Keteny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Budowa ogólna ketenów

Keteny – nienasycone ketony ze skumulowanymi podwójnymi wiązaniami >C=C=O. Przeważnie gazowe, bardzo reaktywne i toksyczne związki chemiczne. Chemię ketenów jako pierwszy badał Hermann Staudinger[1]

Zwyczajowo ketenem nazywa się najprostszego przedstawiciela tej grupy związków, etenon (CH2=C=O).

Keten (etenon) - właściwości[edytuj | edytuj kod]

Etenon jest bezbarwnym gazem o ostrym zapachu, drażniącym oczy i błony śluzowe, po dłuższej ekspozycji może wystąpić obrzęk płuc. Temp. topn. -150.5°C, temp. wrz. -56.1°C.

Etenon ma 8 teoretycznie możliwych izomerów (4 tautomery, 2 izomery typu eteru i 2 izomery cykliczne typu oksiranu), z których teoretycznie najtrwalszy i potencjalnie najłatwiejszy do zaobserwowania jest hydroksyacetylen, CH≡C−OH o energii o 152 kJ/mol większej od ketenu, ale oddzielony od niego barierą energetyczną o wysokości 305 kcal/mol[2]. Związek ten można wygenerować w spektrometrze mas[3].

Keten - otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

Formation of a ketene from an acyl chloride.

Reaktywność[edytuj | edytuj kod]

Keteny są bardzo reaktywnymi związkami acylującymi. Hydrolizują do kwasów karboksylowych, pod wpływem amoniaku tworzą amidy, natomiast w reakcji z alkoholami dają estry. Łatwo dimeryzują do cyklicznych cyklobutano-1,3-dionów (diketenów). Z bogatymi w elektrony alkinami ulega cykloaddycji [2+2] do cyklobutenonów.

Bis-keteny (O=C=CH-R'-CH=C=O) polimeryzują z diolami (HO-R-OH) dając poliestry o wzorze ogólnym (-O-R-O-CO-R'-CO-)n

Przypisy

  1. H. Staudinger, 1905, "Ketene, eine neue Körperklasse", Berichte der deutschen chemischen Gesellschaft, 38 (2), 1735-1739. DOI:10.1002/cber.19050380283
  2. 2,0 2,1 Willem J. Bouma, Ross H. Nobes, Leo Radom, Clifford Woodward. On Existence of stable structural isomers of ketene. A theoretical study of the C2H2O potential energy surface. „J. Org. Chem.”. 47 (10), s. 1869–1875, 1982. doi:10.1021/jo00349a010. 
  3. Ben van Baar, Thomas Weiske, Johan K. Terlouw, Helmut Schwarz. Hydroxyacetylene: Generation and Characterization of the Neutral Molecule, Radical Cation and Dication in the Gas Phase. „Angewandte Chemie International Edition in English”. 25 (3), s. 282–284, 1986. doi:10.1002/anie.198602821.