Katedra Polowa Wojska Polskiego w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Katedra NMP Królowej Polski w Warszawie
katedra
Distinctive emblem for cultural property.svg 66/1 z 1.07.1965[1]
Katedra Polowa Wojska Polskiego w Warszawie
Katedra Polowa Wojska Polskiego w Warszawie
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Wezwanie NMP Królowej Polski
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Katedra NMP Królowej Polski w Warszawie
Katedra NMP Królowej Polski w Warszawie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Katedra NMP Królowej Polski w Warszawie
Katedra NMP Królowej Polski w Warszawie
Ziemia 52°14′56″N 21°00′24″E/52,248889 21,006667Na mapach: 52°14′56″N 21°00′24″E/52,248889 21,006667
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Kościół popijarski na ul. Długiej przebudowany na cerkiew prawosławną pw. Najświętszej Trójcy (18371923), widok z ok. 1890-1900
Katedra Polowa Wojska Polskiego w Warszawie
Kaplica Matki Boskiej Ostrobramskiej

Katedra Polowa Wojska Polskiego NMP Królowej Polski w Warszawiekościół garnizonowy przy ul. Długiej 13/15 w Warszawie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1642 r. z woli Władysława IV wybudowano mały drewniany kościół ojców Pijarów pod wezwaniem św. Pryma i Felicjana[2]. W 1651 r. pijarzy umieścili w nim relikwie męczenników. Przywiózł je z Rzymu dla Władysława IV członek rodziny Ossolińskich.

Kościół spłonął w czasie bitwy ze Szwedami o Warszawę w 1656. Król Jan Kazimierz postanowił wybudować w jego miejsce murowaną świątynię. Prac budowlanych podjęła się stolnikowa wyszogrodzka – Małgorzata Kotowska.

17 lipca 1701 r. dokonano konsekracji kościoła (po odbudowie według projektu Józefa Fontany) pod wezwaniem Matki Bożej Zwycięskiej i świętych Pryma i Felicjana. Poświęcił go biskup poznański Mikołaj Święcicki. W ołtarzach znajdowały się dzieła Szymona Czechowicza i J. B. Plerscha. Szczególnym kultem otoczone były relikwie dwóch rzymskich męczenników, Pryma i Felicjana, a także przywieziony z Rzymu wizerunek Najświętszej Maryi Panny znany jako Matka Boża Łaskawa Patronka Warszawy w kościele o.o. jezuitów przy ul. Świętojańskiej.

W 1834 r. rosyjski gubernator Iwan Paskiewicz oddał kościół Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej. W latach 1835-1837 miała miejsce przebudowa i adaptacja kościoła do liturgii prawosławnej. Między innymi usunięto z wnętrza barokowy wystrój, a na wieżach, zakończonych kokosznikami, zawieszono dzwony odlane z armat zdobytych w powstaniu listopadowym. Pijarska świątynia została zaadaptowana na sobór Trójcy Świętej, katedrę eparchii warszawskiej i nowogieorgijewskiej[3].

Społeczeństwo warszawskie w geście buntu przeciw represjom wobec pijarów ułożyło wierszyk:

Poczekajcie no kopułki,
Przyjdą jeszcze z Francji pułki,
My nie chcemy obcej wiary,
Wróci nasza i pijary.

W 1919 r. po odzyskaniu niepodległości, władze polskie zwróciły katedrę kościołowi rzymskokatolickiemu i podniesiono do godności Katedry Wojska Polskiego. 5 lutego 1919 r. Papież Benedykt XV powołał biskupa Stanisława Galla na Biskupa Polowego Wojska Polskiego. W latach 1923-1927 przywrócono pierwotną barokową architekturę według projektu prof. Oskara Sosnowskiego. W okresie okupacji kościół należał do niemieckich katolików i ich duszpasterzy.

Podczas II wojny światowej uległ częściowemu zniszczeniu. Odbudowany w latach 1946–1960 według projektu Leona Marka Suzina. Następnie przekazany generalnemu dziekanowi Wojska Polskiego. Władze komunistyczne zlikwidowały ordynariat polowy, toteż katedra była "polowa" tylko z nazwy. 21 stycznia 1991 r. opublikowano bullę nominacyjną biskupa polowego Wojska Polskiego i dekretów Kongregacji do Spraw Biskupów. Przyczyniło się to do powrotu Ordynariatu Polowego. Świątynia uzyskała status Katedry Polowej Wojska Polskiego pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski.

Kaplica Katyńska – Mauzoleum[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Kaplica Katyńska w Warszawie.

Kaplica Katyńska w Katedrze Polowej została zbudowana mając na celu upamiętnienie męczeństwa obywateli RP – więźniów i jeńców wojennych, tragicznie zamordowanych w 1940 przez NKWD. Na ołtarzu Kaplicy umieszczono obrazek Matki Bożej Katyńskiej (relikwię bezpośrednio związaną z losami polskich oficerów i policjantów zamordowanych przez NKWD).

W kaplicy znajduje się 15 tys. tabliczek, na których widnieją nazwiska ofiar Katynia, Charkowa i Miednoje. Umieszczono tam także tabliczki bezimienne (7 tys.).

15 sierpnia 2010 w kruchcie kaplicy odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą ofiarom katastrofy polskiego Tu-154 w Smoleńsku[4].

Kaplica Matki Boskiej Ostrobramskiej[edytuj | edytuj kod]

Równlegle do Kaplicy Katyńskiej, po lewej stronie od głównego wejścia, znajduje się Kaplica Matki Boskiej Ostrobramskiej, poświęcona w 2005. Autorami kolorowych ceramicznych płaskorzeźb w kaplicy (nazywanej także Kaplicą Lotników) są Lech i Piotr Grześkiewiczowie.

Muzeum Ordynariatu Polowego[edytuj | edytuj kod]

W podziemnym muzeum (wejście przy Kaplicy Katyńskiej), otwartym 8 grudnia 2010 przedstawiona jest historia Polski począwszy od Mieszka I do teraźniejszości (m.in. dzieje oręża, historia kapelanów).

Duszpasterze[edytuj | edytuj kod]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Na listę zabytków wpisane są obiekty (według rejestru NID[5]):

  • zespół klasztorny pijarów, ul. Długa 13, ul. Miodowa 26:
  • kościół MB Królowej Korony Polskiej, nr rej.: 66/1 z 1.07.1965
  • klasztor, ob. kamienica, nr rej.: 66/2 z 1.07.1965

W katedrze znajdują się drzwi spiżowe według projektu Andrzeja Renesa, na których umieszczone są najważniejsze sceny bitewne z historii Polski. Nad tabernakulum stoi figura Matki Bożej Królowej Polski, która ocalała podczas wojny. 15 sierpnia 1994 r. biskup polowy generał dywizji doktor Sławoj Leszek Głódź okrył ją „płaszczem hetmańskim” z wyszytymi odznakami pamiątkowymi Sił Zbrojnych RP. Z tyłu za figurą znajdują się odznaczenia wojskowe, a po prawej stronie organy z drugiej połowy XIX wieku. Wnętrze ozdabiają obrazy autorstwa Michaela Willmanna. Z lewej strony kruchty znajduje się Mauzoleum Obrońców Ojczyzny, a po prawej Kaplica Katyńska.

Znajdujące się w katedrze organy zostały zbudowane na bazie organów Ignatiusa Mentzla z 1724-29, znajdujących się pierwotnie w Kościele Łaski w Kamiennej Górze, po II wojnie światowej zdemontowanych i przewiezionych do Warszawy. Z uwagi na duże zmiany w stosunku do pierwotnego układu organów oraz dużą dowolność, z jaką dokonano montażu, trudno mówić o tożsamości obecnego instrumentu z pierwotnym.

Pochowani w kościelnych kryptach do 1834[edytuj | edytuj kod]

Nieoznakowany grób: Stanisława Konarskiego oraz poety Macieja Kazimierza Sarbiewskiego i innych na Cmentarzu Powązkowskim przeniesionych potajemnie w 1834 z kościoła przy ul. Długiej – alejka oznaczona tablicą, pod którą znajduje się zbiorowa mogiła[6], 2009

W kościele Matki Bożej Zwycięskiej i świętych Pryma i Felicjana przy ul. Długiej do czasu przejęcia przez cerkiew prawosławną (1834) spoczywali:

Stanisław Konarski SchP, Onufry Kopczyński, Teodor Waga, Ignacy Zaborowski, Szymon Bielski, Atanazy Pomorzkant.

Zabytkowe wyposażenie przeniesione po 1834 do innych kościołów[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Rejestr zabytków nieruchomych m. st. Warszawy. [dostęp 2010-01-23].
  2. Matka Boża Łaskawa patronka Warszawy (pol.). [1]. [dostęp 12 maja 2009].
  3. P. Paszkiewicz: Pod berłem Romanowów. Sztuka rosyjska w Warszawie 1815-1915. Warszawa: Instytut Sztuki PAN, 1991, s. 59
  4. Odsłonięcie tablicy. W urnie ziemia ze Smoleńska (pol.). interia.pl, 2010-08-15. [dostęp 2010-10-19].
  5. NID: Rejestr zabytków nieruchomych, w. st. Warszawa. [dostęp 8 lipca 2009].
  6. miejsce nieoznakowanej, zbiorowej mogiły o.o. pijarów i jezuitów, znajdujące się pod cmentarna alejką ok. 8 kroków od ściany zakrystii koscioła (ok. 6 m), między kwaterą 7 i 9 [za:]"Spoczywający w ziemi pijarzy. Od lewego krańca ściany zamykającej zakrystię kościółka powązkowskiego, licząc osiem kroków w linii prostej w głąb cmentarza, spoczywają w ziemi kości Stanisława Konarskiego, Onufrego Kopczyńskiego i wielu jeszcze innych zasłużonych dobrze krajowi pijarów. Nie ma tu najmniejszego śladu dla uwiecznienia ich pamięci, przechodzi nawet tędy żwirowa droga [tj. w 1856 r. – obecnie w 2009 r. pokryta kostką betonową], którą z kościoła przenoszą do grobowisk ciała zmarłych na cmentarz. O tych więc, których prochy depczemy bez należnej czci, szczegółowo teraz opowiemy. [Maciej] Kazimierz Sarbiewski, jezuita, ów Horacy polski, jak go kiedyś zwano, uwieńczony laurem poetyckim od papieża Urbana VIII, umarł w Warszawie d. 2 kwietnia 1640 r. Pochowany został w kościele Jezuickim w temże mieście na Święto-Jańskiej ulicy, ale nie dano żadnego pomnika. Kiedy w 1834 roku czyszczono groby tego kościoła, ze szczątków ubioru poznać można było, że Jezuitów chowano bliżej wielkich drzwi, a gdzie indziej świeckie osoby. W pierwszym grobie była trumna stara w oddzielnym miejscu w formie żłobu zrobiona, bez wieka, a w niej głowa, część nogi i ręki, reszty już nie dostawało (za: Ks. Kurowski "Wiadomość historyczna o kościele, kollegijum ex. księży Jezuitów warszawskich"). Napis był na zbutwiałej desce "Po...Laur...S."' Z tych kilku liter, powzięto przekonanie, że to są zwłoki Sarbiewskiego, i te złożywszy w osobnem miejscu, następnie Pijarzy, przez szacunek jaki mieli dla poety, którego dzieła wykładali po swoich szkołach, przenieśli do kościoła swego na Długiej ulicy. Kiedy jednakże wkrótce z kościoła tego uprzątnąć kości zmarłych Pijarów musieli, i te szczątki wielkiego łacińskiego poety, wraz z tamtymi wynieśli, i równo ze świtem odprowadziwszy na cmentarz Powązkowski, w miejscu przez nas wskazanem złożyli. Tu więc leżą kości oprócz Sarbiewskiego: Stanisława Konarskiego... za: Kazimierz Władysław Wójcicki: Cmentarz Powązkowski pod Warszawą tom II (pol.). Warszawa, 1856. [dostęp 25 marca 2009]. s. 94-95.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]