Katar

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy państwa Katar. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
دولة قطر
Państwo Katar
Flaga Kataru
Godło Kataru
Flaga Kataru Godło Kataru
Hymn: As Salam al Amiri
Położenie Kataru
Język urzędowy arabski
Stolica Ad-Dauha
Ustrój polityczny monarchia absolutna
Głowa państwa emir Tamim ibn Hamad Al Sani
Szef rządu premier Abd Allah ibn Nasir ibn Chalifa Al Sani
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
166. na świecie
11 586[1] km²
0%
Liczba ludności (2013)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
146. na świecie
2 042 444 [a]
160 osób/km²
PKB (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

202,6 mld[2] USD
100 260[2] USD
PKB (PPP) (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

199,6 mld[2] USD
98 814[2] USD
Jednostka monetarna rial katarski (QAR)
Niepodległość od Wielkiej Brytanii
3 września 1971
Religia dominująca islam
Strefa czasowa UTC +3
Kod ISO 3166 QA
Domena internetowa .qa
Kod samochodowy QA
Kod samolotowy A7
Kod telefoniczny +974
Mapa Kataru
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Katar w Wikipodróżach
Qatar CIA map PL.png

Katar (arab. قطر (wym. [ˈqɑtˤɑr]) – trl. Qaţar, trb. Katar), Państwo Katar (arab. دولة قطرtrl. Dawlat Qaţar, trb. Daulat Katar) – państwo położone we wschodniej części Półwyspu Arabskiego (na półwyspie Katar) nad Zatoką Perską. Graniczy z Arabią Saudyjską.

Stolicą Kataru jest Ad-Dauha, inne większe miasta to Ar-Rajjan, Musajid, Al-Wakra, Chaur, Duchan, Umm Bab.

Katar jest państwem członkowskim LPA, WTO, OPEC oraz GCC. Społeczeństwo katarskie jest najbogatszym społeczeństwem świata (2010, ok. 90 tysięcy dolarów na mieszkańca)[3][4].

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

Katar to księstwo (emirat). Według tymczasowej konstytucji z 1971 (obecnie funkcjonuje konstytucja z 2003) roku głową państwa jest emir (z panującego rodu Al Sani). Władzę wykonawczą sprawuje powoływany przez emira rząd z premierem. 45-osobowa Rada Doradcza jest organem konsultacyjnym rządu. Nie ma parlamentu ani partii politycznych.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Katar od 2004 roku podzielony jest na 7 okręgów.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Geografia Kataru.
Widok z kosmosu

Powierzchnia państwa jest nizinna (wysokość 50–100 m), pustynna (pustynia piaszczysto-kamienista), w części północno-wschodniej zabagniona. Klimat zwrotnikowy wybitnie suchy. Średnia temperatura miesięczna od 17 °C w styczniu do 38–44 °C w sierpniu. Średnia roczna suma opadów ok. 80 mm. Epizodyczne ulewne deszcze w okresie od grudnia do lutego. Brak wód śródlądowych. Odsolona woda morska stanowi podstawę zaopatrzenia ludności w wodę. Roślinność pustynna. Linia brzegowa dobrze rozwinięta. Liczne przybrzeżne rafy koralowe.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kraj jest rządzony przez ród Al Sani, który jest u władzy nieustannie od XVIII wieku. Dwa razy w historii był pod zaborami: w latach 1872–1916 wcielony do Turcji, a w latach 1916–1971 pod protektoratem Wielkiej Brytanii. Od 1971 roku tym wewnętrznie stabilnym krajem znów rządzi ród Al Sani.

W 1913 roku swoich roszczeń co do Kataru zrzekła się Turcja. Trzy lata później obszar ziem arabskich został podzielony pomiędzy dwa europejskie mocarstwa – Francję oraz Wielką Brytanię. W 1915 roku ostatni tureccy żołnierze opuścili Katar, a rok później na mocy katarsko-brytyjskiej umowy, państwo zostało protektoratem Wielkiej Brytanii. W zamian za ograniczone gwarancje bezpieczeństwa, szajch Kataru zobowiązał się nie utrzymywać stosunków dyplomatycznych z żadnym mocarstwem bez zgody rządu brytyjskiego. W 1939 roku odkryto złoża ropy naftowej, od 1949 roku rozpoczęto ich przemysłową eksploatację. 1 września 1971 roku następca tronu szajch Chalifa ibn Hamad ogłosił pełną niepodległość Kataru. Dwa dni później układ z Wielką Brytanią z 1916 roku stracił moc, a Katar stał się państwem suwerennym. W tym samym miesiącu państwo to zostało przyjęte do ONZ.

20 marca 2011 roku Katar zadeklarował, że przyłączy się do operacji militarnej w Libii.

Siły zbrojne[edytuj | edytuj kod]

Katar dysponuje trzema rodzajami sił zbrojnych: wojskami lądowymi, marynarką wojenną oraz siłami powietrznymi[5]. Uzbrojenie sił lądowych Kataru składało się w 2014 roku z: 90 czołgów, 440 opancerzonych pojazdów bojowych, 12 zestawów artylerii holowanej oraz trzech wieloprowadnicowych wyrzutni rakietowych[5]. Marynarka wojenna Bahrajnu dysponowała w 2014 roku 68 okrętami obrony przybrzeża[5]. Katarskie siły powietrzne z kolei posiadały w 2014 roku uzbrojenie w postaci m.in. 9 myśliwców, 53 samolotów transportowych, czterech samolotów szkolno-bojowych oraz 45 śmigłowców[5].

Wojska katarskie w 2014 roku liczyły 11,8 tys. żołnierzy zawodowych (brak rezerwistów). Według rankingu Global Firepower (2014) katarskie siły zbrojne stanowią 82. siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 1,9 mld dolarów (USD)[5].

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Gospodarka Kataru.
Ad-Dauha – stolica Kataru

Katarowi najwięcej dochodów przynosi wydobycie gazu ziemnego oraz ropy naftowej. Krajowy przemysł koncentruje się nie tylko na wydobywaniu tych surowców, ale i na ich przetwórstwie. W 1971 roku u wybrzeży emiratu odkryto największe złoże gazu ziemnego na świecie – tzw. Pole Północne – o zasobach sięgających 18 bilionów metrów sześciennych[6], co uplasowało Katar – obok Rosji i Iranu – wśród trzech państw o największych zasobach gazu ziemnego na świecie. Katar jest obecnie największym eksporterem gazu ziemnego w postaci płynnej (LNG) na świecie. Rozwija tę technologię od 1997 roku, gdy pierwszy transport LNG został wysłany do Hiszpanii[6]. Ponadto rozwija się hutnictwo żelaza i produkcja nawozów sztucznych. Użytki rolne stanowią 4,8% powierzchni kraju. Zastosowanie technologii nawadniania wysokiej klasy pozwala na uprawę warzyw i owoców na szeroką skalę. Modernizowane jest przetwórstwo ryb. Pomimo to większość żywności musi być importowana. Katar jest także ważnym centrum bankowości.

Sieć drogowa jest doskonale rozwinięta, podobnie transport lądowy i lotniczy. Państwo zapewnia pomoc socjalną i bezpłatną naukę wszystkim mieszkańcom. Liczba miejsc w istniejących w Katarze szkołach wyższych jest ograniczona, znaczna część młodzieży studiuje za granicą.

Produkt krajowy brutto na jednego mieszkańca: 106 459 USD (dane z 2008 roku z uwzględnieniem parytetu siły nabywczej). Bezrobocie: 0,5% (2009).

W 2015 roku Katar będzie gospodarzem Mistrzostw Świata w piłce ręcznej, natomiast w 2022 – w piłce nożnej.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

  • Struktura wiekowa: 0–14 lat 23,7%; 15–64 lat 72,9%; ponad 65 lat 3,4%.
  • Średnia długość życia: 73,67 lat.
Długość życia mężczyzn: 71,15 lat.
Długość życia kobiet: 76,32 lat.

Informacje w CIA Factbook

Religia[edytuj | edytuj kod]

Struktura religijna kraju w 2010 roku według Pew Research Center[7][8]:

 Osobny artykuł: Świadkowie Jehowy w Katarze.

Kultura[edytuj | edytuj kod]

W Katarze swoją siedzibę ma najbardziej znana arabska telewizja Al-Dżazira.

Święta państwowe
Data Polska nazwa Oryginalna nazwa
18 grudnia Dzień Niepodległości


Kultura Kataru tak jak w innych krajach arabskich zdominowana jest przez islam. Obowiązują normy obyczajowości muzułmańskiej, aczkolwiek daje się zauważyć stopniową liberalizację w tej kwestii[9].

Katarska biblioteka narodowa uruchomiła w 2014 roku cyfrową bibliotekę z ponad 100 tys. archiwaliów. Wśród dostępnych online znajdują się m.in. książki, mapy, nagrania i rękopisy. Większość zasobów dostępna jest w domenie publicznej[10][11].

Emirowie Kataru[edytuj | edytuj kod]

Dynastia Al Sani:

Katar a Polska[edytuj | edytuj kod]

Polska planuje od 2014 roku importować gaz ziemny (LNG) z Kataru – ma on być sprowadzany gazowcami do gazoportu w Świnoujściu.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. CIA The World Factbook (ang.). [dostęp 2013-08-09].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2013: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2014 (ang.). [dostęp 12-04-2014].
  3. Arabianbusiness: Qatar now world’s richest nation, says IMF.
  4. Qatar richest in the world, says report.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Qatar (ang.). Global Firepower. [dostęp 2014-09-02].
  6. 6,0 6,1 Wawrzyniec Smoczyński. Emirat na gazie. „Polityka”, s. 34-35, 2009-08-08 (pol.). [dostęp 2009-12-21]. 
  7. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-21].
  8. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-21].
  9. Kultura – odyssei.com.
  10. Cyfrowa Biblioteka Kataru (pol.). 30 października 2014. [dostęp 2014-11-02].
  11. Qatar Digital Library (ang.). Qatar National Library. [dostęp 2014-11-02].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
Zobacz hasło Katar w Wikisłowniku
  • K. Górak-Sosnowska, R. Czulda: Państwo Katar. Gospodarka – Polityka – Kultura, Łódź 2009.

Uwagi

  1. Dane szacunkowe na lipiec 2013, podane za CIA The World Factbook (Źródło:CIA) (ang.).