Kino czeskie

Kino czeskie, nowe kino czeskie, czeska nowa fala, czeska szkoła filmowa - jedna z najsłynniejszych "szkół" filmowych w historii kinematografii światowej. Filmy powstałe w Czechosłowacji w latach 1962-1972 kiedy to nowi, młodzi twórcy podjęli współczesną tematykę społeczną i obyczajową a także tematykę związaną z II wojną światową, poddając rewizji dotychczasowe oceny i postawy moralne. Najsłynniejsi twórcy to Miloš Forman, Jiří Menzel, Věra Chytilová.

Nowa fala- lata sześćdziesiąte

Na początku lat sześćdziesiątych doszło do rozluźnienia stosunków politycznych i umożliwiło początek jednego z najsłynniejszych okresów czeskiego filmu – nowa fala (nazwana wg francuskiego wzorca). Najważniejszym prekursorem nowej fali a później jej głównym przedstawicielem stał się Miłosz Forman, który w roku 1963 nakręcił pierwszy czeski film według wzoru cinéma-vérité, Černý Petr. Forman nakręcił jeszcze w Czechosłowacji dwa filmy (Lásky jedné plavovlásky, 1965 i Hoří, má panenko, 1967), zanim w 1968 wyemigrował do Stanów Zjednoczonych Ameryki (gdzie zrealizował wiele znakomitych filmów ze swoim stałym współpracownikiem, operatorem kamery Mirosławem Ondříčkiem). W latach sześćdziesiątych nakręcili swoje mistrzowskie dzieła kolejni filmowi współpracownicy Formana Ivan Passer – Intimní osvětlení, 1966 (Passer później również emigrował i nagrywał USA) i Jaroslav Papoušek – Ecce Homo Homolka, 1969. Rdzeń nowej fali tworzyli młodzi absolwenci FAMU Jiří Menzel, Věra Chytilová, Jan Němec i inni. Z rozluźnienia stosunków starali się korzystać wszyscy twórcy (np. reżyser Otakar Vávra , który debiutował już za protektoratu, nakręcił historyczny film o czarodziejskich procesach w siedemnastym wieku, Kladivo na čarodějnice, v jego tle można dojrzeć żałobę stalińskich lat pięćdziesiątych. Powstawały interesujące filmy, które niosły w sobie nowe, bardziej kompleksowe poglądy na temat wojny (np. Démanty noci, reżyserii J. Němeca, ale głównie Obchod na korze, reżyserii Elmara Klosa i Jána Kadára, oraz Ostře sledované vlaky, reżyserii J. Menzela, które w latach 1965 i 1966 nagrodziła Amerykańska Filmowa Akademia Oskarem za najlepszy obcojęzyczny film). Innym tematem była historia starożytna (np. Markéta Lazarová, reżyserii Františka Vláčila) a także historia współczesna (Spalovač mrtvol, w reżyserii Juraja Herza, Všichni dobří rodáci, reżyserii V. Jasnego, Skřivánci na niti, w reżyserii J. Menzla). Zekranizowane były także współczesne dzieła (Žert, reżyserii Jaromila Jireša, wg książki Milana Kundery). Obok Laterny Magika v głowach czeskich twórców zrodził się kolejny niezwykły projekt filmowy. Był to Kinoautomat „pierwszy interaktywny film na świecie”, który widzowie mogli zatrzymywać podczas trwania. Spotkał się z wielkim sukcesem podczas swojej prezentacji na targach EXPO ’67 w Montrealu.

• Zabili go i uciekł, reż. František Paróvnik 1969
• Adelheid, reż. František Vláčil 1969
• Bokser i śmierć, reż. Peter Solan 1962
• Czarny Piotruś, reż. Miloš Forman 1963
• Dezerterzy i pielgrzymi, reż. Juraj Jakubisko 1968
• Dialog 20-40-60, reż. Jerzy Skolimowski, Peter Solan, Zbyněk Brynych 1968
• Diamenty nocy, reż. Jan Němec 1964
• Dolina pszczół, reż. František Vláčil 1967
• Dzień siódmy, ósma noc, reż. Evald Schorm 1969
• Gdy przychodzi kot, reż. Vojtěch Jasný 1963
• Gdy skończy się ta noc, reż. Peter Solan 1965
• Gdyby tysiąc klarnetów, reż. Ján Roháč, Vladimír Svitáček 1964
• Intymne oświetlenie, reż. Ivan Passer 1965
• Kapryśne lato, reż. Jiří Menzel 1967
• Każdy młody mężczyzna, reż. Pavel Juráček 1965
• Koniec proboszcza, reż. Evald Schorm 1968
• Koniec sierpnia w hotelu Ozon, reż. Jan Schmidt 1966
• Lilie polne, reż. Elo Havetta 1972
• Marketa Lazarova, reż. František Vláčil 1967
• Miłość blondynki reż. Miloš Forman 1965
• Niebiańscy jeźdźcy, reż. Jindřich Polák 1968
• Nikt śmiać się nie będzie, reż. Hynek Bočan 1965
• Nudne popołudnie, reż. Ivan Passer 1964
• Obrazy starego świata, reż. Dušan Hanák 1969
• O czymś innym, reż. Věra Chytilová 1963
• Odwaga na co dzień, reż. Evald Schorm 1964
• Organy, reż. Štefan Uher 1964
• O uroczystości i gościach, reż. Jan Němec 1966
• Owoce rajskich drzew spożywamy, reż. Věra Chytilová 1969
• Palacz zwłok, reż. Juraj Herz 1968
• Pali się moja panno, reż. Miloš Forman 1967
• Panna cudotwórczyni, reż. Štefan Uher 1966
• Perły na dnie, reż. Jiří Menzel, Jan Němec, Evald Schorm, Věra Chytilová, Jaromil Jireš 1965
• Pociągi pod specjalnym nadzorem, reż. Jiří Menzel 1966
• Przypadek dla początkującego kata, reż. Pavel Juráček 1969
• Ptaszki, sieroty i szaleńcy, reż. Juraj Jakubisko 1969
• Romanca na trąbkę, reż. Otakar Vávra 1966
• Sklep przy głównej ulicy, reż. Ján Kadár, Elmar Klos 1965
• Skowronki na uwięzi, reż. Jiří Menzel 1969
• Słońce w sieci, reż. Štefan Uher 1962
• Starcy na chmielu, reż. Ladislav Rychman 1964
• Stokrotki, reż. Věra Chytilová 1966
• Straszne skutki awarii telewizora, reż. Jaroslav Papoušek 1969
• Światowcy, reż. Zdeněk Podskalský 1969
• Ucho, reż. Karel Kachyňa 1970
• Uroczystość w ogrodzie botanicznym, reż. Elo Havetta 1969
• Uroczystość żałobna, reż. Zdeněk Sirový 1969
• Wóz do Wiednia, reż. Karel Kachyňa 1965
• Wszyscy dobrzy rodacy, reż. Vojtěch Jasný 1968
• Żart, reż. Jaromil Jireš 1968
• 322, reż. Dušan Hanák 1972

Link zewnętrzny

• Kinematografia czeska - artykuł w magazynie Histmag

Bibliografia

Historia czeskiej kinematografii, http://www.czech.cz/cz/66824-historie-ceske-kinematografie , dostępność:(08.05.10)