Kazimierz Cetnarowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kazimierz Tytus Wacław Cetnarowicz
Krzywonos, Lwowicz II
Cetnarowicz Kazimierz.jpg
Kazimierz Cetnarowicz w 1942 roku
Data i miejsce urodzenia 5 stycznia 1915
Warszawa
Data i miejsce śmierci 12 lutego 1943
Stefanów, obecnie część wsi Żabieniec
Stopień instruktorski podharcmistrz
Organizacja harcerska Związek Harcerstwa Polskiego
drużynowy 91. WDH
komendant Okręgu Praga Organizacji Małego Sabotażu „Wawer”
Grób Kazimierza Cetnarowicza w Palmirach

Kazimierz Tytus Wacław Cetnarowicz, pseud. Krzywonos, Lwowicz II (ur. 5 stycznia 1915 w Warszawie, zm. 12 lutego 1943 w pobliżu stacji Stefanów, obecnie części wsi Żabieniec) – harcerz, podharcmistrz, instruktor szkolenia Warszawskiej Chorągwi Szarych Szeregów (Ul „Wisła”), komendant Okręgu Praga i członek komendy Organizacji Małego Sabotażu „Wawer”.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Kazimierz Cetnarowicz w okresie międzywojennym był drużynowym 91. Warszawskiej Drużyny Harcerzy i członkiem Kręgu Instruktorskiego „Złota Strzała”[1].

W latach 1934–1935 i 1936–1937 odbywał służbę wojskową w 76. Lidzkim Pułku Piechoty stacjonującym w Grodnie, uzyskując stopień kaprala podchorążego.

Przed wojną rozpoczął studia medyczne na Uniwersytecie Warszawskim, które kontynuował na tajnych kompletach w czasie okupacji.

Uczestniczył w kampanii wrześniowej, po 17 września 1939 roku sformował we wschodniej Polsce oddział potykający się z Armią Czerwoną. Po niepowodzeniach przedostał się do Warszawy. Zaangażował się w działalność Związku Walki Zbrojnej (został awansowany na podporucznika) i Szarych Szeregów. Był instruktorem szkolenia pojedynczego strzelca („Sklepy”) w „Ulu Wisła” (Warszawskiej Chorągwi Szarych Szeregów), komendantem Okręgu Praga i członkiem komendy Organizacji Małego Sabotażu „Wawer”. Blisko współpracował z Aleksandrem Kamińskim i Kazimierzem Gorzkowskim.

Został aresztowany we wrześniu 1942 roku wraz z żoną w Zakopanem. Podczas rewizji w ich warszawskim mieszkaniu gestapo odnalazło konspiracyjną skrytkę, w której znajdował się notes Cetnarowicza, co spowodowało aresztowania w „Wawrze”, Biurze Informacji i Propagandy Okręgu Warszawskiego AK i w „Ulu Wisła” Szarych Szeregów. Został poddany brutalnemu śledztwu i torturom w warszawskiej siedzibie gestapo w alei J.Ch. Szucha 25 i na Pawiaku.

12 lutego 1943 roku został rozstrzelany w Lasach Chojnowskich w pobliżu stacji Stefanów, obecnie części wsi Żabieniec. Po wojnie ciała rozstrzelanych w tym miejscu Polaków ekshumowano. Po identyfikacji ciało Cetnarowicza pochowano na cmentarzu-mauzoleum w Palmirach (rząd II, miejsce 37)[2].

Życie rodzinne[edytuj | edytuj kod]

Kazimierz Cetnarowicz był synem Włodzimierza Cetnarowicza i Stanisławy z domu Piskorskiej, córki Wacława Piskorskiego i siostry Leonarda Piskorskiego i Tomasza Piskorskiego. Miał młodszego brata Mieczysława (1921–1944), powstańca warszawskiego, który zginął z obozie koncentracyjnym Mauthausen-Gusen.

Ożenił się czasie wojny z Haliną Szpilfogel (1916–2005). Halina Cetnarowicz była łączniczką komórki więziennej ZWZ Kazimierza Gorzkowskiego, komendantką Hufca Ochota Szarych Szeregów Żeńskich (Jan Bytnar był komendantem Hufca Ochota Szarych Szeregów Męskich). Po aresztowaniu w Zakopanem Halina była również poddana brutalnemu śledztwu, łącznie z próbami wieszania. Została wywieziona do obozu koncentracyjnego na Majdanku, następnie do Oświęcimia i Bergen-Belsen[3].

Po wojnie Halina wyszła powtórnie za mąż za Wacława Kawalca (1914–1999), była matką dwójki dzieci, w tym Stefana Kawalca.

Nazwisko Kazimierza Cetnarowicza (i jego brata Mieczysława) upamiętniono również na grobowcu rodziny Piskorskich na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 18).

Przypisy

  1. Zlot za zlotem, strzała ginie. [dostęp 2013-11-4].
  2. Karol Loth (oprac.): Palmiry. Przewodnik po cmentarzu i Muzeum. Warszawa: Wydawnictwo Muzeum Historycznego m.st. Warszawy, 1993, s. 12.
  3. Zofia Winawer. Halina Cetnarowicz. „Gazeta Wyborcza Lublin”. 201, s. 6, 2005-08-30. [dostęp 2013-11-6]. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]