Kisielice

	Kisielice
	; Urząd Miasta i Gminy w Kisielicach
	Herb Kisielic
Państwo	Polska
Województwo	warmińsko-mazurskie
Powiat	iławski
Gmina	Kisielice; gmina miejsko-wiejska
Założono	1331
Prawa miejskie	1331, stracone, potem odzyskane w 1986r.
Burmistrz	Tomasz Koprowiak
Powierzchnia	3,37 km²
Wysokość	97 m n.p.m.
Ludność (30.06.2012); • liczba; • gęstość	; 2191; 650,15 os./km²
Strefa numeracyjna;	(+48) 55
Kod pocztowy	14-220
Tablice rejestracyjne	NIL
	Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego ; Kisielice
	Położenie na mapie Polski ; Kisielice
	53°36′25″N 19°15′34″E / 53.606944444444, 19.259444444444Na mapach: 53°36′25″N 19°15′34″E / 53.606944444444, 19.259444444444
TERC; (TERYT)	6283507044
	Urząd miejski ul. Daszyńskiego 25; 14-220 Kisielice
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Hasło Kisielice w Wikisłowniku
	Strona internetowa

Kisielice (niem. Freystadt in Westpreußen) – miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie iławskim, położone nad Gardeją, na Pojezierzu Iławskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kisielice. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. elbląskiego. Przez miasto przechodzi droga krajowa nr 16.

Według danych z 30 czerwca 2012 r. miasto miało 2191 mieszkańców^[1].

[edytuj] Historia

XIII w. – Dokumenty zakonne odnotowują pruskie siedliska: Kiszelycz (Kisielice), Lynse (Limża), Gohryn (Goryń), bona Scharnot (Łodygowo), Plautes (Pławty Wielkie).
1255 – Osada targowa Kiszelycz (Vrienstad) staje się własnością biskupią.
1293 – Dytryk von Stangen otrzymuje pozwolenie na założenie miasta przy osadzie Vrienstadt.
ok. 1315 – Rodzina von Stangen wystawia dokument lokacyjny dla gminy miejskiej w Vrienstadt.
1331 – Potwierdzenie dokumentu lokacyjnego, rozpoczęcie budowy kościoła.
ok. 1350 – istnieje trójkątny rynek z murowanym ratuszem, miasto otoczone jest murami i posiada trzy bramy.
1397 – Katarzyna von Stangen sprzedaje miasto biskupowi pomezańskiemu.
1466 – Po pokoju toruńskim ziemia kisielicka zostaje przy Zakonie krzyżackim.
1527 – Utworzone zostaje dominium biskupie w granicach Prus Książęcych, które objęło ziemię kisielicką.
1532 – Georg von Polentz przekształca dominium w prywatną własność ziemską.
1576 – Gmina protestancka przejmuje kościół.
1653 – Pożar kościoła.
1775 – Wielki pożar niszczy miasto.
1802 – Na mapie Prus wydanej w Królewcu miasto oznaczono jako Freystadt.
1899 – Budowa linii kolejowej z Prabut do Jabłonowa przez Kisielice.
1900 – Połączenie kolejowe z Kwidzynem.
1912 – Zbudowana zostaje nowoczesna szkoła powszechna.
1945 – Ofensywa Armii Czerwonej powoduje olbrzymie straty. Zaprzepaszczony zostaje dorobek wielu pokoleń. Spalono lub rozgrabiono okoliczne pałace i dwory. Podobnie jak z innych miast "ziem odzyskanych" cegłę wywieziono na odbudowę Warszawy. Jedynym zabytkiem pozostał kościół parafialny z XIV wieku.
1946 – Utrata praw miejskich^[2].
1986 – Kisielice odzyskują prawa miejskie.

Planowana jest rewitalizacja dawnej zabudowy miasta.

[edytuj] Warunki naturalne

Według danych powierzchnia miasta wynosi 3,37 km, lokuje miasto na czterdziestej czwartej pozycji w woj. warmińsko-mazurskim oraz czterdziestym piątym co do liczby mieszkańców. Kisielice i okolice leżą na terenach morenowych i sandrowych, wyróżniających się urozmaiconymi formami rzeźby. W obrębie miasta występuje jezioro o niewielkiej powierzchni. Niedaleko miasta występuje jezioro rakowe, które jest kąpieliskiem mieszkańców niewielkiej miejscowości. W okolicach miasta, na terenach sandrowych, znajdują się jeziora, głównie rynnowe, otoczone znacznymi kompleksami leśnymi m.in. jezioro Goryńskie i Trupel.

[edytuj] Przyroda

W okolicy Kisielic znajduje się:

Park Krajobrazowy Pojezierza Iławskiego, posiadający status "Zielonych Płuc Polski"
Lasy państwowe Nadleśnictwa Susz

[edytuj] Toponimia

Polskie nazwy miasta (Kisielice, Kisielic) wywodzą się zapewne z nazwy staropruskiej. Na mapie rękopiśmiennej z XV wieku Sędziwoja z Czechła widnieje nazwa Kysselecz alias Dreystath civitas. Niemiecka nazwa Kisielic, Freystadt często pisana Vrienstadt.

[edytuj] Symbole miasta

Herb Kisielic – na czerwonym polu złoty orzeł zrywający się do lotu z białą aureolą wokół głowy. W szponach trzyma białą wstęgę ze złotym napisem S. Joannas.

Orzeł symbolizuje św. Jana Ewangelistę, taki sam herb miała diecezja pomezańska istniejąca niegdyś na tym terenie a teraz taki sam symbol widnieje w herbie diecezji elbląskiej.

[edytuj] Architektura

Zabudowa miasta to w większości budynki nowoczesne, ponieważ większość cegły z zabudowy niemieckiej zostało wywiezionych po wojnie na odbudowę stolicy.

Rewitalizacja układu urbanistycznego starego miasta jest planowana w przyszłości.

Podczas II wojny światowej została zniszczona większa część zabudowy starego miasta ówczesnych Kisielic. W samym mieście nie ma aktualnie żadnego pozostałego zabytku.

[edytuj] Obiekty historyczne i budowle urzędowe – poniemieckie

dworzec Kisielice
most kolejowy nieopodal Kisielic
budynek szkoły podstawowej
kościół parafialny
budynek poczty
budynek po młynie miejskim

[edytuj] Gospodarka

W Kisielicach występuje tylko jeden rodzaj gospodarki – spożywczy. Obecnie nie rozwija się inny podział gospodarki obok wymienionego^{[potrzebne źródło]}.

[edytuj] Demografia

Dane z 30 czerwca 2012^[1]:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	2 191	100	1094	49,94	1097	50,06
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	650,15		324,63		325,52

[edytuj] Turystyka i sport

Obiekty sportowe w mieście to stadion miejski, hala sportowa (w zespole szkół), boisko do siatkówki plażowej i kompleks boisk „Moje boisko – Orlik 2012 (boisko do siatkówki, kort tenisowy, boisko do piłki nożnej) otwarte w czerwcu 2011^[1].

W mieście działa Międzyzakładowy Ludowy Klub Sportowy "Olimpia” z sekcjami piłki nożnej i siatkówki. W sezonie zimowym odbywa się Halowa Liga Piłki Nożnej.

Walory turystyczne: polodowcowe jeziora rynnowe w okolicach Gorynia i Trupla, lasy, pofałdowany teren. W pobliżu – Kwidzyn z zamkiem i katedrą; Prabuty z ruinami zamku Biskupów Pomezańskich i gotycką katedrą;Szymbark z ruinami zamku; Kamieniec z ruinami pałacu, gdzie w czasie kampanii 1806–1807 mieszkał Napoleon Bonaparte z Marią Walewską oraz Ogrodzieniec (niem. Neudeck) z ruinami pałacu pruskiego rodu Hindenburg. W okolicach miasta występuje kąpielisko miejskie na jeziorze Rakowym.

W mieście wybudowano promenadę widokową wokół jeziora miejskiego. Otwarcie miało miejsce w czerwcu 2011 roku^[1].

[edytuj] Szlaki turystyczne

Szlaki turystyczne przechodzące przez miasto:

[edytuj] Rowerowe

Nazwa	Długość	Trasa
Czerwony	59,8 km	Jezierzyce – Tynwałd – Rudzienice – Mątyki – Dąbrowa – Gromoty – Ławice – Dziarny – Iława – Wikielec – Radomek – Karaś – Szeplerzyzna – Wonna – Wólka Wielka – Skarszewo – Gulb – Trupel – Kisielice
Żółty	130,1 km	Aniołowo – Marianka – Pasłęk – Gołąbki – Rogajny – Surowe – Kwitajny – Zielno – Kronin – Wójtowizna – Zielonka Pasłęcka – Sambród – Leśnica – Małdyty – Zajezierze – Jarnołtowo – Bądki – Zalewo – Półwieś – Witoszewo – Bądze – Kamieniec – Olbrachtowo – Olbrachtówko – Michałowo – Susz – Bałoszyce – Łęgowo – Kisielice – Goryń
Niebieski	26,1 km	Kisielice – Krzywka – Wałdowo – Goryń – Trupel

[edytuj] Stowarzyszenia, do których należy miasto

Łączy Nas Kanał Elbląski^[3]
Związek Gmin Jeziorak^[4]
Gmin Przyjaznych Energii Odnawialnej^[5]

– z racji istniejącej od 2007 roku elektrowni wiatrowej nieopodal Łodygowa, która rozwija się po dzień dzisiejszy w kierunku Jędrychowa i elektrowni opalanej biomasą, oraz planom biogazowi^[6].

Stowarzyszenie Gmin RP Euroregion Bałtyk^[7]
Stowarzyszenie "Szesnastka"^[8]

[edytuj] Edukacja

[edytuj] Szkoły podstawowe

Budynek Szkoły Podstawowej

Szkoła Podstawowa im. Henryka Sienkiewicza w Kisielicach

[edytuj] Gimnazja

Publiczne Gimnazjum w Kisielicach

[edytuj] Szkoły ponadgimnazjalne

Zespół Szkół Rolniczych im. H. i St. Sierakowskich
- Technikum rolnicze
- Technikum ekonomiczne
- Liceum policyjne

[edytuj] Wspólnoty religijne

Kościół pw. Matki Boskiej Królowej Świata

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

Kościół Rzymskokatolicki (Kisielice należą do diecezji elbląskiej, która wchodzi w skład metropolii warmińskiej. Na terenie miasta istnieje Dekanat Susz).
- Kościół pw. MB Królowej Świata rok budowy: 1313 r., spalony, potem odbudowany w 1956 r.
Świadkowie Jehowy
- Sala Królestwa Świadków Jehowy^[9]

[edytuj] Kaplice

- Kaplica komunalna przy kościele pw. MB Królowej Świata

[edytuj] Administracja

Kisielice mają status miasta. Mieszkańcy Kisielic wybierają do swojej Rady Gminy 5 radnych. Organem wykonawczym władz jest burmistrz. Siedzibą władz miasta jest Urząd Miasta i Gminy mieszczący się przy ulicy Ignacego Daszyńskiego.

[edytuj] Obecne władze

Burmistrz – Tomasz Koprowiak
Zastępca Burmistrza – Barbara Pękala
Sekretarz Gminy – Barbara Pękala
Skarbnik – Gabriela Lubnau

[edytuj] Miasta partnerskie

Miasto	Kraj	Data podpisania umowy
Priekule^{[potrzebne źródło]}	Litwa	?

[edytuj] Transport

Znaczący węzeł drogowy województwa warmińsko-mazurskiego. W mieście krzyżują się następujące drogi krajowe i wojewódzkie:

Fragment DK 16 nieopodal Kisielic

droga krajowa nr 16 Dolna Grupa – Grudziądz – Kisielice – Iława – Olsztyn – Augustów
droga wojewódzka nr 522 Górki – okolice Kisielic

[edytuj] Honorowi Obywatele Miasta

| Paul von Hindenburg (20 – 21 czerwca 1931 roku – z okazji 600-lecia miasta) – prezydent Niemiec (1925-1934) mieszkający w pobliskiej wsi Ogrodzieniec

[edytuj] Ludzie związani z Kisielicami

Stanisław Komoniewski – poeta ludowy
Hans Damrau – polityk NSDAP, działacz SS
Paul von Hindenburg – prezydent Niemiec (1925-1934) mieszkający w pobliskiej wsi Ogrodzieniec – Honorowy Obywatel Miasta Kisielice

[edytuj] Zobacz też

Przypisy

↑ ^1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 ^1,4 GUS-Główny Urząd Statystyczny (pol.). stat.gov.pl. [dostęp 2013-01-26].
↑ Olsztyński Dziennik Wojewódzki z 1946 r. Nr 5, poz. 77
↑ Obszar działań stowarzyszenia „ŁNKE” (pol.). [dostęp 2006-01-18].
↑ Gminy Członkowskie Związku Gmin Jeziorak (pol.). Związek Gmin Jeziorak. [dostęp 2010].
↑ Kisielice – członek stowarzyszenia (pol.). Stowarzyszenie Gmin Przyjaznych Energii Odnawialnej.
↑ Kisielice – członek stowarzyszenia (pol.). Stowarzyszenie Gmin Przyjaznych Energii Odnawialnej. [dostęp -].
↑ Stowarszyszenie – strona główna (pol.). Stowarzyszenie Gmin RP Euroregion Bałtyk. [dostęp -].
↑ Stowarszyszenie – KRS (pol.). Krajowy Rejestr Sądowy. [dostęp -].
↑ [1]

[autonazwa1-1] 1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 ^1,4 GUS-Główny Urząd Statystyczny (pol.). stat.gov.pl. [dostęp 2013-01-26].

[2] Olsztyński Dziennik Wojewódzki z 1946 r. Nr 5, poz. 77

[3] Obszar działań stowarzyszenia „ŁNKE” (pol.). [dostęp 2006-01-18].

[4] Gminy Członkowskie Związku Gmin Jeziorak (pol.). Związek Gmin Jeziorak. [dostęp 2010].

[5] Kisielice – członek stowarzyszenia (pol.). Stowarzyszenie Gmin Przyjaznych Energii Odnawialnej.

[6] Kisielice – członek stowarzyszenia (pol.). Stowarzyszenie Gmin Przyjaznych Energii Odnawialnej. [dostęp -].

[7] Stowarszyszenie – strona główna (pol.). Stowarzyszenie Gmin RP Euroregion Bałtyk. [dostęp -].

[8] Stowarszyszenie – KRS (pol.). Krajowy Rejestr Sądowy. [dostęp -].

[9] [1]

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]