Kiwi północny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Kiwi Mantella)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kiwi północny
Apteryx mantelli[1]
Bartlett, 1852
Kiwi północny
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd paleognatyczne
Rząd kiwi
Rodzina kiwi
Rodzaj Apteryx
Gatunek kiwi północny
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 EN pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Kiwi północny, kiwi Mantella (Apteryx mantelli) – gatunek nielotnego ptaka z rodziny kiwi (Apterygidae). Zasiedla dwie trzecie powierzchni Wyspy Północnej w Nowej Zelandii; endemit. Populację szacuje się na ok. 35 000 osobników, co czyni go najliczniejszym gatunkiem z rodziny kiwi.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Cechami charakterystycznymi dla tego gatunku kiwi są: długi i lekko zagięty dziób z nozdrzami w okolicy końca; specyficzny stożkowy kształt korpusu ze względu na zredukowaną klatkę piersiową; wąska, ale silna szyja i stosunkowo mała głowa; mocne, muskularne nogi, które stanowią 1/3 całej masy ciała; małe oczy, duże otwory uszne oraz wiele długich szczecinek rozmieszczonych na głowie. Skrzydła są niewielkie (40-50 mm) I kończą się pazurami. Nie ma zewnętrznego ogona[3]. Samice mierzą ok. 40 cm i ważą ok. 2,8 kg, samce ważą ok. 2,2 kg. Ten gatunek kiwi charakteryzuje się niezwykłą odpornością: przystosowuje się do różnego typu środowisk, m.in. sztucznie sadzonych lasów oraz pól. Upierzenie koloru czerwono-brązowego, włosokształtne. Jest to ptak nocny, na legowisko wybiera puste pnie drzew, gęste paprocie lub nory. Często zmienia miejsce grzędowania, ale czasami wraca do poprzednich. Unika rażącego światła i obserwacje osobników w niewoli jak i na wolności wskazują iż radzi sobie gorzej niż sowy w ciągu dnia; być może ma wzrok podobny do wzroku kreta[3]. Ma doskonale rozwinięty zmysł węchu, który pozwala mu znaleźć jedzenie, składające się głównie z robaków, pająków, innych bezkręgowców i owoców znalezionych na ziemi, ale także małych węgorzy i okazjonalnie żab. Jego dziób posiada specjalny organ, przy pomocy którego kiwi potrafi wykryć wibracje wytwarzane przez drążące w ziemi bezkręgowce[4]. Zasięg jego występowania wynosi 38 500 km2[5].

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Osobniki męskie posiadają dobrze wykształcony, muskularny penis,  a osobniki żeńskie posiadają łechtaczkę. Wiek dojrzałości płciowej jest nieznany. Kiedy kiwi dobiorą się w pary, zaczynają budować gniazdo ok 2 miesiące przed złożeniem jaja. Czas składania jaj obejmuje miesiące pomiędzy czerwcem a lutym, aczkolwiek ani światło ani temperatura nie mają wpływu na ten okres. W niewoli osobniki żeńskie mogą złożyć nawet 5 jaj w jednym sezonie, jednak w dziczy zazwyczaj jest to jedno lub dwa jaja na sezon. Jaja wysiaduje osobnik męski[3]. Okres inkubacji trwa około 80 dni. Jaja kiwi cechuje największa zawartość energii wśród jaj o podobnym rozmiarze[6] oraz największy rozmiar w stosunku do wielkości dorosłego osobnika[7]. Młode wykluwają się całkowicie pokryte piórami i już po tygodniu samodzielnie opuszczają gniazdo.

Zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Średnia długość życia wynosi 30 lat, jednak z powodu zagrożeń wiele osobników ginie przed 14 rokiem życia. Zagrożeniem dla dorosłych osobników są głównie psy domowe (Canis familiaris) i fretki (Mustela furo), dla młodych (poniżej 1 kg) – gronostaje (Mustela erminea) i koty domowe (Felis catus)[8]. 94% piskląt umiera przed osiągnięciem dojrzałości[9].

Populacja[edytuj | edytuj kod]

Wielkość i trend populacji
Lokalizacja Liczba (osobników dorosłych) Data Trend
Wyspa Północna[10] 25 000 2008 Spadek - 4% rocznie
Wyspa Little Barrier[11] 1 000 1996 Stabilna
Wyspa Ponui[11] Stabilna
Wyspa Kapiti[10] Stabilna
Wyspa Kawau[11] Stabilna
Razem (Nowa Zelandia) 35 000[5] 2000 Spadek - 2% rocznie[10]


Przypisy

  1. Apteryx mantelli, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Apteryx mantelli. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. 3,0 3,1 3,2 G. Kuschel: Biogeography and Ecology in New Zealand. Springer Link, 1975, s. 301-330. ISBN 9789401019439.
  4. Susan J. Cunningham. The relative importance of olfaction and remote touch in prey detection by North Island brown kiwis. „Animal Behaviour”. 78 (4), s. 899-905. Elsevier. 
  5. 5,0 5,1 BirdLife International: Northern Brown Kiwi Apteryx mantelli (ang.). Birdlife.org. [dostęp 30 lipca 2012].
  6. J.A. McLENNAN. BREEDING OF NORTH ISLAND BROWN KIWI, APTERYX AUSTRALIS MANTELLI, IN HAWKE'S BAY, NEW ZEALAND. „NEW ZEALAND JOURNAL OF ECOLOGY”. 11, 1988. 
  7. Guinness World Records 2013. 2013, s. 50. ISBN 9781904994879.
  8. Hugh A. Robertson. Experimental management of Brown Kiwi Apteryx mantelli in central Northland, New Zealand. „Bird Conservation International”. 
  9. Clements, J. F. 2007. The Clements Checklist of Birds of the World, 6th Edition. Cornell University Press.
  10. 10,0 10,1 10,2 Bernhard Grzimek: Grzimek's animal life encyclopedia.. Detroit: Gale, 2003. ISBN 0-7876-5784-0. (ang.)
  11. 11,0 11,1 11,2 BirdLife International: Apteryx mantelli (ang.). Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species), 2009. [dostęp 8 października 2009].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]