Klimient Woroszyłow

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Klimient Jefriemowicz Woroszyłow
Климент Ефремович Ворошилов
Klimient Jefriemowicz Woroszyłow
Marszałek Związku Radzieckiego Marszałek Związku Radzieckiego
Data i miejsce urodzenia 4 lutego 1881
Wierchnieje
Data i miejsce śmierci 2 grudnia 1969
Moskwa
Przebieg służby
Lata służby 19181969
Siły zbrojne Red star.svg Armia Czerwona
Główne wojny i bitwy wojna domowa w Rosji, wojna polsko-bolszewicka,
bitwa warszawska 1920,
II wojna światowa:
Odznaczenia
Złota Gwiazda Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego Złota Gwiazda Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego Złoty medal Sierp i młot Bohatera Pracy Socjalistycznej Bohater Mongolii
Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Suworowa I klasy Medal za Obronę Leningradu Medal za Obronę Moskwy Medal za Obronę Kaukazu Medal za Zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 Medal 20-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 Medal "20 lat Radzieckich Sił Zbrojnych" Medal "30 lat Radzieckich Sił Zbrojnych" Medal "40 lat Radzieckich Sił Zbrojnych" Medal "50 lat Radzieckich Sił Zbrojnych" Medal 800-lecia Moskwy Order Suche Batora (Mongolia) Order Suche Batora (Mongolia) Order Czerwonego Sztandaru (Mongolia) Krzyż Wielki Orderu Białej Róży (Finlandia)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
3. Przewodniczący Prezydium Rady Najwyższej ZSRR
Przynależność polityczna Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego
Okres urzędowania od 14 marca 1953
do 7 maja 1960
Poprzednik Nikołaj Szwernik
Następca Leonid Breżniew
Józef Stalin i Klimient Woroszyłow w 1935
Pierwszych pięciu Marszałków Związku Radzieckiego w 1935 (od lewej: Michaił Tuchaczewski, Siemion Budionny, Klimient Woroszyłow, Wasilij Blücher i Aleksandr Jegorow)
Znaczek Poczty ZSRR z marsz. Klimientem Woroszyłowem, 1976
Instruktaż piechoty autorstwa Klimienta Woroszyłowa

Klimient Jefriemowicz Woroszyłow (ros. Климент Ефремович Ворошилов, ur. 4 lutego 1881 we wsi Wierchnieje, zm. 2 grudnia 1969 w Moskwie) – radziecki dowódca wojskowy, Marszałek Związku Radzieckiego, polityk, przewodniczący Prezydium Rady Najwyższej ZSRR, dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego (1956, 1968), Bohater Pracy Socjalistycznej (1960) i Bohater Mongolii (1957).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 4 lutego (23 stycznia wg kalendarza juliańskiego) 1881 we wsi Wierchnieje (ob. w obwodzie ługańskim na Ukrainie) w rodzinie robotnika kolejowego, z pochodzenia Ukrainiec. Mając zaledwie 7 lat rozpoczął pracę w kopalni pirytu, a następnie wraz z ojcem pasł bydło. Od 1896 pracował w fabryce. Od 1903 w Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji (SDPRR), w 1904 został członkiem komitetu bolszewickiego w Ługańsku. W czasie rewolucji 1905 organizował drużyny bojowe. W latach 1908–1917 zajmował się pracą partyjną w Baku, Petersburgu i Carycynie, kilka razy aresztowany.

W 1917 został członkiem Piotrogrodzkiej Rady Delegatów Robotniczych i Żołnierskich.

Wojna domowa w Rosji[edytuj | edytuj kod]

Podczas wojny domowej w Rosji w 1918 współorganizował ukraińską 5. Armię i był jej pierwszym dowódcą, po czym dowodził Frontem Carycyńskim, pełnił funkcję zastępcy dowódcy i członka Rady Wojskowej Frontu Południowego, a następnie objął dowodzenie 10. Armią. W listopadzie 1919 współorganizował 1 Armię Konną wraz z Siemionem Budionnym i jako jej politruk, został członkiem jej Rady Wojskowo-Rewolucyjnej (Rewwojensowieta). W 1921 brał znaczący udział w likwidacji powstania marynarzy w Kronsztadzie.

Działalność polityczna i służba w RKKA[edytuj | edytuj kod]

W latach 1921–1960 członek Komitetu Centralnego Rosyjskiej Partii Komunistycznej (bolszewików) RKP(b). W latach 1921–1925 był dowódcą Północnokaukaskiego, a następnie Moskiewskiego Okręgu Wojskowego. Po śmierci Michaiła Frunzego w listopadzie 1925 został ludowym komisarzem (ministrem) spraw wojskowych i morskich oraz przewodniczącym Rady Wojskowo-Rewolucyjnej ZSRR (do 1934). W latach 1926–1952 był członkiem Biura Politycznego WKP(b), a w latach 1934–1940 pełnił funkcję ludowego komisarza obrony ZSRR. W 1935 mianowany Marszałkiem Związku Radzieckiego. Współodpowiedzialny za czystki w Armii Czerwonej.

Podejmował decyzje o rozstrzelaniu łącznie 25 700 osób spośród grupy polskich wojskowych i cywilów znajdujących się w obiektach NKWD. Decyzję podjęli członkowie Biura: Ławrientij Beria, Józef Stalin, Klimient Woroszyłow, Wiaczesław Mołotow, Anastas Mikojan, Michaił Kalinin, Łazar Kaganowicz. Zgodnie z nią wiosną 1940 zamordowano 21 857 osób. Patrz: zbrodnia katyńska.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Po niepowodzeniu w wojnie radziecko-fińskiej Woroszyłow został odwołany ze stanowiska ludowego komisarza obrony. W maju 1940 został powołany na stanowisko zastępcy przewodniczącego Rady Komisarzy Ludowych (rząd ZSRR) i jednocześnie przewodniczącego Komitetu Obrony przy Radzie Komisarzy Ludowych. Po napaści Niemiec na ZSRR w latach 1941–1945 był członkiem Państwowego Komitetu Obrony. W 1941 został dowódcą Kierunku Północno-Zachodniego (do września 1941). Będąc pełnomocnikiem Kwatery Głównej Naczelnego Dowództwa, organizował obronę Leningradu oraz dowodził wojskami Frontu Leningradzkiego (wrzesień 1941) i Wołchowskiego oraz Samodzielnej Armii Nadmorskiej. We wrześniu 1942 został wyznaczony głównym dowódcą ruchu partyzanckiego (do maja 1943). Podczas wojny zajmował również inne stanowiska. Uczestniczył w konferencji teherańskiej.

Okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu II wojny światowej w 1945 był przewodniczącym Sojuszniczej Komisji Kontrolnej na Węgrzech. W latach 1946–1953 pełnił funkcję zastępcy przewodniczącego Rady Ministrów ZSRR, a następnie w latach 1953–1960 przewodniczącego Prezydium Rady Najwyższej ZSRR.

W 1960 za wystąpienie przeciwko Nikicie Chruszczowowi i poparcie "grupy antypartyjnej" Wiaczesława Mołotowa został pozbawiony wszystkich funkcji partyjnych i państwowych. Po dojściu do władzy Leonida Breżniewa powrócił do łask, ponownie członek KC KPZR od 1966.

Zmarł 2 grudnia 1969, pochowany przy ścianie Kremla na Placu Czerwonym w Moskwie. W jego pogrzebie uczestniczyła delegacja PRL z przewodniczącym Rady Państwa PRL Marszałkiem Polski Marianem Spychalskim, szefem GZP WP gen. dyw. Józefem Urbanowiczem, szefem Sztabu Generalnego WP gen. dyw. Bolesławem Chochą, ambasadorem PRL w ZSRR Janem Ptasińskim i attache wojskowym Ambasady PRL w Moskwie gen. bryg. Wacławem Jagasem.

Autor wspomnień Rasskazy o żizni, Moskwa 1968.

Opinie[edytuj | edytuj kod]

Józef Stalin następująco wyraził się o Woroszyłowie: "Dureń, ale nie pcha się pomiędzy przywódców"[1]. Bogusław Wołoszański w książce "Tamten okrutny wiek" stwierdził, że Woroszyłow był "człowiekiem prymitywnym i głupim"[2].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Bułat Okudżawa, poświęcił mu jedną ze swoich ironicznych piosenek pod tytułem Woroszyłow, nasz czerwony komendant. Piosenkę tę Okudżawa nagrał w czasie swego pobytu w Polsce w 1966 i nie była ona znana w ZSRR. Woroszyłow pojawia się również w znanej pieśni Armii Konnej "Marsz Budionnego". Oprócz tego, nazwisko Woroszyłowa pojawia się jeszcze w co najmniej dwóch pieśniach: jednej z licznych wersji Полюшко-поле (Poleczko-pole) oraz Эшелонная (Песня о Ворошилове) ("Eszelonowa" (Pieśń o Woroszyłowie))
  • W Bielsku-Białej istniała prawdopodobnie jedyna ulica jego imienia w Polsce (1951–1988), później Władysława Sikorskiego).
  • Ługańsk, miasto we wschodniej Ukrainie zostało nazwane na jego cześć Woroszyłowgrad. Stoi tam do dzisiaj pomnik Woroszyłowa, na koniu i z szablą.
  • Od inicjałów Woroszyłowa nazwano serię czołgów ciężkich KW (nazywanych także potocznie "Klimami")
  • W 1925 po śmierci Michaiła Frunzego Klimient Woroszyłow wychowywał jego syna – Timura, który zginął jako oficer lotnictwa na Froncie Wołchowskim. Był żonaty, ale nie miał własnych dzieci, wychowywał również przybranego syna Piotra.
  • W 1985 w filmie "Bitwa o Moskwę" w jego rolę wcielił się piosenkarz Władimir Troszyn, pierwszy wykonawca piosenki "Podmoskownyje Wieczera".
  • W wywiadzie dla "Gazety Wyborczej" gen. armii Wojciech Jaruzelski wspominał jak podczas spotkania z marsz. Klimientem Woroszyłowem – na uroczystości z okazji 20. rocznicy zakończenie II wojny światowej – ów wyrecytował po polsku modlitwę "Zdrowaś Mario".
  • Podczas oficjalnej wizyty Woroszyłowa w Polsce, po Warszawie krążył dowcip, że jeden z popularnych paradygmatów zmienił treść na: "Nasz Kliment - nasz Pan".

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • B. Potyrała, H. Szczegóła: Czerwoni marszałkowie. Elita Armii Radzieckiej 1935-1991, Wyd. WSP im. Tadeusza Kotarbińskiego Zielona Góra 1997, ISBN 83-86832-23-1
  • B. Potyrała, W. Szlufik: Who is who ? Trzygwiazdkowi generałowie i admirałowie radzieckich sił zbrojnych z lat 1940-1991, Wyd. WSP Częstochowa 2001, ISBN 83-7098-662-5
  • Słownik biograficzny marszałków Związku Radzieckiego, t. III, Koszalin 2004
  • Mała Encyklopedia Wojskowa, t. III, Wyd. MON Warszawa 1971
  • Encyklopedia II wojny światowej, Wyd. MON Warszawa 1975
  • (ros.) W. Jegorszyn: Feldmarszałkowie i marszałkowie, Moskwa 2000
  • (ros.) K. Zalesskij: Imperium Stalina. Biograficzny słownik encyklopedyczny, Moskwa 2000
  • (ros.) Radziecka Encyklopedia Wojskowa, Moskwa
  • (ros.) Wielka Encyklopedia Radziecka, t. 5, ss. 371-372, Moskwa 1969-1978
  • (ros.) Wojskowy słownik encyklopedyczny, Moskwa 1986
  • Климент Ефремович Ворошилов – Герои страны (ros.)
  • Wyżsi dowódcy Związku Radzieckiego (ros.)
  • Norman Davies: Orzeł biały, czerwona gwiazda. Wojna polsko-bolszewicka 1919-1920. Warszawa: Przedświt, 1988. ISBN 83-7006-741-7.

Przypisy

  1. Bogusław Wołoszański, "Tamten okrutny wiek", Warszawa 2003, s. 182.
  2. Tamże, s. 135.