Kazimierz Junosza-Stępowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kazimierz Junosza-Stępowski
W roli tytułowej w sztuce K.H.Rostworowskiego Kajus Cezar Kaligula
W roli tytułowej w sztuce K.H.Rostworowskiego Kajus Cezar Kaligula
Data i miejsce urodzenia 26 listopada 1880
Wenecja, Włochy 
Data i miejsce śmierci 5 lipca 1943
Warszawa, Polska 
Zawód aktor
Współmałżonek Jadwiga Galewska
Lata aktywności 1898–1943
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Wawrzyn Akademicki
Grób Kazimierza Junoszy-Stępowskiego na warszawskim Cmentarzu Powązkowskim

Kazimierz Junosza-Stępowski (ur. 26 listopada 1880 w Wenecji, zm. 5 lipca 1943 w Warszawie) – jeden z najwybitniejszych polskich aktorów przedwojennego kina.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w bogatej rodzinie ziemiańskiej[1]. Uczył się w Gimnazjum Nowodworskiego w Krakowie (1890-1892), później w gimnazjum jezuickim w Chyrowie (1892-1895), od 1895 w rosyjskim gimnazjum w Kamieńcu Podolskim. Aktorski debiut pod pseudonimem Junosza w roli Zabója w sztuce Alfreda Szczepańskiego Piast w 1898 roku w poznańskim Teatrze Polskim. Grał tutaj później niewielkie rólki do 1899 roku. W 1900 roku wstąpił do Klasy Dykcji i Deklamacji Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego, gdzie uczył się pod kierunkiem Wincentego Rapackiego, Mieczysława Frenkla, Romana Żelazowskiego i Władysława Szymanowskiego. Już w następnym roku zaangażował się do krakowskiego teatru Józefa Kotarbińskiego. Występował w teatrach Krakowa, Łodzi, Poznania. W 1913 roku już jako znany aktor ponownie pojawił się w Warszawie. Zaangażował się do Teatru Polskiego prowadzonego przez Arnolda Szyfmana. Na deskach tej sceny odniósł liczne sukcesy teatralne.

Z filmem zetknął się już w 1902 roku, występując w kilku jednoaktówkach realizowanych przez pioniera polskiej kinematografii Kazimierza Prószyńskiego. Przez długie lata występował w kilku filmach rocznie.

Po wybuchu II wojny światowej prowadził przez pewien czas spółdzielczą kawiarnię aktorską "Znachor" przy ulicy Boduena nr 4. Pracowali tam znani aktorzy: Ewa Kunina, Maria Gella, Hanna Różańska, Anna Jaraczówna, Mieczysław Milecki i inni. Później porzucił jednak "Znachora" i pojawił się na scenie jawnego warszawskiego teatru "Komedia". Odmówił jednak np. udziału w antypolskim obrazie propagandowym "Heimkehr".

Na podstawie biografii Kazimierza Junoszy-Stępowskiego powstał film w reżyserii Jerzego Sztwiertni pt. Oszołomienie z 1988 roku.

Odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1929)[2].

W 1935 został odznaczony Złotym Wawrzynem Akademickim Polskiej Akademii Literatury za szerzenie zamiłowania do polskiej literatury dramatycznej[3].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Był stryjem Jaremy Stępowskiego[4].

5 lipca 1943 roku został postrzelony w swym warszawskim mieszkaniu przez oddział egzekucyjny polskiego podziemia[5], gdy zasłaniał ciałem swą żonę, Jadwigę Galewską. Po kilku godzinach zmarł po przewiezieniu do szpitala. Jak podaje Stanisław Janicki znawca polskiego kina przedwojennego, Galewska podczas wojny trudniła się oszustwem, wyłudzając pieniądze od rodzin osób aresztowanych przez Niemców, pod pretekstem załatwienia ich zwolnienia, co było nieprawdą. Za ten proceder otrzymała wyrok śmierci wydany przez władze Polski Podziemnej. Junosza-Stępowski stał się przypadkową ofiarą tej egzekucji, a wyrok na jego zonie wykonano na wiosnę 1944 roku[6]. Aktor został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kw. 96–VI–9)[7].

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Marek Zaradniak: 70 lat temu zginął Kazimierz Junosza-Stępowski - Znachor debiutował na poznańskiej scenie. 2013 -07-04. [dostęp 2013-08-19].
  2. 27 listopada 1929 „za zasługi na polu pracy artystycznej w dziedzinie sztuki dramatycznej” M.P. z 1929 r. Nr 274, poz. 630
  3. Rocznik Polskiej Akademii Literatury, Warszawa 1937, s. 256.
  4. Wietrzenie archiwum: Uczeń Zelwerowicza. purkrapek.blogspot.com. [dostęp 2012-01-18].
  5. wyrok został wykonany przez NSZ; NSZ, Dokumenty, Relacje, Wspomnienia, Warszawa 2000, s. 44
  6. "Wojenne losy polskich aktorów", Telewizja Polska  2011 w reż. Stanisława Janickiego
  7. Cmentarz Powązkowski w Warszawie. (red.). Krajowa Agencja Wydawnicza, 1984. ISBN 83-03-00758-0.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]