Klejówka świerkowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Klejówka świerkowa
Młode owocniki klejówki kleistej
Młode owocniki klejówki kleistej
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd borowikowce
Rodzina klejówkowate
Rodzaj Gomphidius
Gatunek klejówka świerkowa
Nazwa systematyczna
Gomphidius glutinosus (Schaeff.) Fr.
Epicr. syst. mycol.: 319 (Uppsala, 1838)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Starsze owocniki klejówki kleistej

Klejówka świerkowa (Gomphidius glutinosus (Schaeff. ex Fr.) – gatunek grzybów należący do rodziny klejówkowatych (Gomphidiaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 1990. W polskim piśmiennictwie mykologicznym ma również inne nazwy: bedłka kleista, klejówka kleista, klejówka śluzowata[2]. Ma też ludowe nazwy regionalne: czop, klejak, ślimak, ślimaczek, tłuszcz, tłuścioch[3]. Jeszcze więcej ma synonimów łacińskich[4]:

  • Agaricus adhaerens J.F. Gmel. (1792)
  • Agaricus fuscus Batsch (1783)
  • Agaricus glutinosus Schaeff., (1774)
  • Agaricus mitratus J.F. Gmel. (1792)
  • Agaricus velatus With., (1792)
  • Agaricus viscidus var. atropunctus Pers. (1801)
  • Cortinarius viscidus ß atropunctus (Pers.) Gray (1821)
  • Gomphidius glutinosus var. glutinosus (Schaeff.) Fr. (1838)
  • Gomphus glutinosus (Schaeff.) P. Kumm. (1871)
  • Leucogomphidius glutinosus (Schaeff.) Kotl. & Pouzar (1972)

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

O średnicy 4–15 cm, u młodych okazów tępostożkowaty, później półkulisty, łukowaty, na koniec płaski i na środku wklęsły lub nawet lejkowaty. Brzeg zawsze podwinięty. Powierzchnia gładka i pokryta śluzem (w czasie suszy wysycha). Młode owocniki mają kolor fioletowosiwy, siwobrązowy, starsze czekoladowobrązowy, na koniec ochrowy[5]. Często z brzegów kapelusza zwisają śluzowate resztki osłony[6].

Blaszki

Rzadkie, różnej długości, zbiegające przy trzonie. Na młodych okazach białawe, na starszych ciemniejsze[6].

Trzon

Wysokość 2–5 cm, grubość do 3 cm, walcowaty, pełny, śliski. Posiada zanikający pierścień[5]. Powierzchnia biaława, dołem miejscami żółta. Pod kapeluszem resztki śluzowatej osłony[6].

Miąższ

Pod kapeluszem brązowawy, w dolnej części miejscami cytrynowy, poza tym białawy. Ma łagodny smak i słaby zapach[6].

Wysyp zarodników

Czarny. Zarodniki wydłużone, gładkie o rozmiarach 18-22 × 5-8 μm[6].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Występuje na całej półkuli północnej w strefie klimatu umiarkowanego[3]. Rośnie w lasach iglastych lub mieszanych, niemal wyłącznie pod świerkami, bardzo rzadko pod innymi gatunkami drzew iglastych (grab pospolity, lipa)[2]. Najczęściej występuje na glebach kwaśnych i niezbyt wilgotnych, szczególnie w obecności borówek[7]. Owocniki pojawiają się od lipca do listopada[5].

W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status R – potencjalnie zagrożony z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowych[8].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb jadalny. Według niektórych autorów średniej jakości[6], według innych jest to dobry grzyb jadalny, w smaku podobny do maślaka ziarnistego[3][7]. Podczas gotowania wydziela dużo śluzu. Jego przyrządzanie jest pracochłonne, należy bowiem z kapelusza usunąć lepką i kwaskowatą skórkę. Dobrze nadaje się do marynowania w occie[3]. Przez grzybiarzy jest on jednak rzadko zbierany[7].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

  • klejówka plamista (Gomphidius maculatus) występująca pod modrzewiami. Różni się nieco barwą kapelusza (cielistoochrowy do brązowocielistego) i pokryta jest ciemnobrązowymi plamami[6],
  • klejek alpejski (Chroogomphus helveticus). Nie jest śliski i ma owocnik pomarańczowobrązowy do różowofioletowego[5].
  • klejek czerwonawy (Chroogomphus rutilus) nie jest śliski i ma czerwonobrązowy kapelusz[5].

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. 2,0 2,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polisch Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Scienceas, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Albert Pilát, Otto Ušák: Mały atlas grzybów. Warszawa: PWRiL, 1977.
  4. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  7. 7,0 7,1 7,2 Andreas Gminder: Atlas grzybów jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  8. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.