Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Siedziba KRUS w Warszawie

Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (w skrócie KRUS) – instytucja państwowa odpowiedzialna za ubezpieczenie społeczne rolników, uregulowane ustawą z 20 grudnia 1990[1].

Typy ubezpieczeń rolników[edytuj | edytuj kod]

W ubezpieczeniu społecznym rolników funkcjonują na odrębnych zasadach finansowych dwa rodzaje ubezpieczenia:

  • ubezpieczenie emerytalno-rentowe, finansowane w przeważającej części z dotacji budżetowej, uzupełnionej dochodami ze składek ubezpieczonych rolników;
  • ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie, realizację świadczeń z tego ubezpieczenia gwarantują jedynie składki od rolników, gromadzone w Funduszu Składkowym Ubezpieczenia Społecznego Rolników. Fundusz ten jest osobą prawną, funkcje zarządu pełni z urzędu Prezes KRUS, pod nadzorem Rady Rolników.

Działalność KRUS[edytuj | edytuj kod]

Kasa prowadzi działalność prewencyjną, rehabilitację leczniczą i wydzielone orzecznictwo lekarskie, zasiłki rodzinne, pielęgnacyjne, świadczenia kombatanckie dla inwalidów wojennych, pełni funkcję płatnika składek na ubezpieczenie zdrowotne.

W 2011 budżet KRUS-u wynosił 16,5 mld zł, z tego jedynie 1,4 mld zł pochodziło ze składek ubezpieczeniowych wpłacanych przez rolników. Reszta pochodziła z podatków płaconych przez wszystkich polskich podatników. Dotacja do KRUS stanowiła ponad 4,5% wydatków budżetowych państwa[2].

W 2011 przeciętne zatrudnienie w KRUS w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło 6065 osób. Średnie miesięczne wynagrodzenie brutto w Centrali KRUS wyniosło 6385 zł, a w jednostkach terenowych 3555 zł[3].

Sens istnienia oddzielnej kasy ubezpieczenia rolniczego jest kwestionowany głównie ze względu na replikowanie całej struktury administracyjnej, w tym lekarzy orzeczników, która już funkcjonuje w ramach ZUS. Koszty własne funkcjonowania KRUS wynoszą do 5% obracanych środków (dla ZUS jest to 3%)[4]. Do 2009 roku KRUS miał zbudować kompleksowy system informatyczny, który nadal nie działa w 2012 roku pomimo, że wydano na niego 27 mln euro[5]>.

W przedstawionym w 2013 roku raporcie Najwyższa Izba Kontroli ujawniła, że KRUS w nikłym stopniu prowadzi faktyczną weryfikację uprawnień osób zarejestrowanych jako rolnicy i około 30% ze zbadanych przez NIK takich uprawnień nie posiadało. Równocześnie w tych przypadkach do NFZ składki odprowadzał zarówno KRUS jak i ZUS, co w 30% przypadków wynikało z zaniedbań po stronie samego KRUS. NIK wskazał także na rosnące koszty własne KRUS, które przy spadku liczby ubezpieczonych stanowią coraz większą część zarządzanych przez Kasę składek[6].

Analiza Banku Światowego[edytuj | edytuj kod]

W 2005 roku Bank Światowy był przeciwny integracji KRUS z ZUS. Jako zalety KRUS zostały wymienione np. 97-procentowa ściągalność składek i terminowa wypłata świadczeń, a jako wady zbytnie rozproszenie funkcji decyzyjnych i brak centralnego monitorowani bieżących zadań. BŚ podsumował, że "KRUS jest sprawnie, przejrzyście działającą instytucją" oraz że ZUS jest mniej efektywny od KRUS[7].

Gospodarka finansowa KRUS[edytuj | edytuj kod]

Kasa Rolniczych Ubezpieczeń Społecznych prowadzi samodzielną gospodarkę finansową. Finansują ją następujące fundusze:

  • Fundusz składkowy (Fundusz Składkowy Ubezpieczenia Społecznego Rolników) – jest osobą prawną, utworzoną na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników[8]. Nadzór nad funduszem składkowym pełni Rada Nadzorcza Funduszu Składkowego. W skład Rady Nadzorczej funduszu składkowego wchodzi 5 przedstawicieli Rady Rolników i 2 przedstawicieli wyznaczonych przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi oraz po 1 przedstawicielu wyznaczonym przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych i ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego. Tworzy się go ze składek na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie oraz z innych źródeł określonych w statucie funduszu składkowego. Przeznaczony jest na finansowanie świadczeń z ubezpieczenie wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego, bezpośrednich kosztów funkcjonowania Rady Rolników, kosztów zarządzania funduszem i wykonywania jego zobowiązań jako osoby prawnej, działalności Kasy, niedoboru funduszu administracyjnego. W razie powstania niedoboru funduszu składkowego, może być zaciągnięty kredyt bankowy w wysokości niezbędnej do pokrycia niedoboru. Spłatę kredytu uwzględnia się przy ustalaniu wysokości składki na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie w okresie jego spłaty[9]. Fundusz składkowy nie jest funduszem celowym.
  • Fundusz emerytalno-rentowy – tworzony jest ze składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe, z refundacji ze środków Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a także z uzupełniającej dotacji z budżetu państwa. Przeznacza się go na finansowanie świadczeń z ubezpieczenia emerytalno-rentowego, emerytur i rent z innego ubezpieczenia społecznego, wypłacanych łącznie ze świadczeniami z ubezpieczenia emerytalno-rentowego, wraz z dodatkami, refundacji określonych kosztów Funduszowi Ubezpieczeń Społecznych, jeżeli przepisy emerytalne przewidują taką refundację, ubezpieczeń zdrowotnych rolników i pracujących z nimi domowników podlegających ubezpieczeniu społecznemu, osób pobierających świadczenia emerytalno-rentowe w części składkowej, rolników, którzy nie podlegają ubezpieczeniu społecznemu, a podlegają ubezpieczeniu zdrowotnemu[9].
  • Fundusz prewencji i rehabilitacji – przeznaczony jest do finansowania kosztów rzeczowych wynikających z realizacji zadań Krus. Tworzony jest z odpisów od funduszu składkowego w wysokości do 5% oraz dotacji z budżetu państwa. ( Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników z dnia 20 grudnia 1990 r. Art 80 pkt 2)
  • Fundusz administracyjny – przeznaczony na finansowanie kosztów obsługi ubezpieczenia, z wyjątkiem kosztów pokrywanych ze środków funduszu składkowego lub funduszu prewencji i rehabilitacji. Ponadto ze środków funduszu administracyjnego finansowane są koszty obsługi zadań w zakresie ubezpieczenia zdrowotnego. Tworzy się go z odpisów od funduszu składkowego i od funduszu emerytalno-rentowego, w wysokości do 9% planowanych wydatków funduszu składkowego i do 3,5% planowanych wydatków funduszu emerytalno-rentowego oraz dzięki refundacji przez właściwe instytucje kosztów związanych z realizacją ubezpieczenia zdrowotnego oraz realizacją innych zadań powierzonych Prezesowi Kasy na podstawie odrębnych przepisów[9].
  • Fundusz rezerwowy – przeznacza się go na likwidowanie niedoborów funduszu administracyjnego oraz funduszu prewencji i rehabilitacji[10].

Władze[edytuj | edytuj kod]

Kasą Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego kieruje Prezes jako centralny organ administracji publicznej podległy ministrowi właściwemu do spraw rolnictwa. Prezesa Kasy powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów, na wniosek tego ministra, złożony po zasięgnięciu opinii Rady Rolników. Na mocy art. 76 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, Prezes KRUS pełni z urzędu, pod nadzorem Rady Rolników, funkcje zarządu Funduszu Składkowego Ubezpieczenia Społecznego Rolników. Prezes KRUS może mieć jednego lub dwóch zastępców. Zastępcę Prezesa Kasy powołuje i odwołuje minister właściwy do spraw rolnictwa na wniosek Prezesa złożony po zasięgnięciu opinii Rady Ubezpieczenia Społecznego Rolników.

Za realizację zadań przydzielonych poszczególnym strukturom Kasy odpowiadają przed Prezesem dyrektorzy Biur Centrali Kasy, dyrektorzy Oddziałów Regionalnych, kierownicy Placówek Terenowych oraz dyrektorzy innych jednostek organizacyjnych, tj. centrów rehabilitacji rolników i ośrodków rehabilitacyjnych.

Struktura organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

Strukturę organizacyjną KRUS tworzą:

  • Centrala (Warszawa, Al. Niepodległości 190)
  • 16 oddziałów regionalnych,
  • 256 placówek terenowych.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]