Kazimierz Nowak (podróżnik)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy podróżnika. Zobacz też: inne osoby o tym imieniu i nazwisku.
Kazimierz Nowak
Kazimierz Nowak
Data i miejsce urodzenia 11 stycznia 1897
Stryj
Data i miejsce śmierci 13 października 1937
Poznań
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Kazimierz Nowak w Wikicytatach
Strona internetowa

Kazimierz Nowak (ur. 11 stycznia 1897 w Stryju, zm. 13 października 1937 w Poznaniu) – polski podróżnik, w latach 1931-1936 przebył samotnie kontynent afrykański z północy na południe i z powrotem (40 tys. km rowerem, pieszo, konno, na wielbłądzie, czółnem oraz pociągiem[1]).

Już jako dziecko marzył by poznać Afrykę. Pracował jako reporter w poznańskiej prasie, a jednym z celów podjęcia podróży przez Afrykę była chęć utrzymania rodziny z honorariów za relacje, które były publikowane w prasie polskiej (m.in. w czasopismach Światowid, Na Szerokim Świecie, Naokoło świata, Ilustracja Polska i Przewodnik Katolicki)[2], a także francuskiej, włoskiej i brytyjskiej[3]. W swoich listach i na zdjęciach z podróży do Afryki, obok osobistych przeżyć, uchwycił niezwykłą kulturę, bogactwo przyrody i życie duchowe kontynentu afrykańskiego. Wypowiadał się m.in. przeciw kolonializmowi. Po powrocie, w listopadzie 1936 usiłował podjąć pracę we Francji jako fotoreporter, lecz bez skutku. Powróciwszy do kraju w grudniu 1936, wygłaszał odczyty na temat Afryki, które były bogato ilustrowane przeźroczami. Zmarł w niespełna rok po powrocie z podróży na zapalenie płuc, na skutek wycieńczenia organizmu malarią[4]. Został pochowany na Cmentarzu Górczyńskim w Poznaniu.

Tam i z powrotem, czyli trasa podróży[edytuj | edytuj kod]

Podróżnik i jego rower na bezdrożach afrykańskiej pustyni
Plakat zapraszający na odczyt Kazimierza Nowaka ilustrowany zdjęciami z podróży dookoła Afryki organizowany przez Ligę Morską i Kolonialną (marzec, 1937)

Nazwy miast, państw i posiadłości zachowano takimi jakie używano w czasie jego podróży:

Droga na południe:

Start: listopad 1931 - Trypolis, Bengazi, Tobruk (Libia) → Kair (Egipt) → Chartum, Malakal (Sudan Anglo-Egipski) → Kongo BelgijskieElisabethville (Rodezja Północna) → Rodezja PołudniowaPretoria, Przylądek Igielny, meta: maj 1934 (Związek Południowej Afryki)

Droga na północ:

Start: maj 1934 - Przylądek Igielny, Kapsztad (Związek Południowej Afryki), Windhuk (Afryka Południowo-Zachodnia) → AngolaLeopoldville, Brazzaville (Kongo Belgijskie) → Fort Lamy (Francuska Afryka Równikowa) → Francuska Afryka ZachodniaAlgier, meta: listopad 1936 (Algieria)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie podróżnika z profilu

Dotychczas ukazały się trzy wydawnictwa poświęcone Kazimierzowi Nowakowi.

W 1962 wydano przygotowany przez jego córkę Elżbietę Nowak-Gliszewską album Przez Czarny Ląd (K. Nowak, E. Gliszewska, Przez Czarny Ląd, Wiedza Powszechna, Warszawa 1962). Elżbieta Nowak-Gliszewska pracowała również nad wydaniem korespondencji Nowaka w książce Na przełaj przez Afrykę. Książki nie udało się wówczas opublikować[5].

Relacje prasowe zostały zebrane przez Łukasza Wierzbickiego i wydane w 2000 roku w książce Rowerem i pieszo przez Czarny Ląd, którą Ryszard Kapuściński uznał za klasykę polskiego reportażu. Książka doczekała się wielu wydań w różnym formacie[6].

Polska Kazimierza Nowaka - przewodnik rowerzysty autorstwa Jacka Łuczaka, to trzecia pozycja o Nowaku[7]. Jest to pierwsza biograficzna książka o Kazimierzu Nowaku, napisana w formule przewodnika rowerowego. Autor koncentruje się na dziejach podróżnika w czasach poprzedzających jego podróż do Afryki w 1931.

Tablica pamiątkowa[edytuj | edytuj kod]

Część trasy Nowak pokonał łodzią ochrzczoną imieniem jego żony "Maryś"
W górach Ruwenzori (pogranicze Ugandy i Kongo).

25 listopada 2006 w holu Dworca Kolejowego Poznań Główny Ryszard Kapuściński odsłonił tablicę pamiątkową poświęconą Kazimierzowi Nowakowi. Obok tablicy informacyjnej, zawisła mapa Afryki z zaznaczoną trasą podróży. Podczas ceremonii odsłonięcia tablicy Kapuściński powiedział:

Wyczyn Kazimierza Nowaka zasługuje na to, by jego nazwisko znalazło się w słownikach i encyklopediach, by było wymieniane obok takich nazwisk jak Stanley i Livingstone. Kazimierz Nowak był człowiekiem o ogromnej wyobraźni i odwadze, człowiekiem nieustraszonym. Pokazał, że jeden biały człowiek, zupełnie bezbronny, nieposiadający żadnego uzbrojenia, a jedynie wiarę w drugiego człowieka, może przebyć samotnie wielki kontynent, i to w czasach gdy Europa zaczynała dopiero odkrywać Trzeci Świat i jego mieszkańców.
Tylko ktoś, kto zna te rejony, gdzie podróżował Kazimierz Nowak, i sposób w jaki to zrobił, może docenić to bohaterstwo połączone z niezwykłą skromnością. On się nie chwalił, on po prostu opisywał, co widział[8].

Rzeźba lodowa[edytuj | edytuj kod]

W ramach Międzynarodowego Festiwalu Rzeźby Lodowej w Poznaniu, w grudniu 2012 r. w pobliżu nowego budynku dworca kolejowego powstała rzeźba z lodu przedstawiająca Kazimierza Nowaka z rowerem. Jej autorzy, artyści rzeźbiarze Michał Micuła z Polski oraz Samuel Girault z Francji (sponsorowani przez firmę TriGranit)[9], uzyskali I miejsce w tym konkursie.

Afryka Kazika[edytuj | edytuj kod]

W 2008 roku ukazała się książka zatytułowana Afryka Kazika autorstwa Łukasza Wierzbickiego, w której przygody Kazimierza Nowaka przedstawiono w formie opowiadań przeznaczonych dla dzieci. W oparciu o treść książki powstał komiks oraz gra planszowa.

Patronat[edytuj | edytuj kod]

Kazimierz Nowak jest patronem Gimnazjum nr 5 w Poznaniu na Osiedlu Pod Lipami[10] oraz Szkoły Podstawowej w Dąbrówce gm. Dopiewo[11].

Jego imieniem nazwano też skwer przy ul. Lodowej (blisko miejsca, gdzie mieszkał)[12].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


Przypisy

  1. Wbrew własnej woli pokonał pociągiem 620-km odcinek Wadi HalfaAtbara w Sudanie. Kazimierz Nowak: Dwie stolice Sudanu. W: Nowak Kazimierz: Rowerem i pieszo przez Czarny Ląd. Wyd. 4. Poznań: Sorus, 2008, s. 83. ISBN 978-83-89949-36-3.
  2. Łukasz Wierzbicki, który redagował całość tekstu książki, pisze we wprowadzeniu do wyd. III., że przygotowując I wydanie książki “Rowerem i pieszo …” korzystał z ww. czasopism
  3. Filip Springer: Kazik reporter w: Polityka nr 48(2631)/2007
  4. S. Wilczak: Wielcy podróżnicy..
  5. Informacja o książce na oficjalnej stronie
  6. K. Nowak, Rowerem i pieszo przez Czarny Ląd. Listy z podróży afrykańskiej z lat 1931-1936, Sorus, Poznań 2000, ISBN 83-87133-62-0 fragment; wydanie II - 2006; wydanie III rozszerzone - 2007; wydanie IV - "do plecaka", zmniejszony format wydania III - od maja 2008; wydanie V - 2009; wydanie VI zmienione - 2011
  7. Jacek Łuczak, Polska Kazimierza Nowaka - przewodnik rowerzysty, Sorus, Poznań 2011, ISBN 978-83-62653-02-7
  8. Kazimierz Nowak: Rowerem i pieszo przez Czarny Ląd : listy z podróży afrykańskiej z lat 1931-1936. Poznań: Sorus, 2007, s. 15-15. ISBN 978-83-89949-35-6.
  9. Janusz Ludwiczak: Wyrzeźbiony z lodu Kazimierz Nowak wita podróżnych przed nowym dworcem kolejowym lazarz.pl, 08.12.2012
  10. Oficjalna strona Gimnazjum nr 5 w Poznaniu - informacje o patronie
  11. Za stroną internetową szkoły w Dąbrowie
  12. Janusz Ludwiczak Lejek Łazarski jest już oficjalnie Skwerem im. Kazimierza Nowaka lazarz.pl, 06-10-2013