Klasyfikacja dwukropkowa
Klasyfikacja dwukropkowa (Colon Classification) – klasyfikacja stworzona w 1933 r. przez Shiyali Ramamrita Ranganathana, profesora katedry księgoznawstwa w Delhi. Nazwa tej klasyfikacji pochodzi od dwukropka, będącego jedynym elementem łączącym symbole w pierwszej wersji KD. Ówczesna wersja obejmowała 32 działy główne ułożone wg ewolucyjnej koncepcji wiedzy od nauk przyrodniczych począwszy a skończywszy na naukach społecznych. Druga wersja, uzupełniona i zmieniona, ukazała się w latach 50. XX w. wprowadzając już 42 następujące działy:
- z Generalia
- 1 Wiedza ogólnie
- 2 Bibliotekarstwo
- 3 Nauka o książce
- 4 Dziennikarstwo
- A Nauki przyrodnicze
- AZ Nauki matematyczne
- B Matematyka
- BZ Nauki fizyczne
- C Fizyka
- D Inżynieria
- E Chemia
- F Technologia
- G Biologia
- H Geologia
- HZ Górnictwo
- I Botanika
- J Rolnictwo
- K Zoologia
- KZ Hodowla zwierząt
- L Medycyna
- LZ Farmakognozja
- M Nauki stosowane
- Doświadczenia duchowe i mistycyzm
- MZ Nauki humanistyczne i społeczne
- MZA Nauki humanistyczne
- N Sztuki piękne
- NX Literatura i język
- O Literatura
- P Językoznawstwo
- Q Religia
- R Filozofia
- S Psychologia
- Nauki społeczne
- T Wychowanie
- U Geografia
- V Historia
- W Nauki polityczne
- X Ekonomika
- Y Socjologia
- YX Praca społeczna
- Z Prawo
KD jest pierwszą klasyfikacją fasetową (o strukturze polihierarchicznej), jedyną wśród klasyfikacji uniwersalnych. Oprócz podziału treści piśmiennictwa według klas głównych opartych na klasyfikacji nauk, wprowadza drugi podział na pięć kategorii ontologicznych pojęć szczegółowych (zwanych izolatami) składających się na tematy dokumentów:
- P – Personality (Indywiduum): kategoria oznaczająca pojęcia posiadające cechy indywidualne, oznaczana przecinkiem (,)
- M – Matter (Materia): kategoria materiału i własności, oznaczana średnikiem (;)
- E – Energy (Energia): kategoria procesów i działań, oznaczana dwukropkiem (:)
- S – Space (Przestrzeń): kategoria miejsca, lokalizacji przestrzennej, oznaczana kropką (.)
- T – Time (Czas): kategoria czasu, lokalizacji chronologicznej, oznaczana apostrofem (')
Izolaty należące do tej samej kategorii wyodrębnionej w ramach tej samej klasy dziedzinowej tworzą tzw. fasety (podkategorie), np. w kategorii P (Indywiduum) w klasie D (Technika) wyodrębniona jest faseta 3 Budynki obejmująca pojęcia odpowiadające różnym typom budynków i ich elementów konstrukcyjnych.
Klasyfikacja Ranganathana wymaga od opracowującego szczegółowej analizy treści dokumentów. Technika tworzenia symboli powoduje, że KDR jest bardziej skomplikowana od innych klasyfikacji. Poza bibliotekami indyjskimi, niektóre orientalistyczne biblioteki angielskie korzystają z tej klasyfikacji, która jest ciągle zmieniana. Po smierci twórcy, nad doskonaleniem KDR czuwa Ośrodek Badań i Szkolenia w Zakresie Dokumentacji (Documentation Research and Training Center) w Bangalore.
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Bibliografia
- O. Ungurian, Teoria i praktyka klasyfikacji fasetowej S.R. Ranganathana, Warszawa: CIINTE, 1972.
- B. Sosińska-Kalata, Klasyfikacja. Struktury organizacji wiedzy, piśmiennictwa i zasobów informacyjnych, Warszawa: Wydaw. SBP, 2002.
- Bibliotekarstwo, red. Z. Żmigrodzki. Wyd. 2, uzup. i rozsz., Warszawa: SBP, 1998.
