Kartel
Kartel – zmowa (umowa) państw lub przedsiębiorstw posiadających decydujący wpływ w tej samej lub podobnej gałęzi gospodarki, mająca na celu całkowitą kontrolę nad rynkiem i jego regulację (ceny, podaży, popytu). Tworzenie karteli pomiędzy przedsiębiorstwami jest nielegalne w Unii Europejskiej oraz w Stanach Zjednoczonych, jak również w wielu innych państwach świata.
Kartelem międzypaństwowym jest OPEC.
Spis treści |
[edytuj] Kartele w Unii Europejskiej
Kartele w Unii Europejskiej są nielegalne na mocy artykułu 101 Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
[edytuj] Statystyki
Według danych z 7 października 2009 w latach 2004-2009 Komisja Europejska nałożyła na uczestników karteli łączne kary w wysokości niemal 10 mld euro. Największym pod względem nałożonej kary kartelem była zmowa producentów szyb samochodowych, ukarana w 2008 roku grzywną w wysokości niemal 1,4 mld euro. Kolejne znaczące ukarane kartele to zmowa producentów gazu (w 2009 roku, kara ponad 1,1 mld euro) oraz zmowa producentów wind i schodów ruchomych (w 2007 roku, kara niemal 1 mld euro).[1]
[edytuj] Kartel producentów gumy
W listopadzie 2006 roku Unia Europejska ukarała karą grzywny w wysokości 519 mln euro uczestników kartelowej zmowy cenowej na rynku produktów gumowych.[2] Według inspektorów, w 1996-2002 kartel sztucznie kontrolował ceny kauczuku syntetycznego, co wymiernie odbiło się na cenach opon. Obok największych europejskich koncernów: ENI, SHELL, karę zapłaci też czeski Unipetrol (należy do PKN Orlen) oraz Trade-Stomil. Od wyroku odwołał się Trade-Stomil, który w 2011 r. został ostatecznie oczyszczony z zarzutów[3][4]. Kary nie zapłaci koncern Bayer, który doniósł o procederze i współpracował z unijną komisją ds. konkurencji (zob. leniency).
[edytuj] Kartele w Stanach Zjednoczonych
Tworzenie karteli w Stanach Zjednoczonych jest nielegalne na podstawie uchwalonego w 1890 roku Sherman Antitrust Act. Na jego podstawie, zmowy pomiędzy producentami mogą być traktowane jak przestępstwa kryminalne.
[edytuj] Kartel witamin
Pod koniec lat 90. Departament Sprawiedliwości Stanów Zjednoczonych rozpoczął śledztwo w sprawie utworzenia kartelu producentów witamin. W jego trakcie udowodniono, że uczestnicy kartelu byli w zmowie dotyczącej regulacji podaży oraz cen witamin dostarczanych do firm takich jak General Mills, Kellogg, Coca-Cola, Tyson Foods i Procter & Gamble. Efektem zmowy były zawyżone ceny wielu produktów codziennej konsumpcji. Proces doprowadził do wysokich kar finansowych dla uczestników kartelu oraz kar pozbawienia wolności dla osób organizujących kartel. Tylko w 1999 roku nałożono łączne kary w wysokości 850 milionów USD, w tym rekordową karę w wysokości 500 milionów USD na firmę Hoffmann-La Roche oraz 225 milionów USD na firmę BASF AG.[5]
[edytuj] Zobacz też
- holding, koncern, konsorcjum, pool, syndykat, trust
- gospodarka wolnorynkowa, konkurencja, monopol
- kartel narkotykowy
- OPEC
Przypisy
- ↑ EU cartel Statistics (ang.)
- ↑ Konrad Niklewicz, Gumowy kartel rozbity, 30 listopada 2006 Gazeta Wyborcza
- ↑ Kancelaria Baker & McKenzie reprezentowała spółkę Trade-Stomil przed Sądem UE (pol.). rp.pl, 14-07-2011. [dostęp 2011-07-25].
- ↑ Sukces Trade-Stomil Sp. z o.o. i reprezentującej ją kancelarii Baker & McKenzie w międzynarodowej precedensowej sprawie (pol.). prawnik.pl, 2011-07-21. [dostęp 2011-07-25].
- ↑ Antitrust Enforcement and the Consumer (ang.) Departament Sprawiedliwości USA
