Kina we Wrocławiu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Arkady Wrocławskie z jednym z dwóch Multikin

We Wrocławiu znajduje się 5 multipleksów i cztery kina kameralne. Multikina z wieloma salami kinowymi zastąpiły lub wyparły z rynku tradycyjne kina. Mają lepiej nagłośnione sale, lepszy sprzęt projekcyjny, oferują dodatkowe atrakcje gastronomiczne i niższe ceny biletów. Kina tradycyjne, najczęściej z jedną salą projekcyjną, nie wytrzymały konkurencji nowoczesnych kin, mimo iż miały niepowtarzalny klimat i swoją historię.

Historia kin we Wrocławiu[edytuj | edytuj kod]

Film we Wrocławiu przed 1906 rokiem[edytuj | edytuj kod]

Historia kina we Wrocławiu sięga końca XIX wieku. Pierwszy pokaz przy zastosowaniu aparatury braci Lumière odbył się 7 września 1896 roku w sali Domu Koncertowego przy Gartenstrasse 39-41 (obecnie ul. Piłsudskiego). Zorganizowała go spółka Deutsche Automaten-Gesellschaft Stollwerck &Co. z Kolonii. Firma posiadała licencje do wyświetlania filmów na całym terytorium Niemiec[1]. W kolejnych latach we Wrocławiu pojawiały się różne kina wędrowne i salowe. Np. w 1905 roku w dużej sali Wrocławskiego Domu Koncertowego odbywały się seanse kinematograficzne, których pomysłodawcą był inżynier Kade z Drezna. Seanse wyświetlano również w salach teatrów variétés.

Od roku 1905 nastąpił w Niemczech szybki rozwój kin stacjonarnych. O ile w roku 1905 w całych Niemczech istniało ok. 40 kin, to w 1913 roku było ich już ponad 3 tysiące, a w samym Wrocławiu funkcjonowały 23 kina.

Kina stacjonarne[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze kina stacjonarne powstawały w małych salach, o niewielkiej liczbie miejsc. Nazywano je kintoppami, ze względu na dopuszczalną konsumpcję piwa[2]. W pierwszych kinach nie istniał zakaz palenia tytoniu, serwowano różne trunki, a podczas seansów grała orkiestra lub występowali solowi artyści, jak np. włoski tenor Mario Coscia. Seanse kinowe składały się z krótkich filmów o różnej tematyce[3].

Pierwsze kino wrocławskie powstało w domu towarowym Victoria przy Nikolaistr. 65-68 (obecnie ul. św. Mikołaja). Kino nazywało się „Fata-Morgana”, zajmowało pow. ok. 90 m² i pełniło również rolę piwiarni. Pierwszym właścicielem kina była Sara Kayser. W 1909 roku kino zostało przebudowane i powiększone, dzięki czemu mogło pomieścić 139 widzów w 18 rzędach. W marcu 1913 roku kino zostało sprzedane Ernestowi Wendrinerowi, który przemianował je na Zentral-Kino, a po kilku miesiącach nowym właścicielem został Hermann Eichler, który zmienił nazwę kina na Nikolai-Lichtspiele.

Pod koniec 1907 roku we Wrocławiu istniało już 5 kin.

Kino Scala[edytuj | edytuj kod]

W grudniu 1909 roku w miejsce teatru variétés „Scala” otworzono pierwsze duże kino „Colosseum”. Znajdowało się ono przy Nikolaistr. 27 (obecnie ul. św. Mikołaja 27). Kino liczyło 600 miejsc. Pierwszym kierownikiem kina był Conrad Scholz. W 1911 roku kino zostało sprzedane i zmieniło nazwę na Eden-Theater. W 1913 roku trafiło w ręce firmy Lichtspiel-Theater AG oraz kolejno w ręce prywatnych właścicieli. W 1932 roku kino kupiła firma Kosmos-Theaterbetriebe i przemianowała je na Scala-theater. W 1936 roku kino ponownie zmieniło właściciela i trafiło w posiadanie największego koncernu filmowego w Niemczech Uniwersum-Film AG (UFA). Po przebudowie w drugiej połowie lat 20. mogło pomieścić ponad 1000 osób. Po II wojnie światowej kino nadal funkcjonowało pod niezmienioną nazwą. Po 1955 roku przemianowano je na kino Pokój. Funkcjonowało do 1982 roku. Zostało wyburzone w 1999 roku i było jednym z najdłużej działających kin we Wrocławiu.

Kino Palast-Theater[edytuj | edytuj kod]

We wrześniu 1910 roku zostało otwarte kino Palast-Theater. Znajdowało się ono przy Neue Schweidnitzer Str. 16 (obecnie ul. Świdnicka 44). Kino powstało w kamiennicy kupca Moritza Branissa nad modną restauracją Palast-Restaurant. Pierwotnie kino mogło pomieścić ok. 430 osób w dużej sali (miało też mniejszą salę, gdzie okazyjnie organizowano projekcje), a po przebudowie wyższej kondygnacji w 1926 roku na część balkonową 650 widzów.
Pierwszym właścicielem kina był Franz Thiemer. Kino było bardzo popularne wśród mieszkańców. Po trzech i pół roku istnienia szczyciło się milionowym widzem, co dawało w przeliczeniu ok. 800 widzów dziennie.

Pod koniec I wojny światowej kino zostało przejęte przez firmę Kammer-Lichtspiele GmbH, a od 1922 roku należało do firmy Schauburg AG, która zarządzała nim do II wojny światowej.

Po powojennej odbudowie kino funkcjonowało do roku 1968, kiedy to z powodu złego stanu technicznego budynek rozebrano, a w jego miejsce zbudowano nowe Kino Warszawa.

Franz Thiemer był również właścicielem kina Monopol-Theater znajdującym się przy ulicy Ohlauerstr. 61 (obecnie ul. Oławska)

Kino Kammer-Lichtspiele[edytuj | edytuj kod]

W październiku 1912 roku na Schweidnitzerstr 31, obecnie ul. Świdnicka 28, zostało otwarte kino Kammer-Lichtspiele. Kino powstało na posesji należącej do firmy Brauerei Pfeifferhof Carl Scholz. Kino składało się z sali projekcyjnej na 250 osób oraz balkonu na 130 osób. W rękach spółki kino znajdowało do 1928 roku, kiedy to zostało sprzedane firmie Schauburg AG für Theater und Lichtspiele. Swoją nazwę zatrzymało do roku 1943, kiedy to zostało przemianowane na Theater der Zeit, co wynikało z faktu, że pokazywano w nim przede wszystkim kroniki wojenne.
Po wojnie budynek został zaadaptowany na Teatr Kameralny[4][5].

Kino Tauentzien-Theater[edytuj | edytuj kod]

W sierpniu 1913 roku zostało otwarte kino Tauentzien-Theater przy Tauentzienplatz 15 (obecnie pl. gen. T. Kościuszki). Jego właścicielem była spółka Tauentzien-Theater GmbH. Kino zostało zaprojektowane przez Alvina Wedemanna i powstało obok hotelu Residenz, gdzie postawiono budynek z dwupoziomową salą kinową liczącą na parterze 580 miejsc, a na balkonie ponad 300. W 1918 roku kino trafiło w ręce koncernu UFA i funkcjonowało do 1929 roku.

Kino Ufa-Theater[edytuj | edytuj kod]

W 1920 roku firma UFA otworzyła na Tauentzien-platz 11 kolejne swoje kino, (naprzeciwko swojego Tauentzien-Theater) – Ufa-Theater. W ten sposób na jednym placu spółka posiadała dwa podobne, ekskluzywne kina. Również i to zostało zaprojektowane przez Alvina Wedemanna i liczyło ok. 900 miejsc. Kinami zarządzała spółka Silesia-Theater GmbH pod kontrolą UFA. W 1923 kino przeszło pod zarząd nowej spółki akcyjnej Silesia-Ufatheater AG. W 1928 roku kino przeszło w dzierżawę UFA, a w 1933 roku należało już do spółki Tauentzien-Theater GmbH i przyjęło nazwę zamkniętego w 1929 roku kina Tauentzien-Theater[6]. Pod tą nazwą istniało do 1945 roku.

W 1926 roku oba powyższe kina były najchętniej odwiedzanymi kinami we Wrocławiu.

Najczęściej odwiedzane kina wrocławskie w 1926 roku

Kino Adres Miejsce  % Widzowie  % Przychody %
Ufa-Theater Tauentzienplatz 11 916 8% 400 854 10% 520 742 13%
Tauentzien-Theater Tauentzienplatz 15 916 8% 372 881 9% 481 049 12%
Palaster-Theater Neue Schweidnitzerstr. 16 618 5% 305 573 7% 402 026 10%
Razem (3 kina) 2 450 20% 1 079 308 26% 1 403 817 36%
Razem (30 kin) 12 047 100% 4 120 669 100% 3 932 278 100%

Kino Deli[edytuj | edytuj kod]

W 1927 roku w styczniu zostało otwarte kino Deli (Deli Deutsches Lichtspiel-Theater). Znajdowało się na rogu Alte Friedrichstr. 16-18 (obecnie ul. Nasypowa) i Kaiser-Wilhelm-Str. 2 (obecnie ul. Powstańców Śląskich). Zaprojektowane przez architekta miejskiego Hansa Poelziga i przez wielu uważane za najnowocześniejsze kino we Wrocławiu[7]. Na jego dachu umieszczony (od 1933 roku) największy w Niemczech 4,5 metrowy krzyż UFA (logo koncernu). Pierwotnymi właścicielami byli bracia Curt i Erwin Hirschbergowie. W 1930 roku oddali 50% udziałów firmie UFA, a w 1933 roku zostali zmuszeni do pozbycia się wszystkich udziałów tego, jak i innych kin wrocławskich[8]. Kino miało dwupiętrowy balkon i 1100 miejsc. Zostało zniszczone w 1945 roku[9][10]. W miejscu tym utworzono Multikino Arkady[11].

Kina przedwojenne w liczbach[edytuj | edytuj kod]

Na początku 1926 roku Wrocław miał 27 kin, pod koniec było ich 30 (do tego doliczyć należy kino Festspielhaus znajdujące się przy Lehmdamm 32, obecnie ul. Prusa, które z powodu zwolnienia z obowiązku podatkowego nie było ujmowane w statystykach. Kino liczyło w 1926 roku 302 miejsca i należało do wspólnoty Fostspielgemeide E.V.). Łączna liczba miejsc w kinach wrocławskich w 1926 roku wynosiła 12 047. W 1931 roku działały już 32 kina z 18 016 miejscami. Popularność kin w tym samym okresie wzrosła z 4121 do 5604 widzów.
W 1935 roku, według spisu na dzień 31 marca, we Wrocławiu zarejestrowanych było 36 kin z 17 957 miejscami – pod względem liczby kin Wrocław zajmował siódme miejsce w Niemczech. Wśród tych kin, jedenaście liczyło do 300 miejsc, 9 kin: 301-500 miejsc, 13 kin: 501 -1000 miejsc i tylko 3 kina mieściły ponad 1000 widzów[12].
W 1942 roku we Wrocławiu funkcjonowało 37 kin wyposażonych w 18 925 miejsc. Kino Tauentzien-Theater odwiedzali wrocławianie w liczbie średnio 64 204 miesięcznie w okresie od 1 czerwca 1944 do 21 stycznia 1945 roku (ostatni seans).

Kina w roku 1942[edytuj | edytuj kod]

Przed II wojną światową we Wrocławiu czynnych było 37 kin.

  • Kino Alhambra – kinoteatr znajdowało się na ul. Ketzerberg 27 (obecnie pl. Dominikański, dawny Zaułek Koci).
  • Kino Apollo-Lichtspiele – znajdowało się na ul. Adalbertstr. 8 (obecnie ul. kard. St. Wyszyńskiego 8)
  • Kino Askania-Lichtspiele – znajdowało się na ulicy Tauentzienstr. 92 (obecnie ul. gen. T. Kościuszki 92)
  • Kino Astoria-Palast – znajdowało się na ul. Fürstenstr. 32 (obecnie ul. Grunwaldzka 32)
  • Kino Atlantik – znajdowało się Gräbschener Str. 74 (obecnie ul. Grabiszyńska 74)
  • Kino Atrium-Lichtspiele – znajdowało się na ulicy Ohlauer Stadtgraben 21 (obecnie ul. Podwale 83)
  • Kino Beh-Lichtspiele – znajdowało się na ulicy Heinrichstr. 21-23 (obecnie ul. Henryka Brodatego 17)
  • Kino Capitol – znajdowało się na ulicy Gartenstr. 67 (obecnie Piłsudskiego 67 Teatr Muzyczny Capitol). Zostało otwarte w lutym 1929 roku. Było największym kinem w przedwojennym Wrocławiu[13] (obecnie Teatr Muzyczny Capitol). Zostało zaprojektowane w przez Friedricha Lippa[14]
  • Kino Ceh-Lichtspiele – znajdowało się na ulicy Hummerei 3-5 (obecnie róg ul. Kazimierza Wielkiego i ul. Świdnicka 10)
  • Kino Europa-Lichtspiele – kinoteatr znajdował się na ulicy Friedrich Wilhelm Str. 67 (obecnie róg ul. Legnickiej i ul. Młodych Techników 2)
  • Kino Festspielhaus – znajdowało się na ulicy Lehmdamm 32 (obecnie ul. B. Prusa 32), późniejsze kino Lalka. Kino zostało założone w 1926 roku w miejscu wcześniejszego Domu Spotkań św. Jadwigi powstałego w 1923 roku.
  • Kino Filmburg – znajdowało się przy ulicy Sandstr 1 (obecnie ul. Piaskowa 1)
  • Kino Gloria-Palast – znajdowało się przy ulicy Schweidnitzer Str 37 (obecnie ulica Świdnicka).
  • Kino Hundsfelder-Lichtspiele – znajdowało się przy ulicy Ölserstr. 28 (obecnie ul. Bolesława Krzywoustego)
  • Kino Kammer-Lichtspiele – Schweidnitzerstr 31 (obecnie Świdnicka 31)
  • Kino Kristall-Palast – znajdowało się na ulicy Klosterstr. 47 (obecnie ul. gen. R. Traugutta 47)
  • Kino Lichtburg-Theater – znajdowało się na ulicy Gräbschener Str. 94a (obecnie ul. Grabiszyńska 94);
  • Kino Matthias-Lichtspiele – znajdowało się na ulicy Matthias Str. 37 (obecnie ul. B. Drobnera str. południowa)
  • Kino Metropol-Film-Theater – znajdowało się na ulicy Frankfurter Str. 117-119 (obecnie ul. Legnicka strona południowa pomiędzy Niedźwiedzią i Białowieską).
  • Kino Odertor-Lichtspiele – znajdowało się na ulicy Weinstr. 53-55 (obecnie ul. Stanisława Żeromskiego 53-55)
  • Kino Olimpia – znajdowało się przy ulicy Taschenstr. 20 (obecnie Piotra Skargi 20), sala kinowa mogła pomieścić 75 widzów. Po wojnie w budynku znajdował się warsztat samochodowy
  • Kino Ost-Lichtspiele – znajdowało się na ulicy Tauentzienstr. 177 (obecnie ul. gen. Tadeusza Kościuszki 177)
  • Kino Palast-Theater – znajdowało się na Neue Schweidnitzer Str. 16 (obecnie Świdnickiej 44), Kino zostało otwarte 3 września 1910 roku i mieściło 450 widzów.
  • Kino Primus-Palast – znajdowało się na ulicy Hubenstr. 10 (obecnie ul. Hubska 10)
  • Kino Regina-Lichspiele – znajdowało się na ulicy Gartenstr. 85 (obecnie ul. marsz. Józefa Piłsudskiego 85)
  • Kino Roxy Filmpalast – znajdowało się na ulicy Kürassierstr. 15 (obecnie al. gen. J. Hallera 15), późniejsze Kino Przodownik a następnie Lwów[15]
  • Kino Schloß-Theater – znajdowało się na ulicy Burglehnstr. (obecnie ulica Wolska)
  • Kino Silesia-Lichspiele – znajdowało się przy ulicy Frankfurter Str. 124 (obecnie ok. ul. Legnicka 62)
  • Kino Scala-Theater – znajdowało się na ulicy Gabitzstr. 20/22 (obecnie ulica Gajowicka)
  • Kino Süd-Lichspiele – znajdowało się przy ulicy Gabitzstr. 22 (obecnie ul. Stysia 22)[16]
  • Kino Tauentzien-Theater – kino-teatr znajdowało się na ulicy Tauentzienplatz 11 (obecna ulica pl. gen. T. Kościuszki 14)[6]
  • Kino Titania-Theater – znajdowało się na ulicy Matthiasstr. 69-71a (obecnie ul. Jedności Narodowej 69-71) Po wojnie znajdowało się tu Kino Pionier
  • Kino Tivoli – znajdowało się na ulicy Neudorfstr. 35 (obecnie ul. Komandorska 37)[17]
  • Kino UFA-Palast – kino znajdowało się na ulicy Alte Friedrichstr. 16-18 (obecnie pl. Powstańców Śląskich)
  • Kino Walhalla-Lichspiele – znajdowało się na ulicy Friedrich Wilhelm Str. 10 (obecnie ul. Legnicka 8-10)
  • Kino Welt-Būhne – znajdowało się przy ulicy Friedrich Wilhelm Str.15 (ob. ulica Legnicka)
  • Kino Zentral-Theater – znajdowało się na ulicy Westendstr. 50-52 ( obecnie ul. Zachodnia 50-52)

Pozostałe kina[edytuj | edytuj kod]

  • Kino Gloria-Palast – znajdowało się na ulicy Schweidnitzer Str. 37 (obecnie ul. Świdnicka 12-16)
  • Kino Filmtheater Betriebe Beslau-Lissa – znajdowało się na ulicy Lisa Burglehnstr 4 (obecnie Leśnica ul. Wolska 4)
  • Kino Germania-Lichtspiele – znajdowało się na ulicy Lisa Neumarkter Str. 11 (obecnie Leśnica ul. Średzka 11).
  • Kino National-Theater – znajdowało się przy ulicy Klosterstr. (obecnie ulica Traugutta). Właścicielem kina był Paul Weissflog.
  • Kino Schauburg – znajdowało się na ulicy Gartenstr. 67 (obecnie ul. gen J. Piłsudskiego 67) > Dziś znajduje się tu Teatr Capitol
  • Kino Urania-Theater – znajdowało się na ulicy Ketzerberg 27 (obecnie pl. Dominikański (Zaułek Koci))

Kina we Wrocławiu po 1945 roku[edytuj | edytuj kod]

Zamek w Leśnicy, w którym znajdowało się Kino Zamek
Ewangelicki kościół Gustawa Adolfa, wcześniej znajdowało się tu Kino Światowid
Wrocławska Hala Ludowa (obecnie Stulecia), w której znajdowało się największe kino w Polsce – Kino Gigant
Pałacyk we Wrocławiu, w którym znajdowało się kino o tej samej nazwie

Pierwsze działania na rzecz odbudowy kin i ich uruchomienie miały miejsce już 17 lutego 1945 roku. Specjalna grupa wydelegowana do tego celu zwana Wydział Kinofikacji, podlegająca Ministerstwu Informacji i Propagandy, miała za zadanie zabezpieczyć ocalały sprzęt kinowy i budynki. Pierwsza projekcja odbyła się w Trzebnicy. Był to film polski pt. Do ciebie, Polsko. 29 kwietnia 1945 roku wydział obrał za swoją siedzibę Legnicę, gdzie otworzono pierwsze kina na Dolnym Śląsku – kino Polonia. Pod koniec roku 1945 Okręgowy Wydział Kinofikacji przeniósł się do Wrocławia.

Pierwszym kinem w powojennym Wrocławiu było kino Warszawa, powstałe w miejscu przedwojennego kina Palast-Theater, przy ulicy wówczas Świerczewskiego (obecnie Piłsudskiego). Kino otwarto 16 czerwca 1945 roku, a premierowym filmem był Majdanek.
Pod koniec 1945 roku we Wrocławiu działały trzy kina: kino Polonia (otwarta 13 września) i Pionier (13 października). 1 stycznia 1946 roku zostało otwarte kino Śląsk w miejsce dawnego kina Capitol. Premierowym filmem byłSrebrna flota. W tym samym roku otwarto kolejne kina: Tęcza (14 sierpnia), Fama (28 sierpnia) i Odra (listopad). Popularność seansów kinowych wśród wrocławian rosła w 1946 roku z miesiąca na miesiąc. W grudniu 1945 roku liczba widzów sięgała 47 512, a w marcu 1946 roku 84 143 widzów. Pod koniec 1946 roku liczba widzów w siedmiu kinach wrocławskich wzrosła do 1,5 mln.[18]. W mieście działały również kina ruchome.

1950[edytuj | edytuj kod]

W 1951 roku we Wrocławiu istniało już 15 kin.[19]

  • Kino Dworcowe – znajdowało się na kolejowym Dworcu Głównym (ul. Piłsudskiego 105). Miało spełniać funkcję poczekalni dla podróżnych. Otwarte zostało w 1948 roku i miało 113 miejsc[20]. W 2004 roku zostało przekształcone w Kino DworcOFFe by w 2007 roku 2 lutego zakończyć swoją działalność. W 2008 roku zostało reaktywowane i działa pod nazwą Akademickie Centrum Filmowe – ACF Dworcowe.
  • Kino Fama – znajdowało się na ulicy Krzywoustego 286 w dzielnicy Psie Pole. Otworzone w kamienicy, gdzie znajdowała się Gospoda Pod Żółtymi Lwami 28 sierpnia 1945 roku. Posiadało salę kinowa na 214 miejsc. Zostało zamknięte w połowie lat 90.
  • Kino Letnie – sezonowe kino przy ulicy Olszewskiego 15 czynne 10 lat do początku lat sześćdziesiątych.
  • Kino Młodzieżowe – znajdowało się na ul. Partyzantów.
  • Kino Ognisko – znajdowało się przy Skwerze Obrońców Helu 1, na Karłowicach[21] Miało sale kinową na 321 osób. Zostało zamknięte w 2003 roku.
  • Kino Pionier – znajdowało się przy ulicy Jedności Narodowej 71 w dawnym budynku Titania Theater. Mieściło 256 widzów[22].
  • Kino Pokój – znajdowało się w budynku Wrocławskiej Wytwórni Filmów Fabularnych. Zostało otwarte w 1949 roku, posiadało 820 miejsc. Kino znajdowało się w wielkiej hali (obecnie dwa studia filmowe) i wyświetlało filmy propagandowe. Zostało zamknięte w 1953 roku.
  • Kino Scala – znajdowało się przy ulicy Mikołaja 26 (budynek wyburzono w czerwcu 1999 roku.) Było kontynuatorem przedwojennego kina niemieckiego pod tą sama nazwą. Po zamknięciu kina Pokój znajdującego się w Wrocławskiej Wytwórni Filmów Fabularnych, w 1955 roku przejęło nazwę po tym kinie. Zostało zamknięte w latach 80. W czerwcu 1999 roku budynek został wyburzony.
  • Kino Polonia – studyjne kino znajdowało się na ulicy Żeromskiego 53/55, otwarte 13 września 1945 a zamknięte w 2002 roku. W kinie mogło zasiąść 362 widzów. W budynku znajduje się klub "W starym kinie".
  • Kino Przodownik – znajdowało się przy dawnej ulicy Przodowników Pracy 15 (obecnie kino Lwów). Kino powstało w budynku wybudowanym w 1897, który był domem masońskim zaprojektowanym przez Adolfa Radinga. Miało sale na 719 miejsc na dwóch poziomach.
  • Kino Pawilon – znajdowało się na byłych terenach wystawowych naprzeciw Hali Ludowej. Budynek należy do Ogrodu Zoologicznego i znajdują się w nim zimowe pomieszczenia z klatkami dla lwów.[23]
  • Kino Robotnik – znajdowało się na ulicy Średzkiej 25 i miało salę kinową na 245 widzów
  • Kino Sygnał – znajdowało się na ulicy Chińska 4 na Brochowie. W miejscu tym otwarto następnie przychodnię lekarską.
  • Kino Śląsk – znajdowało się na ulicy Piłsudskiego 67 (obecnie Teatr Muzyczny Capitol), aktywowane na miejsce przedwojennego kina niemieckiego Schauburg[24]. Zostało zamknięte w 2002 roku.
  • Kino Tęcza – znajdowało się przy ulicy Kościuszki 177, koło ulicy Świstackiego. Mogło pomieścić 250 widzów.
  • Kino Warszawa – istnieje do dziś.

W połowie lat 60. we Wrocławiu działało 31 kin stacjonarnych i dwa kina ruchome oraz kilkanaście kin społecznych.

1960[edytuj | edytuj kod]

W 1960 roku we Wrocławiu kina zostały podzielone na cztery kategorie.

Podział kin na kategorie na rok 1960

Kino Kategoria Opis kina
Śląsk "0"
Gigant "0" Znajdowało się w Hali Ludowej, przy ulicy Wystawowej 1 (obecnie hala Stulecia). Było największym kinem w Polsce, mogącym pomieścić 2000 widzów (w statystykach 5400 miejsc), jego ekran miał wymiary 22 na 18 metrów. Pierwszym wyświetlanym filmem był "Jezioro Łabędzie" i "Hello Dolly". (z taśmy 70 mm)
Pokój kl.I
Warszawa kl.I
Baśń kl.II Znajdowało się na ulicy ks. Brzóski w dzielnicy Sępolno w budynku obecnego kościoła ewangelickiego na tyłach kina Światowid. Miało 178 miejsc. Zostało zamknięte w latach 90.
Kubuś kl.II Znajdowało się na ulicy Harcerskiej 23, na osiedlu Oporów. Było to bardzo małe kino z 120 miejscami. Zostało otwarte w 1960 roku a zamknięte w latach osiemdziesiątych. W 2001 roku budynek spłonął, a w 2005 roku został zburzony.
Lalka kl.II Kameralne kino działające nadal. Znajduje się przy ulicy Prusa 32. Ma salę na 390 miejsc. W kinie organizowane są cykle filmów polskiego i światowego kina dokumentalnego. Przed wojną w tym miejscu istniało niemieckie kino Festspielhaus;
Pionier kl.II
Polonia kl.II
Przodownik kl.II (obecnie kino Lwów)
Dworcowe kl.III
Fama kl.III
Lech kl.III Znajdowało się pod adresem Belojannisa 3 (obecnie: ul. Samborska) na Muchoborze Wielkim
Ognisko kl.III Znajdowało się na ulicy Skwer Obrońców Helu 1, na Karłowicach (Psie Pole).
Paloma kl.III Znajdowało się na ulicy Żernicka 223 na Żernikach. Miało salę kinową przeznaczoną dla 252 widzów.
Piast kl.III Znajdowało się przy ul. Rękodzielniczej 1 (od skrzyżowania z Murarską do skrzyżowania z Koszykarską). Miało salę na 162 widzów.
Piwnica Świdnicka kl.III Kino kameralne, znajdowało się w samym Rynku Wrocławia, pod ratuszem. Miało salę na 60 miejsc.
Robotnik kl.III
Tęcza kl.III kino znajdowało się przy ulicy Kościuszki 177
Wyzwolenie kl.III ?

1970[edytuj | edytuj kod]

W 1970 roku we Wrocławiu działało już 27 kin.

Podział kin według dzielnic na lata 1970

Kino Dzielnica Opis kina
Śląsk Stare Miasto
Pokój Stare Miasto
Warszawa Stare Miasto
Dworcowe Stare Miasto
Piwnica Świdnicka Stare Miasto
Klub Dziennikarza Stare Miasto Kameralne kino III kategorii, mieszczące się przy ulicy Świdnickiej i mogące pomieścić 60 osób.
Klubowe Stare Miasto Znajdowało się przy pl. Teatralnym w dawnym gmachu T.P.P.R. Miało 280 miejsc.
Śnieżka Stare Miasto Znajdowało się na pl. Muzealnym 16, późniejsze kino Oscar. Mogło pomieścić 400 osób
Gigant Śródmieście
Polonia Śródmieście
Pionier Śródmieście
Lalka Śródmieście
Światowid Śródmieście Znajdowało się na ulicy ks. Brzóski 1, w dzielnicy Sępolno w budynku obecnego kościoła ewangelickiego. Zostało otwarte na początku lat 60., a zamknięte pod koniec lat 90. Miało salę kinową na 460 miejsc.
Przodownik Krzyki
Tęcza Krzyki Kameralne, jednosalowe kino znajdowało się przy ulicy T. Kościuszki 177
Oko Krzyki (Okręgowy Klub Oficerski) – znajdowało się na ulicy Pretficza 24, w budynku Garnizonowego Klubu Oficerskiego. Kino miało płaską widownię;
Sygnał Krzyki ?
Paloma Fabryczna
Piast Fabryczna
Lech Fabryczna
Robotnik Fabryczna
Kubuś Fabryczna
Zamek Fabryczna Znajdowało się na ulicy Średzkiej w Leśnicy. Kino znajdowało się w budynku pałacu barokowego przebudowanego z dawnego zamku piastowskiego i miało widownię na 165 miejsc.
DK Pafawag Fabryczna Znajdowało się na ul. Chociebuska 4-6 (róg Nowodworskiej), na Nowym Dworze. Mogło pomieścić 300 osób. Następnie otwarto tam ośrodek kultury.
Ognisko Psie Pole
Fama Psie Pole
Wodomierz Psie Pole Znajdowało się na ulicy Jana Długosza 2/6. Miało salę kinową z balkonem o łącznej liczbie 513 miejsc.
Cukrownik Psie Pole Znajdowało się na Sołtysowicach[25]

Pozostałe nieistniejące już kina[edytuj | edytuj kod]

W latach późniejszych powstały nowe lub zastępowały zamknięte kina:

  • Kino Atom – znajdowało się przy ulicy Piłsudskiego 74 w budynku NOT-u. Powstało w 2000 roku, w miejsce wrocławskiego Dyskusyjnego Klubu Filmowego, zamknięte 26 kwietnia 2008[26] Kino mieściło się w dawnej sali senatu śląskiego, która została w latach trzydziestych przekształcona w salę kinową.
  • "Klub Dziennikarza – kino znajdowało się przy ulicy Świdnickiej,
  • Kino Mozaika (DK Budowlanych) – znajdowało się na ulicy Braniborskiej, zamknięte w 2002 roku;
  • Kino MDK znajdowało się na ulicy Kołłątaja 20, w Młodzieżowym Domu Kultury
  • Kino Odra – znajdowało się na ulicy Kołłątaja, zamknięte w latach pięćdziesiątych. Później w latach 1970 – 1972 powstało inne kino o tej nazwie i znajdowało się na Osobowicach, na ulicy Osobowickiej 89 w dawnym Domu Żeglarza,
  • Kino Oscar (dawniej kino Śnieżka) – znajdowało się na pl. Muzealnym 16. Miało dwie sale kinowe. Zostało zamknięte w latach dziewięćdziesiątych. Obecnie w budynku znajduje się Dom Klubowy Policji.
  • Kino Dom Kultury "Pafawag"- znajdowało się w dzielnicy Nowy Dwór, miało dwie sale projektowe;
  • Kino Pałacyk – znajdowało się przy ul. Kościuszki 34, zamknięte w 2003 roku.
  • Kino Promień – znajdowało się na rogu ulic Promień i Olszewskiego w dzielnicy Sępolno. Było jednym z pierwszych kin w powojennym Wrocławiu. Znajdowało się w drewnianym budynku i miało 80 miejsc. Po Wystawie Ziem Odzyskanych zostało zlikwidowane. Obecnie znajduje się tam Prywatna Klinika Okulistyczna.
  • Kino Semafor – znajdowało się na Brochowie
  • Kino Studio – znajdowało się przy ulicy Popowickiej, zamknięte w 2002 roku
  • Kino Tuptuś
  • Kino Torpiast – kino letnie, znajdowało się na ulicy Księcia Witolda, na Kępie Mieszczańskiej. W zimie znajdowało się tam sztuczne lodowisko.
  • Kino Włókniarz znajdowało się na ulicy Stabłowickiej 80, na Stabłowicach

Liczba kin na przestrzeni lat 1945-2008

Lata Liczba kin
1945 3
1946 7
1951 15
1960 20
1965 31
1970 27
1990 16
1997 13
2008 9

2009[edytuj | edytuj kod]

Kina należące do sieci multikinowych[edytuj | edytuj kod]

Multikino[edytuj | edytuj kod]

  • Kino Klub Filmowy Ferment w Multikinie Pasaż Grunwaldzki – znajduje się przy Placu Grunwaldzkim 22. Kompleks został otwarty 10 maja 2007 roku, ma jedenaście sal kinowych z łącznie 2578 miejsc.
  • Centrum Handlowym Arkady Wrocławskie na ulicy Powstańców Śląskich 2/4. Zostało otwarte 31 maja 2007 roku, ma dziesięć sal kinowych o łącznej liczbie miejsc 2857.

Helios[edytuj | edytuj kod]

  • Kino Helios – znajduje się w Magnolia Park w dzielnicy Fabryczna na ulicy Legnickiej 58. Otwarte w 2007 roku. Ma siedem sal na 1230 widzów.
  • Kino Helios – przy ul. Kazimierza Wielkiego 19a-21 Kompleks został otwarty w 1997 roku. Ma dziewięć klimatyzowanych sal kinowych na łączną liczbę miejsc 2349. W kinie znajdują się dwa bary, kawiarenka i parking podziemny

Cinema City[edytuj | edytuj kod]

  • Cinema City – przy Centrum Handlowym Korona. Ma dziewięć sal kinowych od 156 do 333 miejsc.

Kina kameralne[edytuj | edytuj kod]

Kino Warszawa
  • Akademickie Centrum Filmowe – ACF Dworcowe – reaktywowane w miejsce Kina Dworcowego w 2008 roku Znajduje się na kolejowym Dworcu Głównym (ul. Piłsudskiego 105). Kino należy do Sieci Kin Studyjnych i sieci Europa Cinemas. W repertuarze głównie filmy europejskie.
  • Kino Warszawa – znajduje się przy ulicy Piłsudskiego 64. Budynek powstał w latach 19681973 na miejscy wyburzonego w 1963 roku przedwojennego kina Kristal Palast[27].
  • Kino Lwów – znajduje się przy ulicy al. Hallera 15. Zostało otwarte w połowie lat pięćdziesiątych na bazie zniszczonego przedwojennego kina niemieckiego Rex Film Palast.
  • Kino Lalka – znajduje się przy ulicy Prusa 32 w miejscu przedwojennego kina Festspielhaus. W kinie organizowane są cykle filmów polskiego i światowego kina dokumentalnego. Należy do Sieci Kin Studyjnych. W kinie mieści się DKF Kino Minionej Epoki.

Filmowe kluby dyskusyjne[edytuj | edytuj kod]

Kina we Wrocławiu na rok 2013[edytuj | edytuj kod]

W 2011 roku zostały zlikwidowane dwa kina kameralne „Lalka” i „Lwów”[28]. Kino Warszawa zostało wyremontowane, zyskała dwie dodatkowe sale na 150 i 200 miejsc. Zmieniono również jego nazwę na Dolnośląskie Centrum Filmowe[29]. Po remoncie Dworca Głównego z jego wnętrza zniknęło Akademickie Centrum Filmowe – ACF Dworcowe dawniejsze Kino Dworcowe. Swój repertuar kinowy zmieniło również Kino Helios przy ul. Kazimierza Wielkiego. Od 2012 roku kino nazywa się Nowe Horyzonty a w repertuarze ma tzw. filmy kina artystycznego i autorskiego[30].

Bibliografia tematu[edytuj | edytuj kod]

  • J. Ilkosz Atlas architektury Wrocławia, red. Jan Harasimowicz t. I Wrocław 1997

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej Dębski: Kina w niemieckim Wrocławiu (1906-1945), [w:] *Andrzej Dębski, Marek Zybura (red.): Wrocław będzie miastem filmowym... Z dziejów kina w stolicy Dolnego Śląska, wyd. Gajt, Wrocław 2008, ISBN 978-83-88178-62-7;
  • Arkadiusz Cencora: Kina w powojennym Wrocławiu, [w:] Andrzej Dębski, Marek Zybura (red.): Wrocław będzie miastem filmowym... Z dziejów kina w stolicy Dolnego Śląska, wyd. Gajt, Wrocław 2008, ISBN 978-83-88178-62-7

Przypisy

  1. Międzynarodowa konferencja 111 lat kina we Wrocławiu – Wydarzenia w Stopklatka.pl
  2. Od słów Kinematograph i Topp co oznaczało kufel piwa o pojemności 0,4 litra
  3. Taki stan utrzymywał się we wszystkich kinach mniej więcej do 1910 roku, gdy zaczęły powstawać filmy długometrażowe
  4. Obecny Teatr kameralny dawniej kino Kamerlichtspiel
  5. Wnętrze kina
  6. 6,0 6,1 Zdjęcie fasady kinoteatru)
  7. J. Ilkosz, Dawne kino "Deli", Atlas architektury Wrocławia red L. Harasimowicz t. I Wrocław 1997, s. 203
  8. Hirschbergowie posiadali sieć 7 kin z 4700 miejscami, urządzali też projekcje we Wrocławskim Domu Koncertowym. Swoje mienie utracili w wyniku represji wobec ludności żydowskiej
  9. Sala kinowa
  10. Zdjęcie sali kinowej – balkon
  11. Zdjecia kina Deli
  12. Dla porównania Berlin miał 39 kin z widownią na ponad 1000 miejsc, a Hamburg -11
  13. NaszeMiasto.pl Serwis turystyczny turystyka.naszemiasto.pl
  14. J.Ilkosz Dawne kino "Capitol", Atlas architektury Wrocławia red L. Harasimowicz t.I Wrocław 1997, s. 203
  15. Zdjęcie Kina Rex Film Palast
  16. Wnętrze budynku, w którym znajdowało się kino
  17. http://wroclaw.hydral.com.pl/26578,foto.html Zdjęcie wnętrza kina
  18. A. Wachniewski, Pierwszy rok w odzyskanym Wrocławiu Wrocław 1946
  19. Dolny.Slask.org.pl – Dolny Śląsk na fotografii
  20. Tu było kino
  21. Zdjęcie kina Ognisko
  22. Zdjęcie budynku kinowego
  23. Dolny.Slask.org.pl – Dolny Śląsk na fotografii
  24. Zdjęcie dawnego kina Capitol
  25. Zdjęcie dawnego kina
  26. Agata Saraczyńska, Znika ostatnie wrocławskie kino bez popcornu, Gazeta Wyborcza, 22 kwietnia 2008
  27. Zdjęcie Kina Warszawa
  28. Kino Lwów i Lalka znikają z Wrocławia
  29. Magda Piekarska, W kinie Warszawa po remoncie popcornu nie zjemy, 29.04.2010
  30. Kino Nowe Horyzonty

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]