Kasuga (1904)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy krążownika. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Kasuga
Kasuga
Historia
Stocznia Ansaldo, Genua Włochy
Położenie stępki 10 marca 1902
Wodowanie 22 października 1902
 Nippon Kaigun
Wejście do służby 7 stycznia 1904
Wycofanie ze służby 1942
Los okrętu zatopiony 18 lipca 1945 przez lotnictwo, złomowany
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność 7628 t normalna
8591 t pełna
Długość 111,73 m
Szerokość 18,71 m
Zanurzenie 7,32 m
Prędkość 20 węzłów
Zasięg 5500 mil morskich / 10 w
Załoga 550-557
Napęd
2 maszyny parowe o mocy 14 944 KM, 8 kotłów parowych, 2 śruby napędowe
Uzbrojenie
1 działo 254 mm L/45,
2 działa 203 mm L/45 (1xII),
14 dział 152 mm L/40 (14xI),
10 dział 76 mm (10xI),
6 dział 47 mm (6xI),
4 wt 457 mm (4xI) (stan na 1904)
Opancerzenie
burty: do 152 mm (Krupp),
wieże: 102-140 mm,
pokład: 37 mm
Wcześniejsza nazwa Mitra, Rivadavia (budowa)

Kasuga (jap. 春日?)krążownik pancerny japońskiej marynarki wojennej z początku XX wieku, zbudowany we Włoszech, należący do typu Garibaldi. Służył aktywnie przede wszystkim podczas wojny japońsko-rosyjskiej 1904-1905. Jego okrętem bliźniaczym w marynarce japońskiej był "Nisshin".

Historia[edytuj | edytuj kod]

Krążowniki pancerne "Nisshin" i "Kasuga" zostały zakupione przez Japonię we włoskiej firmie Ansaldo, w związku z planowaną wojną z Rosją. Okręty te były ostatnimi zbudowanymi przedstawicielami długiej włoskiej serii typu Garibaldi, która cieszyła się sporym powodzeniem eksportowym, m.in. 4 służyły we flocie Argentyny. Projekt nie był nowy – pierwszy okręt typu został zwodowany jeszcze w 1895, lecz był udany, a na dalszych jednostkach wprowadzano ulepszenia związane z rozwojem techniki. Para ostatnich krążowników była budowana na zamówienie Argentyny, złożone w 1902 w związku z napięciem w stosunkach z Chile. Okręty miały otrzymać nazwy "Mitra" i "Roca", następnie zmienione odpowiednio na "Rivadavia" i "Moreno". Ponieważ oba państwa ostatecznie podpisały porozumienie o wspólnej granicy i zdecydowały ograniczyć zbrojenia morskie, Argentyna zrezygnowała z zakupu budowanych krążowników pancernych. Włosi zaoferowali najpierw zakup znajdujących się w końcowym stadium budowy okrętów Rosji, jednakże w grudniu 1903 rosyjski sztab morski odrzucił ofertę kupna. Japonia natomiast szybko skorzystała z okazji wzmocnienia swojej floty i 29 grudnia 1903 zakupiła oba krążowniki pancerne za cenę 760 000 funtów szterlingów każdy[1] (więcej o okolicznościach budowy i zakupu okrętów w artykule głównym krążowniki pancerne typu Garibaldi).

Stępkę pod budowę "Mitra" położono 10 marca 1902. Budowa szła szybko z uwagi na doświadczenie stoczni w budowie okrętów tej serii i kadłub wodowano już 22 października tego roku. Okręt wszedł do służby japońskiej pod nazwą "Kasuga" 7 stycznia 1904. Prezentował on mieszany wariant uzbrojenia głównego krążowników typu Garibaldi, odmienny od "Nisshin", obejmujący 1 działo kalibru 254 mm w wieży na dziobie i 2 działa 203 mm w wieży na rufie (jak w okrętach budowanych dla floty włoskiej). Artylerię pomocniczą stanowiło 14 dział 152 mm, z tego 10 w kazamatach burtowych i 4 w stanowiskach na pokładzie, osłoniętych maskami pancernymi (salwę burtową stanowiło 7 dział). Uzbrojenie uzupełniało 10 pojedynczych dział 76 mm i 6 dział 47 mm. Opancerzenie wykonane było ze stali Terni, zbliżonej do stali Kruppa. "Kasuga" i "Nisshin" miały cylindryczne kotły parowe, co stanowiło krok wstecz w stosunku do nowszych okrętów, szczególnie pod względem wydłużenia czasu potrzebnego na wyjście w morze, lecz spowodowane to było chęcią Argentyńczyków ujednolicenia siłowni ze starszymi krążownikami tego typu[1].

Służba[edytuj | edytuj kod]

I etap wojny rosyjsko-japońskiej[edytuj | edytuj kod]

"Nisshin" i "Kasuga" po zakupie pośpiesznie wyszły 9 stycznia 1904 z Genui w drogę do Japonii, z niepełnymi załogami i jeszcze nie w pełni wykończone. W dostarczeniu krążowników pomogła Wielka Brytania, będąca sojusznikiem Japonii – dowodzili nimi w drodze do Japonii brytyjscy oficerowie, a od Port Saidu były eskortowane przez krążownik HMS "King Alfred", w obawie przed płynącym na Daleki Wschód rosyjskim zespołem adm. Wireniusa, z pancernikiem "Oslabia". 16 lutego 1904, już po wybuchu wojny japońsko-rosyjskiej (9 lutego), krążowniki dotarły do Yokosuka, gdzie podjęto przyspieszone prace nad uzyskaniem przez nie gotowości bojowej.

"Kasuga" uzyskał gotowość bojową 11 kwietnia 1904 i wraz z "Nisshin" został włączony w skład 1. Dywizjonu bojowego 1. Eskadry admirała Tōgō, operującej pod Port Arturem. Dywizjon ten stanowił rdzeń japońskich sił i składał się z 6 pancerników. Oba krążowniki pancerne stanowiły istotne wzmocnienie dywizjonu, szczególnie wobec utraty dwóch pancerników "Hatsuse" i "Yashima" na minach 15 maja. Spośród innych krążowników pancernych, do operowania wraz z pancernikami predestynowały okręty typu Garibaldi cechy, jak względnie dobre i rozległe opancerzenie, a także nieco niższa od innych krążowników prędkość maksymalna, bardziej odpowiadająca poziomowi pancerników.

"Kasuga", 1904-1905

Pierwszą akcją krążowników było wyjście eskadry w morze 13 kwietnia, kiedy to przy wyjściu eskadry rosyjskiej z Port Artur flagowy rosyjski pancernik "Pietropawłowsk" zatonął na minie wraz z głównodowodzącym adm. S. Makarowem. Następnego dnia "Nisshin" z "Kasugą" ostrzeliwały przystań bazy Port Artur ogniem pośrednim zza wzgórz, do czego szczególnie nadawał się "Kasuga", gdyż jego działo 254 mm o dużym kącie podniesienia, miało największą donośność w japońskiej flocie[1].

W połowie kwietnia "Kasuga" został czasowo przydzielony do 2. Dywizjonu krążowników 2. Eskadry wiceadmirała Kamimury, z którą został wysłany do portu Gensan na Morzu Japońskim w celu poszukiwania zespołu rosyjskich krążowników z Władywostoku. Poszukiwania okazały się bezskuteczne, a co więcej, Rosjanie zatopili pod Gensanem transportowiec "Kinshu Maru". "Kasuga" następnie powrócił w skład głównych sił pod Port Arturem. 15 maja 1904, powracając spod Port Artur w składzie 3. Dywizjonu adm. Dewy, w nocy i mgle, "Kasuga" staranował i zatopił poprzedzający go w szyku krążownik pancernopokładowy "Yoshino", z większością załogi (319 osób; był to najczarniejszy dzień dla floty japońskiej, która utraciła też wtedy dwa pancerniki na minach). Sam odniósł niewielkie uszkodzenia, naprawione następnie w Japonii.

10 sierpnia 1904 "Kasuga" wziął udział w bitwie na Morzu Żółtym, działając z "Nisshin" i "Yakumo" w linii bojowej z pancernikami 1. Dywizjonu. Ostrzeliwał ostatnie okręty linii rosyjskiej, uzyskując nieznaną ilość trafień (wystrzelił m.in. 33 pociski 254 mm i razem z "Nisshin" 307 pocisków kalibru 203 mm, z czego ok. 1/3 powinno pochodzić z dział "Kasugi"). Sam nie odniósł znaczniejszych uszkodzeń ani strat w załodze[1]. Bezpośrednio po bitwie wraz z "Nisshin" i "Asamą" patrolował pod Port Artur, dokąd powróciła flota rosyjska.

W sierpniu kutry parowe obu krążowników uczestniczyły z kanonierkami we wsparciu prawego skrzydła wojsk walczących na lądzie pod Port Artur, a same krążowniki ostrzeliwały rosyjskie pozycje.

II etap wojny rosyjsko-japońskiej[edytuj | edytuj kod]

27 maja 1905 "Kasuga" w składzie 1. Dywizjonu, stanowiącego rdzeń sił japońskich, wziął udział w bitwie pod Cuszimą, ostrzeliwując intensywnie rosyjskie pancerniki i krążowniki. Między innymi, w pierwszej fazie bitwy ostrzeliwały pancernik "Oslabia", zatopiony jako pierwszy. W kolumnie głównych sił "Kasuga" płynął przed ostatnim "Nisshinem" i był mało ostrzeliwany; przez pewien czas po zwrocie był drugim okrętem. Podczas bitwy wystrzelił 50 pocisków kalibru 254 mm i 103 kalibru 203 mm. Sam odniósł niewielkie uszkodzenia od pocisku 305 mm, pocisku 152 mm i trzeciego nieustalonego kalibru. Zginęło 7 marynarzy, raniono 20, w tym 2 oficerów[1].

W Sasebo, po bitwie pod Cuszimą

Podczas reorganizacji japońskiej floty po bitwie, 14 czerwca "Kasugę" z "Nisshin", "Yakumo" i "Azumą" przydzielono do przeformowanego 5. Dywizjonu 3. Floty wiceadmirała Shichiro Kataoki. Do końca wojny krążowniki 5. Dywizjonu głównie patrolowały, a w lipcu-sierpniu osłaniały desant na Sachalin. Przez krótki okres "Kasuga" był wówczas okrętem flagowym wiceadmirała Kataoki.

I i II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

"Kasuga" służył w ograniczonym zakresie podczas I wojny światowej. Na początku wojny w 1914 zmodernizowano go, wymieniając stare kotły na 12 kotłów Kampon Typ 1. 13 stycznia 1918 "Kasuga" wszedł na mieliznę w cieśninie Bangka, z której zdołano zdjąć okręt dopiero w czerwcu[1].

Po wojnie, 1 września 1921 "Kasuga" podobnie jak inne krążowniki pancerne został przeklasyfikowany na okręt obrony wybrzeża. W 1922 brał udział w japońskiej interwencji podczas wojny domowej w Rosji (we Władywostoku)[1].

W 1924 nieco zmodernizowano artylerię, zamieniając brytyjskie działa 152 mm na 14 japońskich dział 152 mm Typ 41 oraz działa 76 mm na 9 japońskich dział tego kalibru (nominalnie 8 cm), w tym jedno przeciwlotnicze. W 1934 jego uzbrojenie składało się z działa 254 mm, dwóch dział 203 mm, czterech 152 mm i pięciu 76 mm, w tym jednego przeciwlotniczego[1]. W latach 1925-1937 służył jako okręt szkolny dla nawigatorów i mechaników, a od 1937 był okrętem szkolnym w bazie Yokosuka. 1 lipca 1942 został rozbrojony i przekształcony w hulk[2].

18 lipca 1945 "Kasuga" został zatopiony przez amerykańskie lotnictwo zespołu TF-38 na płytkiej wodzie w Yokosuka, na pozycji 35°18′N 139°40′E/35,300000 139,666667[2] (m.in. z dawnym krążownikiem pancernym "Azuma). 30 listopada 1945 został skreślony z listy floty[2], po czym po wojnie został podniesiony i złomowany w 1948 w Uraga[1].

Dane techniczne[edytuj | edytuj kod]

  • wyporność[3]:
    • normalna 7628 ton
    • pełna 8591 ton
  • wymiary:
    • długość całkowita: 111,73 m
    • długość na linii wodnej: 108,86 m
    • długość między pionami: 104,86 m
    • szerokość: 18,71 m
    • zanurzenie: 7,32 m
  • napęd: 2 pionowe 3-cylindrowe maszyny parowe potrójnego rozprężania (VTE) produkcji Ansaldo, 8 cylindrycznych kotłów parowych (4 pojedyncze i 4 podwójne), moc na próbach 14 944 KM[3], 2 śruby
  • prędkość maksymalna: 20,05 w (realnie 18 w[3])
  • zapas paliwa: 580 t węgla (teoretycznie 650 t), max. 1200 t
  • zasięg: 4800 Mm (przy prędkości 10 w., z maksymalnym zapasem węgla)
  • załoga: 550-557, w tym 26-27 oficerów[3]

Uzbrojenie : (1904-1924)

  • 1 działo 254 mm Armstrong EOC Pattern R, w wieży na dziobie
    • długość lufy: L/45 (45 kalibrów), kąt podniesienia -5+20°, masa pocisku 227 kg, donośność: 18 000 m, szybkostrzelność ok. 1,5 strz/min ([4])
  • 2 działa 203 mm Armstrong EOC, w wieży na rufie (1xII)
    • długość lufy: L/45 (45 kalibrów), kąt podniesienia -5+30°, masa pocisku 113,4 kg, donośność: 18 000 m, szybkostrzelność ok. 2 strz/min ([5])
  • 14 dział 152 mm Armstrong EOC QF (10 w kazamatach i 4 w stanowiskach na burtach)
    • długość lufy: L/40, kąt podniesienia -5+20°, masa pocisku: 45,4 kg, donośność: 9140 m, szybkostrzelność prakt. ok. 4 strz/min ([6])
  • 10 dział 76 mm (12pdr) (L/40)
  • 6 dział 47 mm Hotchkiss wz.1890
  • 4 nadwodne wyrzutnie torpedowe 457 mm (w burtach)
Schemat opancerzenia i uzbrojenia

Opancerzenie (stal Terni – Kruppa)[1]:

  • pas burtowy na całej długości linii wodnej:
    • śródokręcie: 152 mm (długość x wysokość – 55 × 3 m)[7]
    • dziób i rufa: 80 mm[8]
  • górny pas burtowy oraz pancerz kazamat: 152 mm (55 x ? m)
  • wewnętrzny pokład pancerny ze skosami: 22-37 mm
  • górny pokład pancerny (nad cytadelą): 40 mm
  • grodzie z przodu i tyłu cytadeli: 120 mm
  • uzbrojenie:
    • wieże: 102 mm (150 mm według innych danych)[9]
  • wieża dowodzenia: 152 mm

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • (ros.) W.Ł. Kofman (В.Л. Кофман): Bronienosnyje kriejsera tipa "Garibaldi" (Броненосные крейсера типа «Гарибальди»), Morskaja Kollekcja nr 3/1995

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 1,9 W. Kofman (op.cit.)
  2. 2,0 2,1 2,2 Kasuga class armoured cruisers
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Siergiej Suliga (С. Сулига): Korabli Russko-Japonskoj wojny 1904-1905. Czast 2. Japonskij fłot (Корабли Русско – Японской войны 1904-1905 гг. Часть 2. Японский флот), Moskwa: Askold, 1993, ISBN 5-86579-001-3
  4. Naval Weapons of the World
  5. Naval Weapons of the World. Według S. Suliga (op.cit.), donośność ok. 16 100 m.
  6. Naval Weapons of the World
  7. Główny pas pancerny na śródokręciu grubości 152 mm o wymiarach 55x3 m według W. Kofman (op.cit.). Według S. Suliga (op.cit.) – 150 mm, o wymiarach 52x2,8 m.
  8. Główny pas pancerny na dziobie i rufie 80 mm według W. Kofman (op.cit.). Według S. Suliga (op.cit.) – 75 mm.
  9. Opancerzenie wież 102 mm według W. Kofman (op.cit.), 150 mm według S. Suliga (op.cit.)