Klasyfikacja dwukropkowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Klasyfikacja dwukropkowa (Colon Classification) – klasyfikacja stworzona w 1933 r. przez Shiyali Ramamrita Ranganathana, profesora katedry księgoznawstwa w Delhi. Nazwa tej klasyfikacji pochodzi od dwukropka, będącego jedynym elementem łączącym symbole w pierwszej wersji KD.

Działy[edytuj | edytuj kod]

Wersja klasyfikacji z lat '30. obejmowała 32 działy główne ułożone według ewolucyjnej koncepcji wiedzy od nauk przyrodniczych począwszy a skończywszy na naukach społecznych. Druga wersja, uzupełniona i zmieniona, ukazała się w latach 50. XX w. wprowadzając już 42 następujące działy:

z Generalia
1 Wiedza ogólnie
2 Bibliotekarstwo
3 Nauka o książce
4 Dziennikarstwo
A Nauki przyrodnicze
AZ Nauki matematyczne
B Matematyka
BZ Nauki fizyczne
C Fizyka
D Inżynieria
E Chemia
F Technologia
G Biologia
H Geologia
HZ Górnictwo
I Botanika
J Rolnictwo
K Zoologia
KZ Hodowla zwierząt
L Medycyna
LZ Farmakognozja
M Nauki stosowane
Doświadczenia duchowe i mistycyzm
MZ Nauki humanistyczne i społeczne
MZA Nauki humanistyczne
N Sztuki piękne
NX Literatura i język
O Literatura
P Językoznawstwo
Q Religia
R Filozofia
S Psychologia
Nauki społeczne
T Wychowanie
U Geografia
V Historia
W Nauki polityczne
X Ekonomika
Y Socjologia
YX Praca społeczna
Z Prawo

KD jest pierwszą klasyfikacją fasetową (o strukturze polihierarchicznej), jedyną wśród klasyfikacji uniwersalnych. Oprócz podziału treści piśmiennictwa według klas głównych opartych na klasyfikacji nauk, wprowadza drugi podział na pięć kategorii ontologicznych pojęć szczegółowych (zwanych izolatami) składających się na tematy dokumentów:

  • P – Personality (Indywiduum): kategoria oznaczająca pojęcia posiadające cechy indywidualne, oznaczana przecinkiem (,)
  • M – Matter (Materia): kategoria materiału i własności, oznaczana średnikiem (;)
  • E – Energy (Energia): kategoria procesów i działań, oznaczana dwukropkiem (:)
  • S – Space (Przestrzeń): kategoria miejsca, lokalizacji przestrzennej, oznaczana kropką (.)
  • T – Time (Czas): kategoria czasu, lokalizacji chronologicznej, oznaczana apostrofem (')

Izolaty należące do tej samej kategorii wyodrębnionej w ramach tej samej klasy dziedzinowej tworzą tzw. fasety (podkategorie), np. w kategorii P (Indywiduum) w klasie D (Technika) wyodrębniona jest faseta 3 Budynki obejmująca pojęcia odpowiadające różnym typom budynków i ich elementów konstrukcyjnych.

Klasyfikacja Ranganathana wymaga od opracowującego szczegółowej analizy treści dokumentów. Technika tworzenia symboli powoduje, że KDR jest bardziej skomplikowana od innych klasyfikacji. Poza bibliotekami indyjskimi, niektóre orientalistyczne biblioteki angielskie korzystają z tej klasyfikacji, która jest ciągle zmieniana. Po śmierci twórcy, nad doskonaleniem KDR czuwa Ośrodek Badań i Szkolenia w Zakresie Dokumentacji (Documentation Research and Training Center) w Bangalore.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • O. Ungurian, Teoria i praktyka klasyfikacji fasetowej S.R. Ranganathana, Warszawa: CIINTE, 1972.
  • B. Sosińska-Kalata, Klasyfikacja. Struktury organizacji wiedzy, piśmiennictwa i zasobów informacyjnych, Warszawa: Wydaw. SBP, 2002.
  • Bibliotekarstwo, red. Z. Żmigrodzki. Wyd. 2, uzup. i rozsz., Warszawa: SBP, 1998.