Klątwa surowcowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Klątwa surowcowa (ang. resource curse), zwana też „paradoksem bogactwa” (ang. paradox of plenty) – zjawisko występujące w gospodarkach krajów posiadających znaczne złoża surowców naturalnych. Objawia się ono niespodziewanie niskim poziomem rozwoju gospodarczego kraju ‒ innymi słowy, są one stosunkowo biedne mimo bogactwa zasobów. W literaturze ekonomicznej trwa dyskusja na temat klątwy surowcowej – zarówno jej istnienie, jak i przyczyny są obiektem sporów[1].

Przykłady kryzysu[edytuj | edytuj kod]

W historii wystąpiło wiele przykładów kryzysu gospodarczego w krajach dysponującymi dużymi zasobami naturalnymi:

Z drugiej strony w pewnych krajach zjawisko to nie występuje lub jest mocno osłabione dzięki tradycji wolnego rynku i umiejętnej polityce gospodarczej np. w Arabii Saudyjskiej i Malezji[2].

Dowody empiryczne[edytuj | edytuj kod]

W serii artykułów naukowych Jeffrey Sachs i Andrew Warner pokazali, że klątwa surowcowa jest empirycznym faktem i dotyka większość krajów posiadających duże złoża surowców naturalnych oraz wykluczyli z dużym prawdopodobieństwem inne czynniki, które mogłyby być odpowiedzialne za niski poziom rozwoju gospodarczego w tych krajach[1][3][4].

Inni ekonomiści kwestionowali zarówno istnienie klątwy sugerując, że zależność od surowców naturalnych jest efektem konfliktów i złej polityki, które wywołują również problemy gospodarcze[5], jak i jej powiązanie z samym istnieniem złóż zasobów naturalnych. Zamiast tego klątwa miałaby być skutkiem wahań cen na rynkach surowcowych[6].

Wytłumaczenia[edytuj | edytuj kod]

Ekonomiści zajmujący się ekonomią surowców naturalnych zaproponowali wiele potencjalnych wytłumaczeń klątwy surowcowej. Najpopularniejszą linią argumentacji są wszelkiego rodzaju efekty wypychania[1], gdzie wielkością wypychaną są np.: eksporty dóbr konsumpcyjnych, edukacja[7], uczciwość przedstawicieli władz państwowych (klątwa wywołująca korupcję)[8][9].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Jeffrey Sachs, Andrew Warner. Natural Resources and Economic Development: The curse of natural resources. „European Economic Review”. 45, s. 827-838, 2001. 
  2. 2,0 2,1 2,2 Jeffrey Sachs, Andrew Warner. Natural resource abundance and economic growth. „National Bureau of Economic Research Working paper”. 5398, s. 2, 20, 1995. 
  3. Jeffrey Sachs, Andrew Warner. Natural resource abundance and economic growth. „National Bureau of Economic Research Working paper”. 5398, 1995. 
  4. Jeffrey Sachs, Andrew Warner. Sources of slow growth in African economies. „Journal of African Economies”. 6(3), s. 335-376, 1997. 
  5. C. N. Brunnschweiler, E. H. Bulte. Linking Natural Resources to Slow Growth and More Conflict. „Science”. 320(5876), s. 616–617, 2008. doi:10.1126/science.1154539. 
  6. Tiago Cavalcanti, Kamiar Mohaddes, Mehdi Raissi. Commodity Price Volatility and the Sources of Growth. „Cambridge Working Papers in Economics”. 1112, 2011. 
  7. T. Gylfason, T. Herbertsson, G. Zoega. A mixed blessing: Natural resources and economic growth. „Macroeconomic Dynamics”. 3, s. 204-225, 1999. 
  8. R. Auty: Resource-Based Industrialization: Sowing the Oil in Eight Developing Countries. New York: Oxford University Press, 1999.
  9. Od wielkości eksportu ważniejsza jego wartość. Obserwator Finansowy, 2013.