Kartridż

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy nośnika danych wykorzystywanego w konsolach do gier. Zobacz też: drukarka atramentowa. Kartridżem nazywa się również zbiornik z tuszem, niekiedy połączony z głowicą, stanowiący wymienny element drukarki atramentowej.
Budowa kartridża do N64
Budowa kartridża do Famicom
Kartridż Black Box dla C64/C128
Kartridż do Game Boy Advance

Kartridż (kartrydż[1][2], ang. ROM cartridge) – nośnik danych składający się z pamięci ROM umieszczonej w obudowie z tworzywa sztucznego, zawierający program komputerowy[3] (najczęściej grę).

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Oprogramowanie zawarte w kartridżach jest zapisane trwale. Nie może być więc modyfikowane ani usuwane. Zawiera program właściwy, gotowy do natychmiastowego uruchomienia poprzez wczytanie go do pamięci RAM i wywołanie poprzez tzw. autorun. Z zewnątrz kartridż to plastikowe pudełko z naklejoną nalepką przedstawiającą tytuł programu, nazwę producenta programu oraz nazwę konsoli/komputera, dla którego jest przeznaczony. Z jednej strony znajduje się złącze krawędziowe, umożliwiające podłączenie do dedykowanego portu w konsoli/komputerze. Wykonania poszczególnych producentów mogą dość znacznie różnić się od siebie, zarówno budową zewnętrzną, jak i wewnętrzną. W niektórych rozwiązaniach, wewnątrz oprócz pamięci ROM, znajduje się również również pomocniczy moduł pamięci RAM oraz dodatkowe układy kontrolera.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kartridże używane były głównie w konsolach gier wideo. Od lat 70. do późnych 90. były jedynym używanym w nich nośnikiem. Kartridże były również popularnym nośnikiem danych dla komputerów ośmiobitowych, zwłaszcza Atari i Commodore oraz komputerów standardu MSX. Pierwszą konsolą używającą kartridżów jako nośnika pamięci była Fairchild Channel F. Poszczególni producenci stosowali różne, niekompatybilne ze sobą rozwiązania. Zdarzały się też sytuacje, gdzie gry przeznaczone na jeden system, były niekompatybilne z tym samym systemem z innego regionu świata - np. NES a Famicom[potrzebne źródło]. Kartridże różniły się między sobą zarówno gabarytami jak też wyglądem złącza. Oczywiście oprogramowanie na poszczególne maszyny, również było między sobą niekompatybilne. "Złote lata" kartridżów przypadały na lata 80., gdy bezpośrednią konkurencję dla nich stanowiły napędy taśmowe – bardziej zawodne i wymagające nieporównywalnie dłuższego czasu na załadowanie programu (program z kartridżów wczytywał się kilka sekund, podczas gdy ten sam program z "taśmy" od kilku do kilkudziesięciu minut).

Obecnie w konsolach oraz komputerach domowych kartridże zostały wyparte przez dyski optyczne (początkowo płyty CD, później DVD, a obecnie coraz częściej przez Blu-ray, jak np. w konsolach PS3 firmy Sony). W wypadku konsoli przenośnych są nadal używane przez Nintendo i inne mniejsze firmy, podczas gdy Sony używa w PSP nośników UMD.

Konsole używające kartridżów[edytuj | edytuj kod]

Fairchild Semiconductor

Mattel

Atari

Bandai

NEC

Nintendo

Sega

SNK

Nokia

Inne

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Inne nośniki danych używane w konsolach gier wideo:

Przypisy

  1. Kartridż. Wielki słownik ortograficzny PWN. [dostęp 2011-03-18].
  2. Cartridge, kartrydż, kartridż. Rada Języka Polskiego. [dostęp 2011-11-18].
  3. Opis łącza modułowych nośników programu w "Podstawy programowania Commodore64": moduły z programami użytkowymi lub grami (cartridge)