Kawka zwyczajna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy ptaka. Zobacz też: miejscowości o nazwie Kawka.
Kawka zwyczajna
Coloeus monedula[1]
(Linnaeus, 1758)
Kawka zwyczajna
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina krukowate
Rodzaj Coloeus
Gatunek kawka zwyczajna
Synonimy
  • Corvus monedula Linnaeus, 1758
Podgatunki
  • C. m. monedula (Linnaeus, 1758)
  • C. m. spermologus (Vieillot, 1817)
  • C. m. soemmerringii (Fischer von Waldheim, 1811)
  • C. m. cirtensis Rothschild & Hartert, 1912
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło kawka w Wikisłowniku

Kawka zwyczajna, kawka (Coloeus monedula) – średni ptak synantropijny z rodziny krukowatych, blisko spokrewniony z kawką srokatą, z którą włączane są do podrodzaju Coloeus w obrębie rodzaju Corvus, albo traktowanego jako odrębny rodzaj krukowatych[3].

Zamieszkuje w zależności od podgatunku:

W Polsce średnio liczny ptak lęgowy niżu (na zachodzie częściej podgatunek C. m. spermologus, na wschodzie – C. m. soemmerringii). Lokalnie może być liczny. Zimą przylatują wielkie stada ptaków z północy i wschodu, należących do podgatunków C. m. monedula (liczniejszy na wybrzeżu) oraz C. m. soemmerringii[4].

Cechy gatunku 
Ptak wielkości gołębia, mniejszy niż jakikolwiek gatunek z rodzaju Corvus, do którego kawka była do niedawna zaliczana. Obie płci ubarwione jednakowo. C. monedula monedula – upierzenie czarne, a boki szyi, głowy i karku łupkowoszare. Na głowie czarna "czapka". Tęczówki jasnobłękitne, widoczne z daleka, tworzące silny kontrast z ciemnym upierzeniem. C. monedula soemmerringii w odróżnieniu od poprzedniego ma na bokach szyi białe plamy, a szara barwa na głowie jaśniejsza. Młode ptaki głowę mają ciemniejszą – im starszy jest osobnik tym wyraźniej widać jaśniejsze boki głowy.
Jest ptakiem towarzyskim, zazwyczaj tworzy niewielkie stada. Zimą łączą się one w większe, bardzo często z gawronami. Mimo to cały rok zachowują więź partnerską i w lecącym stadzie łatwo można wyróżnić pary trzymające się blisko siebie[5].
W stadach kawek panuje ścisła hierarchia. Dotyczy ona również łączenia się tych ptaków w pary. Samiec mający np. numer 10 w hierarchii stada kojarzy się z partnerką również zajmującą miejsce dziesiąte. W przypadku zmiany kolejności hierarchicznej kawek w strukturze stada zmianie ulegają również związki kawek. Przykładowo, jeżeli jeden z partnerów awansuje w stadzie, zawiera nowy związek z kawką, która poprzednio w strukturze stada znajdowała się od niego o jedną pozycję wyżej[6].
Wymiary średnie 
długość ciała: 33–35 cm
rozpiętość skrzydeł: 67 cm
masa ciała: ok. 230–240 g
Biotop 
Głównie parki i miasta, czasem również ruiny, skały i obrzeża drzewostanów.
Gniazdo 
Gnieździ się w koloniach, z reguły dość wysoko. Gniazdo umieszczone w szczelinie muru czy skały, w głębokiej dziupli, w nieczynnym kominie, na poddaszu wieży lub kościoła. Korzysta także ze skrzynek lęgowych. Kominy, już podczas budowy domu, należy zabezpieczać przed nią siatką z nierdzewnego drutu (nie wolno niszczyć gniazd).
Jaja 
Pod koniec kwietnia lub na początku maja składa 4–6 jaj o tle sinozielonym z niebieskim odcieniem, o średnich wymiarach 35x25 mm.
Wysiadywanie 
Od złożenia pierwszego jaja trwa przeważnie 17–19 dni. Pisklęta osiągają samodzielność po ok. 30 dniach, lecz na noc wracają jeszcze do gniazda.
Pożywienie 
Głównie dżdżownice, pędraki, gryzonie, odpadki. W okresie lęgów bywa szkodliwa, wybierając jaja lub pisklęta drobnych ptaków śpiewających[7]. Regularnie korzysta z pojnika i wodę często nosi dla młodych.
Ochrona 
Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ochroną gatunkową ścisłą[8].
Jaja i świeżo wyklute pisklę
Osobnik młodociany
Kawka o upierzeniu albinotycznym
Zabezpieczenie komina przed kawkami

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Coloeus monedula w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Corvus monedula. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 8 lipca 2012]
  3. Gill, F. & Donsker, D.: Family Corvidae (ang.). IOC World Bird Names (wersja 3.1), 2010. [dostęp 6 września 2014].
  4. Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk: Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP "pro Natura", 2003, s. 721–723. ISBN 83-919626-1-X. Wg skali przyjętej przez autorów, dla okresu lęgowego średnio liczny oznacza zagęszczenie 10–100 par na 100 km2, a liczny – 100–1000 par na 100 km2.
  5. Przemysław Busse (red.): Mały słownik zoologiczny. Ptaki. T.1. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1990. ISBN 83-214-0563-0.
  6. Vitus B. Droescher: Ludzkie oblicze zwierząt. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1999.
  7. Albin Łącki: Wśród zwierząt. Ptaki.. Poznań: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne Oddział w Poznaniu, 1988. ISBN 83-09-01320-5.
  8. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 12 października 2011 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt, Dz. U. z 2011 r. Nr 237, poz. 1419

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]