Kazimierz Siemienowicz
| Kazimierz Siemienowicz | |
 |
|
 Ostoja |
|
| Data urodzenia | ok. 1600 |
| Data śmierci | po 1651 |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Kazimierz Siemienowicz herbu Ostoja (ur. ok. 1600 niedaleko Rosieni na Żmudzi, zm. po 1651) – inżynier wojskowy, teoretyk artylerii.
Znaczek poczty białoruskiej z wizerunkiem Siemienowicza
.jpg)
Spis treści |
Pochodzenie i przynależność etniczna [edytuj]
Pochodznie Siemienowicza i jego przynależność etniczna stanowi przedmiot sporu w historiografii polskiej, litewskiej i białoruskiej. Według naukowców litewskich Siemienowicz urodził się niedaleko miejscowości Rosienie na Żmudzi[1][2] w rodzinie ubogiego szlachcica herbu Ostoja[3]. Mówił o sobie jako o szlachcicu litewskim[1]. W historiografii polskiej Siemienowicz należał do spolonizowanej szlachty[3] i określany jest inżynierem polskim[4][5]. Natomiast według białoruskiej[6] pochodził z drobnych książąt ruskich Siemienowiczów i urodził się niedaleko Dubrouny na ziemi witebskiej[7]. Niektóre wyrazy w leksyce Siemienowicza potwierdzają tę tezę[8]. Wskazuje się także, że nie ma źródeł co do przynależności nazwiska Siemienowicz do herbu Ostoja, być może Kazimierz Siemienowicz kupił prawo do wydrukowania herbu w swoim dziele celem przysporzenia jemu popularności. Możliwe jest także, że z tego powodu pomijał miejsce swojego pochodzenia w swojej książce[9]. Historiografia białoruska lat dwudziestych XX wieku pojęcie Litwina w odniesieniu do okresu istnienia Rzeczypospolitej Obojga Narodów interpretuje w znaczeniu przynależności politycznej, a nie etnicznej, więc uważa się, że Siemienowicz, nazywając siebie Litwinem, miał na myśli pochodzenie z obszaru Wielkiego Księstwa Litewskiego[10]. Podważa się studia Siemienowicza na akademii wileńskiej, być może w aktach uczelni pod rokiem 1650 figuruje inna osoba o tym samym imieniu i nazwisku[9].
Biografia [edytuj]
Wykształcony m.in. w Niderlandach, dokąd został wysłany przez króla Władysława IV. W roku 1651 był uczniem Akademii Wileńskiej, 7 czerwca 1651 r. zdał egzamin i uzyskał tytuł magistra sztuk wyzwolonych i filozofii. Odebrał szerokie wykształcenie humanistyczne, a poza językiem polskim znał jeszcze przynajmniej trzy języki: litewski, łacinę i grekę, a być może także francuski.
Na pewno brał udział w oblężeniu Białej (22.03–27.05.1634), nic nie wiadomo o jego dalszym udziale w odsieczy smoleńskiej. Być może wziął także udział w bitwie pod Ochmatowem (30.01.1644), której opis zamieścił w pierwszej osobie. Przed 1646 r. przebywał też za granicą – na pewno był w Niderlandach, służył w armii Prowincji pod dowództwem Wilhelma Henryka, ze wzmianek autora można przypuszczać, że brał udział w oblężeniu twierdz Hulst (prowincja Zelandia) i Murspey.
Do kraju powrócił na polecenie Władysława IV. W 1646 pełnił funkcję inżyniera artylerii z miesięcznym uposażeniem 100 zł. Na początku 1648 r. Siemienowicz przebywał u boku króla przedstawiając mu rejestr "potrzeb artyleryjskich" niezbędnych na wyprawę przeciwko Chmielnickiemu. Kiedy, prawdopodobnie przed 20 kwietnia, zmarł zastępca generała Korpusu Artylerii Koronnej Mikołaj Arciszewski, na jego miejsce awansował oberster-lejtnant Siemienowicz.
W 1650 opublikował w Amsterdamie fundamentalne dzieło "Artis Magnae Artilleriae pars prima" ("Wielkiej sztuki artylerii część pierwsza"), przez prawie 200 lat podstawowy podręcznik artylerii w Europie[5]. Pierwodruk (po łacinie) w roku 1650; późniejsze wydania: w języku francuskim w 1651 r., po niemiecku w 1676 r. i w języku angielskim w roku 1729.
W 1963 ukazało się w Polsce rocznicowe dwujęzyczne wydanie (w języku oryginału oraz w polskim przekładzie) w nakładzie 1000 egzemplarzy.
W podręczniku Kazimierz Siemienowicz omówił między innymi technologię wytwarzania rakiet, w tym rakiet wielostopniowych.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Encyclopedia Lituanica, T. 5, Boston, 1970–1978, s.147.
- ↑ Lietuviškoji tarybinė enciklopedija. 1983, T. 1, s.166.
- ↑ 3,0 3,1 T. Nowak, Kazimierz Siemienowicz, ca.1600-ca.1651, Warszawa 1969, s. 182.
- ↑ Maciej Iłowiecki: Dzieje nauki polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1981, s. 76–77. ISBN 83-223-1876-6.
- ↑ 5,0 5,1 Słownik polskich pionierów techniki. Katowice: Wydawnictwo „Śląsk”, 1984, s. 189. ISBN 83-216-0339-4.
- ↑ Энцыклапедыя гісторыі Беларусі, Т. 6, Ks. 1, red. Г. П. Пашкоў і in., Мінск 2001, s. 286.
- ↑ С. Ф. Цярохін, Трактат аб артылерыі, "Помнікі гісторыі і культуры Беларусі", 3 (1973), s. 8.
- ↑ А. М. Бельскі, М. А. Ткачоў, Вялікае мастацтва артылерыі. Казімір Семяновіч, Мінск 1992, s. 10.
- ↑ 9,0 9,1 А. М. Бельскі, М. А. Ткачоў, Вялікае мастацтва артылерыі. Казімір Семяновіч, Мінск 1992, s. 16.
- ↑ А. М. Бельскі, М. А. Ткачоў, Вялікае мастацтва артылерыі. Казімір Семяновіч, Мінск 1992, s. 16–17.
Bibliografia [edytuj]
- John Keegan: A History of Warfare, Alfred A. Knopf, New York 1993, ISBN 0-394-58801-0.
- Kazimierz Siemienowicz: Wielkiej sztuki artylerii część pierwsza, Wyd. MON, Warszawa 1963.
- Tadeusz Nowak: Kazimierz Siemienowicz, ok. 1600 - ok. 1651, Wyd. MON, Warszawa 1969.
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Artis Magnae Artilleriae pars prima Google Books (łac.) [dostęp 2012-10-11]
