Kiryskowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kiryskowate
Callichthyidae[1]
Bonaparte, 1838
Przedstawiciel rodziny – Corydoras sterbai
Przedstawiciel rodziny – Corydoras sterbai
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada promieniopłetwe
Rząd sumokształtne
Rodzina kiryskowate
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Sumikowate[2], kiryskowate[3], kiryski[4] (Callichthyidae) – rodzina małych ryb sumokształtnych (Siluriformes), obejmująca prawie 200 gatunków, w tym wiele popularnych słodkowodnych ryb akwariowych. Powszechnie nazywane są kiryskami (układ łusek na ich ciele przypomina budową kirys). Często mylone z rybami z rodziny kirysowatych (Doradidae), z którymi zaliczane są do grupy sumików pancernych. Niektóre gatunki potrafią pokonywać krótkie odcinki po lądzie. Większe gatunki są lokalnie hodowane i poławiane jako ryby konsumpcyjne, niektóre są pieczone w pancerzu, a następnie obierane ze skorupy. W zapisie kopalnym kiryskowate znane są z formacji La Venta ze środkowego miocenu (Hoplosternum sp.) i z formacji Maiz Gordo, prawdopodobnie z późnego plejstocenu (†Corydoras revelatus).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Zasięg występowania kiryskowatych obejmuje Amerykę Południową. Poza tym kontynentem tylko Hoplosternum punctatum spotykany jest w kilku rzekach Panamy. Callichthyidae zasiedlają większość środowisk słodkowodnych, w tym wody stojące lub wolno płynące, o różnym stopniu natlenienia. Sumik pancerny (Callichthys callichthys) spotykany jest w wilgotnej ściółce.

Cechy charakterystyczne[edytuj | edytuj kod]

Ciało kiryskowatych osłonięte jest pancerzem utworzonym z dwóch rzędów płytek kostnych biegnących wzdłuż ciała po obydwu jego bokach. Mały otwór gębowy znajduje się w położeniu dolnym, jest wyposażony w jedną lub dwie pary dobrze rozwiniętych wąsików. W płetwie grzbietowej i w płetwach piersiowych występuje twardy promień tworzący kolec. Płetwa tłuszczowa również wspiera się na kolcu. Jelito kiryskowatych okresowo funkcjonuje jako dodatkowy narząd oddechowy.

Ich wielkość jest różna, począwszy od kilku gatunków z rodzaju Corydoras dorastających do 2 cm, a skończywszy na ponad 20-centymetrowym Hoplosternum littorale.

Kirysek czaprakowy (Scleromystax barbatus)
Kirysek trójpręgi (Corydoras trilineatus)
Kirysek szmaragdowy (Brochis splendens)

Klasyfikacja[edytuj | edytuj kod]

Rodzaje zaliczane do tej rodziny[5]

AspidorasBrochisCallichthysCorydorasDianemaHoplosternumLepthoplosternumMegalechisScleromystax

Większość, bo około 150 z blisko 200 gatunków[6] tej rodziny klasyfikowanych jest w rodzaju Corydoras. Jest to najliczniejszy w gatunki rodzaj ryb sumokształtnych.

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Większość kiryskowatych z podrodziny Callichthyinae po osiągnięciu dojrzałości wiedzie samotniczy tryb życia. Jedynie młode osobniki przebywają w grupach. Składają jaja na roślinach w pobliżu powierzchni wody, kilka z nich buduje gniazda z pęcherzyków powietrza.

Przedstawiciele Corydoradinae preferują gromadne życie. Ikrę składają na podłożu, a w akwarium również na szybach.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Callichthyidae w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Nazewnictwo ryb egzotycznych, AKWARIUM, Nr 1-2/70
  3. Kahl, Kahl i Vogt 2000 ↓, s. 102.
  4. Krystyna Kowalska, Jan Maciej Rembiszewski, Halina Rolik Mały słownik zoologiczny, Ryby, Wiedza Powszechna, Warszawa 1973
  5. Eschmeyer, W. N. & Fricke, R.: Catalog of Fishes electronic version (7 June 2012) (ang.). California Academy of Sciences. [dostęp 29 lipiec 2012].
  6. Ferraris 2007 ↓, s. 5.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]