Kazimierz Jeżewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Zobacz też: Jeżewski.
Tablica upamiętniająca pedagoga Kazimierza Jeżewskiego na bloku przy al. Solidarności 83 w Warszawie
Grób pedagoga Kazimierza Jeżewskiego na Starych Powązkach w Warszawie
Grób pedagoga Kazimierza Jeżewskiego na Starych Powązkach w Warszawie

Kazimierz Antoni Jeżewski (ur. 1 marca 1877, zm. 15 marca 1948) – polski pedagog i działacz oświatowy, twórca i ideolog Gniazd Sierocych i Wiosek Kościuszkowskich.

Pochodził z rodziny wielodzietnej, jego ojciec Aleksander Jeżewski był ziemianinem i powstańcem styczniowym, miał sześciu braci i dwie siostry. W wieku 16 lat wstąpił do Seminarium Duchownego w Sandomierzu, którego nie ukończył. Po wystąpieniu z Seminarium wyjechał do Warszawy i tam ukończył gimnazjum. Następie ożenił się z Alicją Mayer, która wydała na świat ich syna Tadeusza. Żona Jeżewskiego zmarła po kilku latach małżeństwa, co było przyczynkiem do dużej traumy dla przyszłego pedagoga. W tym okresie pozostawił on syna na wychowanie siostrze i wyjechał studiować za granicą. Do kraju wrócił po wybuchu Rewolucji 1905 r., włączając się w prace Komitetu Sienkiewiczowskiego, który miał na celu ratowanie od głodu i zimna dzieci „robotniczej Warszawy".

Po przekształceniu Komitetu Sienkiewiczowskiego na Towarzystwo Opieki nad Dziećmi, Jeżewski piastował w nim stanowisko sekretarza, a następnie wiceprezesa. W tym okresie dzięki jego staraniom powstał prototyp Rodzinnego Domu Dziecka, gdzie pod opieką przybranej matki wychowywało się kilkoro sierot. Jeżewski był pomysłodawcą powołania Krajowego Biura Opieki nad Dziećmi. Spotkawszy się z dużą niechęcią i niezrozumieniem elit rządzących, samodzielnie powołał do życia w 1908 r. Towarzystwo Gniazd Sierocych. Wsparcia moralnego udzielili mu w tym okresie pisarze Maria Konopnicka, Henryk Sienkiewicz i Eliza Orzeszkowa.

Pierwsza Gniazdo powstało koło Przemyśla i przez 2 lata Jeżewski sam nim kierował. Gniazdo w rozumieniu Jeżewskiego miało stanowić właściwe środowisko zastępczo-rodzinne, zapewniając odpowiednie warunki dla wszechstronnego rozwoju dziecka i prowadzić do wychowania poprzez pracę dzieci osieroconych w wieku od 2-10 lat aż do ich usamodzielnienia. Do roku 1914 powstało osiem takich placówek. Jako dyrektor Towarzystwa Gniazd Sierocych zajmował się pracą programową i wizytacją Gniazd w całym kraju.

Po I wojnie światowej, gdy zaczęło przybywać dzieci osieroconych wskutek chorób i działań wojennych, Jeżewski opracował koncepcję Wioski Sierocej jako zgrupowania kilku Gniazd. Wioska miała mieć własny samorząd i różne szkoły. Po odzyskaniu niepodległości powstała myśl o zmianie nazwy Wioski Sierocej na Wioskę Kościuszkowską dla uczczenia 100 rocznicy śmierci Tadeusza Kościuszki. W kolejnych latach dzięki przychylności władz Jeżewski sukcesywnie mógł rozwijać i kontynuować swoją działalność. Uczniowie, którzy opuszczali Wioski mieli zapewnione wykształcenie, zawód i drobne oszczędności z Funduszu Kształcenia Zawodowego lub Funduszu Posagowego, które funkcjonowały w Wioskach, a sami absolwenci Wiosek należeli do Związku Gnieździaków, który później przekształcono w Związek Pracowników Społecznych.

W czasie II wojny światowej Jeżewski dalej był zaangażowany w pomoc sierotom oraz w działalność konspiracyjną. Po zakończeniu wojny powrócił do Warszawy, gdzie reaktywował Towarzystwo Wiosek Kościuszkowskich. Ówczesny Rząd poparł jego działania, gdyż dzieci osieroconych w skutek działań wojennych było bardzo wiele, niestety niedługo później Jeżewski ulega atakowi częściowego paraliżu.

Kazimierz Jeżewski zmarł 15 marca 1948 r. Został pochowany na Starych Powązkach w Warszawie.

Źródła[edytuj | edytuj kod]