Kasprowy Wierch

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy szczytu w Tatrach. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Kasprowy Wierch
Kasprowy Wierch od strony Myślenickich Turni. Widoczna stacja kolejki
Kasprowy Wierch od strony Myślenickich Turni. Widoczna stacja kolejki
Państwo  Polska
 Słowacja
Pasmo Tatry, Karpaty
Wysokość 1987 m n.p.m.
Wybitność 37 m
Pierwsze wejście zimowe 1890
Klemens Bachleda, Karol Potkański
Położenie na mapie Tatr
Mapa lokalizacyjna Tatr
Kasprowy Wierch
Kasprowy Wierch
Ziemia 49°13′54,6″N 19°58′53,6″E/49,231833 19,981556Na mapach: 49°13′54,6″N 19°58′53,6″E/49,231833 19,981556
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Szczyt Kasprowego Wierchu, widok z kolejki linowej
Kasprowy Wierch na tle Tatr Wysokich – widok z Kopy Kondrackiej
Kasprowy Wierch – obserwatorium meteorologiczne
Panorama Tatr z Kasprowego Wierchu

Kasprowy Wierch (słow. Kasprov vrch; dawniej Kasprowa Czuba) – szczyt w Tatrach Zachodnich o wysokości 1987 m[1].

Topografia[edytuj | edytuj kod]

Kasprowy Wierch położony jest w grani głównej Tatr i znajduje się zarazem na granicy polsko-słowackiej. Szczyt góruje nad trzema dolinami walnymi: Doliną Bystrej i Doliną Suchej Wody Gąsienicowej po stronie polskiej oraz Doliną Cichą po stronie słowackiej. Jest zwornikiem dla 4 grani:

Opis szczytu[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Kasprowy Wierch pochodzi od leżącej u podnóży szczytu Hali Kasprowej, a ta z kolei według podań ludowych od imienia lub przezwiska jej właściciela – górala Kaspra[1]. Zbudowany jest ze skał krystalicznych (granodioryty i pegmatyty), mimo położenia w młodszej części Tatr zbudowanej ze skał osadowych. Należy bowiem do tzw. wyspy krystalicznej Goryczkowej[3].

Strome stoki (niemal ściany) opadają tylko do Doliny Kasprowej. Znajduje się w nich kilka żlebów, z których najbardziej znany jest Żleb pod Palcem. Z wszystkich pozostałych stron szczyt Kasprowego Wierchu dostępny jest bez problemu[2].

Tuż poniżej wydłużonego wierzchołka Kasprowego Wierchu, na wysokości 1959 m n.p.m. stoi budynek, w którym znajduje się bar, restauracja, kiosk, poczekalnia dla czekających na zjazd kolejką, przechowalnia nart, WC oraz zimowa stacja TOPR. Od budynku do Suchej Przełęczy prowadzi brukowany kamieniem spacerowy chodnik o długości ok. 200 m[2].

W rejonie szczytu botanicy znaleźli stanowiska kilka bardzo rzadkich roślin, które w Polsce występują tylko w Tatrach i to w niewielu tylko miejscach: mietlica alpejska, sit trójłuskowy i wiechlina tatrzańska[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Szczyt zwiedzany turystycznie był od dawna. Już ok. 1850 r. istniały wydeptane ścieżki z Doliny Gąsienicowej i z Goryczkowej Przełęczy nad Zakosy. Pierwsze odnotowane zimowe wejścia turystyczne: Klemens Bachleda i Karol Potkański ok. 1890. Od około 1910 r. Kasprowy Wierch stał się popularny wśród narciarzy. Obecnie jest najczęściej odwiedzanym szczytem Tatr – w sezonie do 4000 osób dziennie[3].

Na zboczach Kasprowego Wierchu zbudowano także dwa wyciągi krzesełkowe i poprowadzono parę narciarskich tras zjazdowych: Trasę Goryczkową i Trasę Gąsienicową. W roku 1938 zbudowano Wysokogórskie Obserwatorium Meteorologiczne Kasprowy Wierch. Projektantami byli Aleksander Kodelski i Anna Kodelska[5]. Od 1945 r. jest to najwyżej położony budynek w Polsce, obecnie Obserwatorium Meteorologiczne IMGW[3]. W dwudziestoleciu międzywojennym najwyżej położonym budynkiem było obserwatorium astronomiczne Biały Słoń na Popie Iwanie w Czarnohorze.

Kroniki Polskich Kolei Linowych odnotowują wizyty prezydentów: Ignacego Mościckiego (1936 r.), Lecha Wałęsy (1992 r.) i Aleksandra Kwaśniewskiego (1996 r.) oraz byłego prezydenta na uchodźstwie Ryszarda Kaczorowskiego (kilka razy, ostatni raz w 2003 r.). 6 czerwca 1997 r. Kasprowy Wierch odwiedził papież Jan Paweł II; jego wizytę upamiętnia tablica na górnej stacji kolejki linowej[6]. 18 stycznia 2008 r. prezydent Lech Kaczyński oficjalnie otworzył nową kolejkę linową po jej gruntownej przebudowie i zwiększeniu przepustowości[7].

Dawniej istniało przejście graniczne Kasprowy Wierch.

Turystyka i narciarstwo[edytuj | edytuj kod]

Szlaki turystyczne

W rejonie Kasprowego Wierchu i Suchej Przełęczy spotyka się kilka szlaków turystycznych:

szlak turystyczny zielony – zielony do Kuźnic przez Myślenickie Turnie. Czas przejścia: 2:15 h, ↑ 3 h
szlak turystyczny żółty – żółty ze schroniska „Murowaniec” w Dolinie Gąsienicowej na Suchą Przełęcz. Czas przejścia z Murowańca na Kasprowy Wierch: 1:25 h, ↓ 1:05 h
Szlak żółty – żółty z Doliny Cichej Liptowskiej, przebiegającej po południowej, słowackiej stronie Tatr, na Suchą Przełęcz opodal wierzchołka Kasprowego Wierchu. Czas przejścia z Kasprowego Wierchu do czerwonego szlaku w Dolinie Cichej: 1:40 h, ↑ 2:20 h
szlak turystyczny czerwony – czerwony z Doliny Kościeliskiej przez Czerwone Wierchy i dalej główną granią Tatr przez Kasprowy Wierch, Liliowe i Świnicką Przełęcz na szczyt Świnicy i dalej w kierunku Orlej Perci.
  • Czas przejścia z Kopy Kondrackiej na Kasprowy Wierch: 1:55 h, z powrotem 1:40 h
  • Czas przejścia z Kasprowego Wierchu na Świnicę: 1:40 h, ↓ 1:20 h[8].
Ośrodek narciarski
Kolejki linowe

Kasprowy Wierch jest powszechnie znanym ośrodkiem narciarskim. W pobliże szczytu wyjeżdżają 3 kolejki linowe. Są to[3]:

  • kolej linowa Kasprowy Wierch z Kuźnic. Wybudowana w latach 1935–1936 w ciągu 8 miesięcy. Jest to kolej linowo-kabinowa czynna cały rok (z wyjątkiem okresu konserwacji).
  • Wyciąg Goryczkowy z Doliny Goryczkowej, wybudowany w latach 1967–1969. Jest to wyciąg linowy, 2-osobowy, działa tylko w sezonie zimowym i przeznaczony jest głównie dla narciarzy.
  • Wyciąg Gąsienicowy z Doliny Gąsienicowej, wybudowany w 1962 r., a następnie zmodernizowany. Jest to wyciąg linowy, 4-osobowy, działa tylko w sezonie zimowym i przeznaczony jest głównie dla narciarzy.
Trasy zjazdowe

Z Kasprowego Wierchu biegną dwie spektakularne zjazdowe trasy narciarskie: w kierunku północno-wschodnim Trasa Gąsienicowa, opadająca do zachodniej gałęzi Doliny Gąsienicowej, oraz w kierunku północno-zachodnim Trasa Goryczkowa schodząca do Doliny Goryczkowej pod Zakosy. Ze względu na stromiznę i trudne warunki terenowe są one nieodpowiednie dla początkujących; mogą nimi zjeżdżać jedynie doświadczeni narciarze. Obydwie trasy mają przedłużenia (Nartostrada Gąsienicowa i Nartostrada Goryczkowa) umożliwiające zjazd na nartach terenem reglowym do Kuźnic, a przy dużej ilości śniegu nawet do centrum Zakopanego. Całkowita długość Trasy Goryczkowej na odcinku Kasprowy Wierch – Kuźnice wynosi około 8 km, a Trasy Gąsienicowej na podobnym odcinku – około 10 km. Obydwie trasy pokonują tę samą różnicę wysokości wynoszącą około 950 m. Goryczkowa ze względu na urozmaicony teren narciarski uchodzi za najpiękniejszą trasę narciarską w Polsce, natomiast Gąsienicowa charakteryzuje się wspaniałą scenerią wysokogórską[3].

Zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Rejon Kasprowego Wierchu jest jednym z najbardziej obciążonych turystycznie obszarów Tatr Polskich. Tłumy turystów przebywające w okolicy wierzchołka i na okolicznych zboczach powodują przyspieszoną erozję gleby, z którą walka jest kosztowna i trudna. Cała trasa kolejki jest usłana nieulegającymi biodegradacji śmieciami, a roślinność wokół podpór zniszczona przez warstwy starych, zużytych smarów spadających z rolek prowadzących wagoniki. Kolejka sztucznie zwiększa atrakcyjność tego rejonu, ułatwia dostęp i przyczynia się do niszczenia środowiska naturalnego. Złe warunki pogodowe tylko w niewielkim stopniu ograniczają ruch turystyczny. Uszkodzenia roślinności, ścinanie i okaleczanie krawędziami nart, w tym chronionej kosodrzewiny, związane jest z masowo uprawianym narciarstwem zjazdowym. Użycie ratraków powoduje sztuczne ubicie śniegu opóźnia zanikanie pokrywy śnieżnej i skraca okres wegetacyjny roślin[9].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wyd. Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
  2. 2,0 2,1 2,2 Władysław Cywiński: Kasprowy Wierch – Tatry. Przewodnik szczegółowy, tom 13. Poronin: Wyd. Górskie, 2008. ISBN 978-83-7104-038-2.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Józef Nyka: Tatry polskie. Przewodnik. Wyd. XIII. Latchorzew: Wyd. Trawers, 2003. ISBN 83-915859-1-3.
  4. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
  5. Jan Zachwatowicz. Kolej linowa na Kasprowy Wierch. „Architektura i Budownictwo : miesięcznik ilustrowany”. XII (12), s. 385–392, 1936. Warszawa. 
  6. Jerzy Sadecki. Niezwykła kariera Kasprowej Czuby. „Rzeczpospolita”. Moje Podróże. 301 (6984), s. D1-D2, 2004-12-24. 
  7. Prezydent w kolejce na Kasprowy Wierch. Gazeta.pl. [dostęp 1 lipca 2009].
  8. Tatry. Zakopane i okolice. Mapa w skali 1:27 000. Warszawa: ExpressMap Polska, 2005. ISBN 83-88112-35-X.
  9. Tomasz Borucki: Prawda w sporze o Tatry. Bystra k. Bielska Białej: Pracownia na rzecz Wszystkich Istot, 2004. ISBN 83-919879-3-0.


Panorama spod szczytu Kasprowego Wierchu w kierunku południowym
Panorama spod szczytu Kasprowego Wierchu w kierunku południowym