Kisielice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kisielice
Urząd Miasta i Gminy w Kisielicach
Urząd Miasta i Gminy w Kisielicach
Herb
Herb Kisielic
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Powiat iławski
Gmina Kisielice
gmina miejsko-wiejska
Data założenia 1331
Prawa miejskie 1331, stracone, potem odzyskane w 1986r.
Burmistrz Tomasz Koprowiak
Powierzchnia 3,37 km²
Wysokość 97 m n.p.m.
Populacja (30.06.2012)
• liczba ludności
• gęstość

2191[1]
650,15 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 55
Kod pocztowy 14-220
Tablice rejestracyjne NIL
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Kisielice
Kisielice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kisielice
Kisielice
Ziemia 53°36′25″N 19°15′34″E/53,606944 19,259444Na mapach: 53°36′25″N 19°15′34″E/53,606944 19,259444
TERC
(TERYT)
6283507044
Urząd miejski
ul. Daszyńskiego 25
14-220 Kisielice
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Kisielice w Wikisłowniku
Strona internetowa

Kisielice (niem. Freystadt in Westpreußen) – miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie iławskim, położone nad Gardeją, na Pojezierzu Iławskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kisielice. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. elbląskiego. Przez miasto przechodzi droga krajowa nr 16.

Według danych z 30 czerwca 2012 r. miasto miało 2191 mieszkańców[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

  • XIII w. – Dokumenty zakonne odnotowują pruskie siedliska: Kiszelycz (Kisielice), Lynse (Limża), Gohryn (Goryń), bona Scharnot (Łodygowo), Plautes (Pławty Wielkie).
  • 1255 – Osada targowa Kiszelycz (Vrienstad) staje się własnością biskupią.
  • 1293 – Dytryk von Stangen otrzymuje pozwolenie na założenie miasta przy osadzie Vrienstadt.
  • ok. 1315 – Rodzina von Stangen wystawia dokument lokacyjny dla gminy miejskiej w Vrienstadt.
  • 1331 – Potwierdzenie dokumentu lokacyjnego, rozpoczęcie budowy kościoła.
  • ok. 1350 – istnieje trójkątny rynek z murowanym ratuszem, miasto otoczone jest murami i posiada trzy bramy.
  • 1397 – Katarzyna von Stangen sprzedaje miasto biskupowi pomezańskiemu.
  • 1466 – Po pokoju toruńskim ziemia kisielicka zostaje przy Zakonie krzyżackim.
  • 1527 – Utworzone zostaje dominium biskupie w granicach Prus Książęcych, które objęło ziemię kisielicką.
  • 1532 – Georg von Polentz przekształca dominium w prywatną własność ziemską.
  • 1576 – Gmina protestancka przejmuje kościół.
  • 1653 – Pożar kościoła.
  • 1775 – Wielki pożar niszczy miasto.
  • 1802 – Na mapie Prus wydanej w Królewcu miasto oznaczono jako Freystadt.
  • 1899 – Budowa linii kolejowej z Prabut do Jabłonowa przez Kisielice.
  • 1900 – Połączenie kolejowe z Kwidzynem.
  • 1912 – Zbudowana zostaje nowoczesna szkoła powszechna.
  • 1945 – Ofensywa Armii Czerwonej powoduje olbrzymie straty. Zaprzepaszczony zostaje dorobek wielu pokoleń. Spalono lub rozgrabiono okoliczne pałace i dwory. Podobnie jak z innych miast "ziem odzyskanych" cegłę wywieziono na odbudowę Warszawy. Jedynym zabytkiem pozostał kościół parafialny z XIV wieku.
  • 1946 – Utrata praw miejskich[2].
  • 1986 – Kisielice odzyskują prawa miejskie.

Planowana jest rewitalizacja dawnej zabudowy miasta.

Warunki naturalne[edytuj | edytuj kod]

Według danych powierzchnia miasta wynosi 3,37 km, lokuje miasto na czterdziestej czwartej pozycji w woj. warmińsko-mazurskim oraz czterdziestym piątym co do liczby mieszkańców. Kisielice i okolice leżą na terenach morenowych i sandrowych, wyróżniających się urozmaiconymi formami rzeźby. W obrębie miasta występuje jezioro o niewielkiej powierzchni. Niedaleko miasta występuje jezioro rakowe, które jest kąpieliskiem mieszkańców niewielkiej miejscowości. W okolicach miasta, na terenach sandrowych, znajdują się jeziora, głównie rynnowe, otoczone znacznymi kompleksami leśnymi m.in. jezioro Goryńskie i Trupel.

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

W okolicy Kisielic znajduje się:

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

Polskie nazwy miasta (Kisielice, Kisielic) wywodzą się zapewne z nazwy staropruskiej. Na mapie rękopiśmiennej z XV wieku Sędziwoja z Czechła widnieje nazwa Kysselecz alias Dreystath civitas. Niemiecka nazwa Kisielic, Freystadt często pisana Vrienstadt.

Symbole miasta[edytuj | edytuj kod]

Herb Kisielic – na czerwonym polu złoty orzeł zrywający się do lotu ze srebrnym nimbem wokół głowy. W szponach trzyma białą wstęgę ze złotym napisem S. Joannas.

Orzeł symbolizuje św. Jana Ewangelistę, taki sam herb miała diecezja pomezańska istniejąca niegdyś na tym terenie a teraz taki sam symbol widnieje w herbie diecezji elbląskiej.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Zabudowa miasta to w większości budynki nowoczesne, ponieważ większość cegły z zabudowy niemieckiej zostało wywiezionych po wojnie na odbudowę stolicy.

Rewitalizacja układu urbanistycznego starego miasta jest planowana w przyszłości.

Podczas II wojny światowej została zniszczona większa część zabudowy starego miasta ówczesnych Kisielic. W samym mieście nie ma aktualnie żadnego pozostałego zabytku.

Obiekty historyczne i budowle urzędowe – poniemieckie[edytuj | edytuj kod]

  • dworzec Kisielice
  • most kolejowy nieopodal Kisielic
  • budynek szkoły podstawowej
  • kościół parafialny
  • budynek poczty
  • budynek po młynie miejskim

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W Kisielicach występuje tylko jeden rodzaj gospodarki – spożywczy. Obecnie nie rozwija się inny podział gospodarki obok wymienionego[potrzebne źródło].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 30 czerwca 2012[1]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 2 191 100 1094 49,94 1097 50,06
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
650,15 324,63 325,52

Turystyka i sport[edytuj | edytuj kod]

Obiekty sportowe w mieście to stadion miejski, hala sportowa (w zespole szkół), boisko do siatkówki plażowej i kompleks boisk „Moje boisko – Orlik 2012 (boisko do siatkówki, kort tenisowy, boisko do piłki nożnej) otwarte w czerwcu 2011[1].

W mieście działa Międzyzakładowy Ludowy Klub Sportowy "Olimpia” z sekcjami piłki nożnej i siatkówki. W sezonie zimowym odbywa się Halowa Liga Piłki Nożnej.

Walory turystyczne: polodowcowe jeziora rynnowe w okolicach Gorynia i Trupla, lasy, pofałdowany teren. W pobliżu – Kwidzyn z zamkiem i katedrą; Prabuty z ruinami zamku Biskupów Pomezańskich i gotycką katedrą;Szymbark z ruinami zamku; Kamieniec z ruinami pałacu, gdzie w czasie kampanii 1806–1807 mieszkał Napoleon Bonaparte z Marią Walewską oraz Ogrodzieniec (niem. Neudeck) z ruinami pałacu pruskiego rodu Hindenburg. W okolicach miasta występuje kąpielisko miejskie na jeziorze Rakowym.

W mieście wybudowano promenadę widokową wokół jeziora miejskiego. Otwarcie miało miejsce w czerwcu 2011 roku[1].

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Szlaki turystyczne przechodzące przez miasto:

Rowerowe[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Długość Trasa
szlak turystyczny czerwony Czerwony 59,8 km JezierzyceTynwałdRudzieniceMątykiDąbrowaGromotyŁawiceDziarnyIławaWikielecRadomekKaraśSzeplerzyznaWonnaWólka WielkaSkarszewoGulbTrupel – Kisielice
szlak turystyczny żółty Żółty 130,1 km AniołowoMariankaPasłękGołąbkiRogajnySuroweKwitajnyZielnoKroninWójtowiznaZielonka PasłęckaSambródLeśnicaMałdytyZajezierzeJarnołtowoBądkiZalewoPółwieśWitoszewoBądzeKamieniecOlbrachtowoOlbrachtówkoMichałowoSuszBałoszyceŁęgowo – Kisielice – Goryń
szlak turystyczny niebieski Niebieski 26,1 km Kisielice – KrzywkaWałdowoGoryńTrupel
Niebieski szlak rowerowy z Kisielic

Stowarzyszenia, do których należy miasto[edytuj | edytuj kod]

  • Łączy Nas Kanał Elbląski[3]
  • Związek Gmin Jeziorak[4]
  • Gmin Przyjaznych Energii Odnawialnej[5]

– z racji istniejącej od 2007 roku elektrowni wiatrowej nieopodal Łodygowa, która rozwija się po dzień dzisiejszy w kierunku Jędrychowa i elektrowni opalanej biomasą, oraz planom biogazowi[6].

  • Stowarzyszenie Gmin RP Euroregion Bałtyk[7]
  • Stowarzyszenie "Szesnastka"[8]

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Szkoły podstawowe[edytuj | edytuj kod]

Budynek Szkoły Podstawowej
  • Szkoła Podstawowa im. Henryka Sienkiewicza w Kisielicach

Gimnazja[edytuj | edytuj kod]

  • Publiczne Gimnazjum w Kisielicach

Szkoły ponadgimnazjalne[edytuj | edytuj kod]

  • Zespół Szkół Rolniczych im. H. i St. Sierakowskich
    • Technikum rolnicze
    • Technikum ekonomiczne
    • Liceum policyjne

Wspólnoty religijne[edytuj | edytuj kod]

Kościół pw. Matki Boskiej Królowej Świata

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

Kaplice[edytuj | edytuj kod]

    • Kaplica komunalna przy kościele pw. MB Królowej Świata

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Kisielice mają status miasta. Mieszkańcy Kisielic wybierają do swojej Rady Gminy 5 radnych. Organem wykonawczym władz jest burmistrz. Siedzibą władz miasta jest Urząd Miasta i Gminy mieszczący się przy ulicy Ignacego Daszyńskiego.

Obecne władze[edytuj | edytuj kod]

  • Burmistrz – Tomasz Koprowiak
  • Zastępca Burmistrza – Barbara Pękala
  • Sekretarz Gminy – Barbara Pękala
  • Skarbnik – Gabriela Lubnau

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Miasto Kraj Data podpisania umowy
 Priekule[potrzebne źródło]  Litwa  ?

Transport[edytuj | edytuj kod]

Znaczący węzeł drogowy województwa warmińsko-mazurskiego. W mieście krzyżują się następujące drogi krajowe i wojewódzkie:

Fragment DK 16 nieopodal Kisielic

Dworzec w Kisielicach obsługuje PKS Iława.

Honorowi Obywatele Miasta[edytuj | edytuj kod]

Ludzie związani z Kisielicami[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 GUS-Główny Urząd Statystyczny (pol.). stat.gov.pl. [dostęp 2013-01-26].
  2. Olsztyński Dziennik Wojewódzki z 1946 r. Nr 5, poz. 77
  3. Obszar działań stowarzyszenia „ŁNKE” (pol.). [dostęp 2006-01-18].
  4. Gminy Członkowskie Związku Gmin Jeziorak (pol.). Związek Gmin Jeziorak. [dostęp 2010].
  5. Kisielice – członek stowarzyszenia (pol.). Stowarzyszenie Gmin Przyjaznych Energii Odnawialnej.
  6. Kisielice – członek stowarzyszenia (pol.). Stowarzyszenie Gmin Przyjaznych Energii Odnawialnej. [dostęp -].
  7. Stowarszyszenie – strona główna (pol.). Stowarzyszenie Gmin RP Euroregion Bałtyk. [dostęp -].
  8. Stowarszyszenie – KRS (pol.). Krajowy Rejestr Sądowy. [dostęp -].
  9. mapa.targeo.pl: lokalizacja Sali Królestwa Świadków Jehowy