Klon jesionolistny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Klon jesionolistny
Acer negundoAA.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd mydleńcowce
Rodzina mydleńcowate
Rodzaj klon
Gatunek klon jesionolistny
Nazwa systematyczna
Acer negundo L.
Sp.Pl.2, 1753[2]
Mapa zasięgu
Acer negundo range.PNG
"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Klon jesionolistny
Odmiana Aureomarginatum

Klon jesionolistny (Acer negundo L.) - gatunek drzewa z rodziny mydleńcowatych (Sapindaceae). W obrębie rodzaju klasyfikowany do sekcji Negundo i serii Negundo[2]. Występuje naturalnie w Ameryce Północnej i Środkowej (na południu sięga do Gwatemali i stanu Chiapas w Meksyku)[2]. Zawleczony, zdziczały i w pełni zadomowiony w wielu częściach świata, także w Polsce. Do Europy i Polski introdukowany został w XVIII-XIX wieku (kenofit). Występuje powszechnie niemal w całym kraju z wyjątkiem części Pomorza i Polski północno-wschodniej[3]. Zaliczany jest do roślin inwazyjnych – niebezpiecznych dla rodzimej flory[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Osiąga wysokość 10-15 (20) metrów. Ma szeroką i nieregularną koronę. Rośnie szybko, ale jest krótkowieczny. Jego kruche gałęzie są często łamane przez wiatry lub śnieg.
Pień
Często wielopniowe lub nisko rozgałęzione, zwykle krzywe pokryte naroślami. Kora początkowo oliwkowozielona i gładka, z czasem robi się brązowawa i spękana.
Liście
Naprzeciwległe, nieparzystopierzaste, składające się z 3-5 (9)listków na krótkich łodyżkach, osiągają długość 15 cm. Górna powierzchnia liści zielona, dolna owłosiona. Poszczególne listki są owalno-lancetowate i zaostrzone o brzegach nieregularnie piłkowanych.
Kwiaty
Rozdzielnopłciowe (gatunek dwupienny), męskie kwiaty mają kształt wiszących pęczków, żeńskie zebrane w grona.
Owocem
Jest jednostronnie oskrzydlony orzeszek, który na roślinie połączony jest symetrycznie z drugim. Skrzydlaki ustawione pod kątem ostrym, skrzydełka prawie równoległe.

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

Znane są cztery podgatunki[2]:

  • Acer negundo subsp. negundo
  • Acer negundo subsp. californica
  • Acer negundo subsp. interius
  • Acer negundo subsp. mexicanum

Wszystkie barwne odmiany hodowlane tego klonu, (z wyjątkiem 'Odessanum') rosną znacznie wolniej od gatunku i dorastają tylko do ok. 7 m wysokości.

  • 'Auratum' - młode przyrosty jasnożółte, potem żółte, jeśli nasłonecznione. Zacienione zielenieją. Młode pędy nagie, zielone. Klon żeński.
  • 'Aureomarginatum' - młode przyrosty o barwie żółtawozielonawej, starsze liście ciemnozielone z nieregularnym, żółtym lub białosrebrzystym obrzeżeniem.
  • 'Aureovariegatum' - młode przyrosty o barwie żółtozielonej. Dorosłe liście z ciemnożółtym obrzeżeniem utrzymującym się do jesieni.
  • 'Elegans' - młode przyrosty lekko zaróżowione, potem brzegi liści jasnożółte.
  • 'Flamingo' - młode liście białe do jasnoróżowych z zielonymi plamami o różowych ogonkach. Dorosłe liście ciemnozielone z białym obrzeżeniem. Ogonki pozostają różowe.
  • 'Odessanum' - młode liście o kolorze pomarańczowawożółtym, starsze złocistożółte, jeśli nasłonecznione. W przeciwieństwie do 'Auratum', młode pędy gęsto, białawo owłosione. Wzrost i pokrój prawie jak typu.
  • 'Variegatum' - bardzo dekoracyjne ciemnozielone liście z białymi obwódkami po bokach blaszki.
  • 'Violaceum' syn. A.n. var. violaceum Jaeger - młode przyrosty purpurowobrązowe. Liście 3-11 listkowe, spodem miękko owłosione. Pędy fioletowopurpurowe z woskowym nalotem. Kwiaty również purpurowe, tworzą "pompony". Klon męski.

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Najlepiej rośnie w mieszanych lasach liściastych rosnących na żyznych, wilgotnych glebach. Bardzo odporny na suszę, zanieczyszczenia powietrza oraz mrozy.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Roślina ozdobna sprowadzona do Europy w XVII wieku, z czasem zdziczała, rozsiewa się naturalnie często zachwaszczając otoczenie. Obecnie wyhodowano wiele odmian o kolorowych liściach często z barwnymi obwódkami, które często sadzone są w ogrodach przydomowych. Zwykle są to formy szczepione na pniu.
    • Sposób uprawy: Sadzony z gotowych sadzonek. Nie ma specjalnych wymagań co do gleby. Najlepiej rośnie na miejscach słonecznych. Chcąc uzyskać ładny, zagęszczony wygląd korony należy ją systematycznie przycinać.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-04].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Taxon: Acer negundo (ang.). Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-04].
  3. Adam Zając, Maria (red.) Zając: Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce. Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001. ISBN 83-915161-1-3.
  4. Gatunki obce w Polsce. Instytut Ochrony Przyrody PAN. [dostęp 2010-02-13].