabytki
Dawna rezydencja brata króla pruskiego. W tle Góry Sokole
Dawna rezydencja brata króla pruskiego. W tle Góry Sokole
Karpniki Pomnik poległych podczas I wojny światowej.jpg

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[2]:

  • kościół pw. św. Jadwigi z XIV–XIX wieku, pierwotnie gotycki, barokowy, a później renesansowy. W kościele znajdowała się oryginalna, gotycka figura z XV w. Madonny z Dzieciątkiem na półksiężycu , która zaginęła w niewyjaśnionych okolicznościach. W świątyni zachowane są elementy barokowego wyposażenia
    • cmentarz przykościelny
    • ogrodzenie z bramami
  • kościół ewangelicki w ruinie, z połowy XVIII wieku; organy z kościoła zostały rozebrane w 1949 r. i przewiezione do parafii św. Benedykta w Płocku-Radziwiu
  • dwa budynki mieszkalne
  • dawna plebania z XVIII wieku
  • ruiny zamku „Sokolec” z XIV–XV wieku
  • zespół pałacowy przy ul. Łąkowej 1:
Information icon.svg Osobny artykuł: Zamek w Karpnikach.
  • pałac z pierwszej połowy XVII wieku, przebudowany w latach 1838–1846[3]. Obiekt nie uległ zniszczeniu podczas wojny, ale został zaraz po niej doszczętnie ograbiony przez wojska Armii Czerwonej. Od tego czasu obiekt popadał w ruinę. Obecnie remontowany przez prywatnego właściciela z przeznaczeniem na hotel i restaurację; remont miał zakończyć się w 2012 roku[4]
    • park, założony po 1820 roku
    • aleja lipowa z połowy XIX wieku, prowadząca w stronę Łomnicy
  • zespół willowy z 1875 r. przy ul. Stawowej 12, dawny nr 41:
  • willa, murowano-drewniana oraz park
  • willa z 1898 r. przy ul. Rudawskiej 2
  • młyn wodno-elektryczny z trzeciej ćwierci XIX w., nr 93
  • drewniany budynek schroniska „Szwajcarka” z 1823 roku
  • budynek gospodarczy.

Inne zabytki:

  • domek myśliwski z 1870 roku, w którym powstaje luksusowy hotel. Wnętrza zachowały przedwojenny wystrój i dają wyobrażenie jak wspaniały musiał być karpnicki zamek.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • W Karpnikach nagrywano sceny do filmów:

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Flemming I. Książka - Fischbach im Riesengebirge (Ein Erinnerungsbuch). Gesamterstellung:& Partner X-Media GmbH Berlin 1998r.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262).
  2. Arhitektura: Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego (pol.). Narodowy Instytut Dziedzictwa, 2012-01-11. [dostęp 2012-08-26]. s. 50–51.
  3. Romuald M. Łuczyński: Zamki, dwory i pałace w Sudetach. Legnica: 2008, s. 178.
  4. nj24.pl: ZABYTKI DOLNEGO ŚLĄSKA - Zamek w Karpnikach - ruina zamienia się w perełkę (pol.). zabytkislaska.esbo.pl. [dostęp 2013-03-01].
  5. waldek@naszesudety.pl, Leszek Kosiorowski: Film powstający ze wstydu - Nasze Sudety - prawie wszystko o Sudetach (pol.). 2008-08-10. [dostęp 2013-03-01].