Kazimierz Junosza-Stępowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kazimierz Junosza-Stępowski
W roli tytułowej w sztuce K.H.Rostworowskiego Kajus Cezar Kaligula
W roli tytułowej w sztuce K.H.Rostworowskiego Kajus Cezar Kaligula
Data
i miejsce urodzenia
26 listopada 1880
Wenecja, Włochy 
Data
i miejsce śmierci
5 lipca 1943
Warszawa, Polska 
Zawód aktor
Współmałżonek Jadwiga Galewska
Lata aktywności 1898–1943
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Wawrzyn Akademicki
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Grób Kazimierza Junoszy-Stępowskiego na warszawskim Cmentarzu Powązkowskim

Kazimierz Junosza-Stępowski (ur. 26 listopada 1880 w Wenecji, zm. 5 lipca 1943 w Warszawie) – jeden z najwybitniejszych polskich aktorów przedwojennego kina.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w bogatej rodzinie ziemiańskiej[1]. Uczył się w Gimnazjum Nowodworskiego w Krakowie (1890-1892), później w gimnazjum jezuickim w Chyrowie (1892-1895), od 1895 w rosyjskim gimnazjum w Kamieńcu Podolskim. Aktorski debiut pod pseudonimem Junosza w roli Zabója w sztuce Alfreda Szczepańskiego Piast w 1898 roku w poznańskim Teatrze Polskim. Grał tutaj później niewielkie rólki do 1899 roku. W 1900 roku wstąpił do Klasy Dykcji i Deklamacji Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego, gdzie uczył się pod kierunkiem Wincentego Rapackiego, Mieczysława Frenkla, Romana Żelazowskiego i Władysława Szymanowskiego. Już w następnym roku zaangażował się do krakowskiego teatru Józefa Kotarbińskiego. Występował w teatrach Krakowa, Łodzi, Poznania. W 1913 roku już jako znany aktor ponownie pojawił się w Warszawie. Zaangażował się do Teatru Polskiego prowadzonego przez Arnolda Szyfmana. Na deskach tej sceny odniósł liczne sukcesy teatralne.

Z filmem zetknął się już w 1902 roku, występując w kilku jednoaktówkach realizowanych przez pioniera polskiej kinematografii Kazimierza Prószyńskiego. Przez długie lata występował w kilku filmach rocznie.

Po wybuchu II wojny światowej prowadził przez pewien czas spółdzielczą kawiarnię aktorską "Znachor" przy ulicy Boduena nr 4. Pracowali tam znani aktorzy: Ewa Kunina, Maria Gella, Hanna Różańska, Anna Jaraczówna, Mieczysław Milecki i inni. Później porzucił jednak "Znachora" i pojawił się na scenie jawnego warszawskiego teatru "Komedia". Odmówił jednak np. udziału w antypolskim obrazie propagandowym "Heimkehr".

Na podstawie biografii Kazimierza Junoszy-Stępowskiego powstał film w reżyserii Jerzego Sztwiertni pt. Oszołomienie z 1988 roku.

Odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1929)[2].

W 1935 został odznaczony Złotym Wawrzynem Akademickim Polskiej Akademii Literatury za szerzenie zamiłowania do polskiej literatury dramatycznej[3].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Był stryjem Jaremy Stępowskiego[4].

5 lipca 1943 roku został postrzelony w swym warszawskim mieszkaniu przez oddział egzekucyjny polskiego podziemia[5], gdy zasłaniał ciałem swą żonę, Jadwigę Galewską. Po kilku godzinach zmarł. Przypuszcza się, iż faktycznym celem wyroku była żona aktora, a aktor zginął niezamierzenie[6]. Pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kw. 96–VI–9)[7].

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Marek Zaradniak: 70 lat temu zginął Kazimierz Junosza-Stępowski - Znachor debiutował na poznańskiej scenie. 2013 -07-04. [dostęp 2013-08-19].
  2. 27 listopada 1929 „za zasługi na polu pracy artystycznej w dziedzinie sztuki dramatycznej” M.P. z 1929 r. Nr 274, poz. 630
  3. Rocznik Polskiej Akademii Literatury, Warszawa 1937, s. 256.
  4. Wietrzenie archiwum: Uczeń Zelwerowicza. purkrapek.blogspot.com. [dostęp 2012-01-18].
  5. wyrok został wykonany przez NSZ; NSZ, Dokumenty, Relacje, Wspomnienia, Warszawa 2000, s. 44
  6. Audycja telewizyjna pt.: "Poznańska 38" z serii "Miejsca Przeklęte" wyemitowana w TVP Historia 21.02.2010 roku - http://www.tvp.pl/warszawa/dokument/miejsca-przeklete
  7. Cmentarz Powązkowski w Warszawie. (red.). Krajowa Agencja Wydawnicza, 1984. ISBN 83-03-00758-0.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]