Kawaleria kosmosu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kawaleria kosmosu
Starship Troopers
Autor Robert A. Heinlein
Miejsce wydania Stany Zjednoczone
Język angielski
Data I wyd. 1959
Wydawca G. P. Putnam's Sons
Typ utworu science fiction
Data I wyd. polskiego 1994
Pierwszy wydawca polski Amber
Przekład Irena Lipińska

Kawaleria kosmosu (ang. Starship Troopers) – powieść fantastycznonaukowa amerykańskiego pisarza Roberta A. Heinleina, opublikowana najpierw w odcinkach na łamach „The Magazine of Fantasy & Science Fiction” w październiku/listopadzie 1959 jako Starship Soldier i wydana w formie książki w 1959. Polską edycję, w tłumaczeniu Ireny Lipińskiej, wydała oficyna Amber w 1994, w serii „Wielkie Serie SF”. W 2008 wydawnictwo Solaris wydało nieokrojoną wersję tej książki pod tytułem Żołnierze kosmosu.

Powieść Kawaleria kosmosu zdobyła nagrodę Hugo za najlepszą książkę w 1960 i pomogła stworzyć nowy nurt w literaturze znany jako militarne science fiction. Na podstawie powieści powstał film Żołnierze kosmosu w reż. Paula Verhoevena z 1997 oraz gra komputerowa. Powieść wzbudziła kontrowersje i krytykę odnośnie zawartych w niej zagadnień politycznych i społecznych, zwłaszcza za pochwałę militaryzmu i wojen.

Ziemie odległej przyszłości to zmilitaryzowany świat, gdzie pełne prawa obywatelskie mają tylko ci, którzy odsłużą służbę wojskową. Ziemianie toczą krwawą wojnę z insektoidalnymi Obcymi. Narratorem książki jest Juan Johnnie Rico, młody, filipiński żołnierz, potem oficer „Karków Rasczaka”, pododdziału kosmicznych komandosów. Kariera wojskowa Rico rozwija się od rekruta do podoficera i ostatecznie do oficera w wojnie pomiędzy rodzajem ludzkim a gatunkiem insektów określanych w książce mianem „robali”. Oczami Rico Heinlein ocenia moralne i filozoficzne aspekty prawa do głosu, obywatelskich cnót, konieczności wojny, kary śmierci oraz przestępczości wśród młodzieży.

Okoliczności powstania dzieła[edytuj | edytuj kod]

Robert A. Heinlein, były oficer Marynarki Stanów Zjednoczonych, postanowił napisać Kawalerię kosmosu po lekturze reklamy zamieszczonej przez Narodowy Komitet Racjonalnej Polityki Nuklearnej (ang. National Committee for a Sane Nuclear Policy), wzywającą do jednostronnego zawieszenia testów broni nuklearnej przez Stany Zjednoczone. W odpowiedzi Heinlein stworzył Ligę Patryka Henry’ego (ang. Patrick Henry League) w zamiarze pozyskiwania wsparcia dla amerykańskiego programu testów nuklearnych. (ang. U.S. Nuclear Testing Program). Jego działania nie przyniosły mu jednak uznania w środowisku.

Heinlein wstrzymał wtedy pracę nad powieścią Obcy w obcym kraju (Stranger in a Strange Land) i napisał Kawalerię kosmosu (między 1958 a 1959). Po opublikowaniu w czasopiśmie, Heinlein miał pewne problemy z publikacją w formie książkowej. Po odrzuceniu przez jego stałe wydawnictwo Charles Scribner's Sons, ostatecznie została opublikowana przez oficynę G. P. Putnam's Sons.

Kawaleria kosmosu była swoistym punktem zwrotnym w pisarskiej karierze Heinleina. Wcześniej pisał lżejsze powieści dla dorosłych oraz młodzieży dla wydawnictwa Scribner's. Po incydencie z Kawalerią kosmosu zerwał współpracę z poprzednim wydawnictwem i zaczął pisać książki o poważniejszej tematyce.

Fabuła[edytuj | edytuj kod]

Akcja Kawalerii kosmosu osadzona jest w niesprecyzowanym, momencie w przyszłości lub być może w czasie alternatywnym. Książka porządkuje doświadczenia Juana Rico, narratora powieści, od momentu rekrutacji i treningu w Mobile Infantry do jego udziału w międzygwiezdnej wojnie pomiędzy Federacją Ziemską (Terran Federation) i Arachnidami (określanymi mianem „robali”) na Klendathu. Całość opowiedziana jest w formie przebłysków, podobnie jak wiele innych dzieł Heinleina.

Powieść zaczyna się na pokładzie frachtowca/korwety „Roger Young” podczas załadunku na obławę przeciwko sojusznikom Arachnidów. Rico zostaje żołnierzem „kapsułowym” (nazwanym tak ze względu na Kapsuły, w których żołnierze są zrzucani do stref zrzutu) w służbie Mobilnej Piechoty Federacji Ziemskiej – jednostce, która łączy aspekty Korpusu Marines oraz wersję kosmicznych spadochroniarzy. Żołnierze piechoty lądują na planecie, niszczą cele, a wycofując się ponoszą stosunkowo niewielkie straty w akcji.

Potem akcja przenosi się do momentu ukończenia studiów i decyzji Rico o wstąpieniu do Służby Federalnej (zawodowej), mimo sprzeciwów ze strony ojca. Duża część tego fragmentu powieści to monolog dwóch ludzi: emerytowanego podpułkownika: Jeana V. Dubois’a – nauczyciela przedmiotu Historia i filozofia moralna oraz sierżanta floty Ho, osobę rekrutującą do sił zbrojnych Federacji Ziemskiej, którzy wyłuszczają filozofię Służby Federalnej.