Kazimiera Prunskienė

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kazimiera Prunskienė
K. Prunskiene.jpg
Data i miejsce urodzenia 26 lutego 1943
Vasiuliškė
Premier Litwy
Przynależność polityczna Sąjūdis
Okres urzędowania od 17 marca 1990
do 10 stycznia 1991
Następca Albertas Šimėnas
Minister rolnictwa Litwy
Przynależność polityczna LVLS
Okres urzędowania od 7 grudnia 2004
do 9 grudnia 2008
Poprzednik Jeronimas Kraujelis
Następca Kazys Starkevičius
Odznaczenia
Medal Niepodległości Litwy

Kazimiera[1] (Kazimira[2]) Danutė Prunskienė (ur. 26 lutego 1943 w miejscowości Vasiuliškė w rejonie święciańskim) – litewska polityk, ekonomistka, posłanka na Sejm, pierwsza premier niepodległej Litwy w latach 1990–1991, od 2004 do 2008 minister rolnictwa w rządach Algirdasa Brazauskasa i Gediminasa Kirkilasa.

Działalność zawodowa i naukowa[edytuj | edytuj kod]

W 1965 ukończyła z wyróżnieniem studia ekonomiczne na Uniwersytecie Wileńskim. W 1971 uzyskała stopień kandydata[3], a w 1986 stopień doktora[4] nauk ekonomicznych. W 1995 otrzymała tytuł naukowy profesora.

W latach 1964–1965 była zatrudniona jako ekonomistka w Wileńskim Kombinacie Budownictwa Mieszkaniowego.

Od ukończenia studiów do 1985 pracowała jako wykładowca, w tym od 1978 na stanowisku docenta na Wydziale Ekonomiki Przemysłu Uniwersytetu Wileńskiego. Od 1985 była wicedyrektorem ds. naukowych w Litewskim Instytucie Ekonomiki Rolnictwa, a w latach 1988–1989 rektorem Instytutu Podnoszenia Kwalifikacji Specjalistów i Kierowników Gospodarki Narodowej.

W latach 80. współpracowała z uniwersytetami węgierskimi i zachodnioniemieckimi. Od 1982 do 1983 była stypendystką Fundacji im. Aleksandra von Humboldta.

W latach 1993–1996 kierowała prywatną firmą doradczą, później do 2001 była profesorem na Uniwersytecie Technicznym im. Giedymina w Wilnie.

Działalność polityczna[edytuj | edytuj kod]

Na przełomie lat 80. i 90. należała do przywódców Sąjūdisu, litewskiego ruchu reform politycznych.

Od 1989 pełniła funkcję wicepremiera Litewskiej SRR. W tym samym roku została wybrana delegatem na Zjazd Deputowanych Ludowych Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Rok później uzyskała mandat deputowanej do Rady Najwyższej Litewskiej SRR. 11 marca 1990 złożyła swój podpis pod Deklaracją Niepodległości Republiki Litewskiej[5].

Od 17 marca 1990 do 10 stycznia 1991 sprawowała urząd premiera Litwy, pierwszego po odzyskaniu niepodległości. Stojąc na czele rządu, prezentowała postawę zachowawczą, współpracowała z postkomunistami z LDDP Algirdasa Brazauskasa, co przyczyniło się do rozłamu w Sąjūdisie. Jednocześnie odbyła szereg podróży zagranicznych, przekonując do uznania niepodległości Litwy. Podała się do dymisji w obliczu kryzysu gospodarczego w związku z embargiem nałożonym przez Michaiła Gorbaczowa i decyzją jej gabinetu o uwolnieniu cen, a także w przededniu radzieckiej interwencji.

W tym samym roku ujawniono dokumenty mające wskazywać, iż była agentem KGB. Parę lat później decyzję uznającą ją za współpracownika tej służby wydał sąd okręgu wileńskiego, nakazując zamieszczanie tej informacji w swoich wyborczych materiałach. Rozstrzygnięcie to uchylił w 2004 litewski Sąd Najwyższy, który stwierdził brak dowodów jej współpracy z KGB. W tym okresie okazało się, że zaginęły obciążające ją archiwalne dokumenty, a podstawowy świadek oskarżenia odwołał swoje zeznania.

W Sejmie zasiadała do 1992. Trzy lata później założyła Litewską Partię Kobiet, z ramienia której w 1996 powróciła do parlamentu. Pracowała w Komisji Gospodarki oraz przewodniczyła Frakcji Niezrzeszonych.

W latach 1997–1999 zasiadała w radzie rejonu malackiego.

W 2000 odnowiła mandat deputowanej jako kandydatka Partii Nowej Demokracji (taką nazwę przyjęła LMP), wchodzącej w skład koalicji socjaldemokratycznej. Zasiadała w Komisjach Gospodarki oraz Spraw Europejskich, kierowała Frakcją Związku Partii Chłopskiej i Nowej Demokracji, a także Komisją ds. Regionu Ignalińskiej Elektrowni Atomowej.

W 2001 stanęła na czele federacji jej ugrupowania i Partii Chłopskiej. Jako jeden z nielicznych znanych polityków broniła prezydenta Rolandasa Paksasa. W 2004 brała udział w wyborach prezydenckich, w których uzyskała 47,5% głosów, przegrywając w drugiej turze z Valdasem Adamkusem. W tym samym roku została wybrana do Parlamentu Europejskiego, zrezygnowała jednak z objęcia mandatu.

W wyborach krajowych w 2004 po raz czwarty weszła do Sejmu jako kandydatka Związku Partii Chłopskiej i Nowej Demokracji. Zasiadała w Komisjach Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego, Spraw Zagranicznych i ds. Regionu Ignalińskiej Elektrowni Atomowej. Od 2005 kierowała jednolitą partią, Litewskim Ludowym Związkiem Chłopskim.

7 grudnia 2004 została powołana na stanowisko ministra rolnictwa w rządzie Algirdasa Brazauskasa, a 6 lipca 2006 objęła ten sam urząd w gabinecie Gediminasa Kirkilasa.

W wyborach parlamentarnych w 2008 bez powodzenia ubiegała się o reelekcję. Jej ugrupowanie nie przekroczyło progu wyborczego, natomiast w okręgu większościowym Malaty-Święciany przeszła do II tury, w której pokonał ją przedstawiciel Związku Ojczyzny Valentinas Stundys[6]. 9 grudnia tego samego roku zakończyła urzędowanie na stanowisku ministra.

W grudniu 2009 stanęła na czele nowo utworzonej Litewskiej Partii Ludowej, założonej przez byłych polityków LVLS[7].

Działalność społeczna[edytuj | edytuj kod]

Zasiadała i przewodniczyła różnym organizacjom pozarządowym i społecznym. M.in. od 1992 pełni funkcję przewodniczącej Stowarzyszenia Kobiet Litwy, od 2001 prezesuje Litewskiemu Stowarzyszeniu Piłki Nożnej Kobiet, a w latach 2002-2005 była przewodniczącą Litewskiego Komitetu Narodowego UNICEF.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Pisownia stosowana m.in. na stronie prywatnej Kazimiery Prunskienė.
  2. Nota biograficzna na stronie Sejmu Republiki Litewskiej (lit.). [dostęp 8 sierpnia 2010].
  3. odpowiednik stopnia doktora
  4. odpowiednik stopnia doktora habilitowanego
  5. Sejm litewski – wykaz sygnatariuszy aktu niepodległości z 11 marca 1990 (lit.). [dostęp 8 sierpnia 2010].
  6. Główna Komisja Wyborcza – Wybory 2008 (lit.). [dostęp 8 sierpnia 2010].
  7. V. Putino atstovas apie K. Prunskienės partiją: pagaliau turėsime partnerius (nuotraukos) (lit.). 15min.lt, 5 grudnia 2009. [dostęp 8 sierpnia 2010].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]