Klotianidyna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Klotianidyna
Klotianidyna
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C6H8ClN5O2S
Masa molowa 249,68 g/mol
Wygląd biały proszek[1]
Identyfikacja
Numer CAS 210880-92-5
PubChem 213027[4]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Klotianidynaorganiczny związek chemiczny, środek owadobójczy opracowany przez Takeda Chemical Industries i Bayer. Podobny do tiametoksamu i imidaklopridu, jest neonikotynoidem. Neonikotynoidy są klasą środków owadobójczych z chemicznego punktu widzenia podobnych do nikotyny, która była używana jako pestycyd od końca XVIII wieku. Klotianidyna i inne neonikotynoidy oddziałują na ośrodkowy układ nerwowy insektów jako agoniści acetylocholiny, neurotransmitera, który stymuluje nAChR, mierząc w ten sam obszar receptorów (AChR) i aktywując postsynaptyczne receptory acetylocholiny, ale nie inhibitując AChE. Uważano, iż przewagą klotianidyny i innych neonikotynoidów nad nikotyną jest fakt, że są mniej podatne na rozkład w środowisku. Najnowsze (2012) badania pokazują, że pył pestycydowy, który jest wzniecany podczas okresu sadzenia, może utrzymywać się przez kilkanaście lat i być niezamierzenie przeniesiony na inne rośliny, które następnie stają się pożywieniem dla pszczół i innych insektów.

Klotianidyna jest alternatywą dla pestycydów organofosforanowych, karbaminianów i pyretroidów. Stwarza mniejsze ryzyko dla ssaków, włączając w to ludzi, w porównaniu z pestycydami fosforoorganicznymi i karbaminianami. Pomogła powstrzymać owady-szkodniki, które zbudowały odporność na pestycydy fosforoorganiczne i pyretroidy[5][6].

Według Agencji Ochrony Środowiska jedno z największych zagrożeń, jakie niesie za sobą klotianidyna to oddziaływanie na insekty niebędące przedmiotem zwalczania (pszczoły miodne). Chociaż oddział Agencji Ochrony Środowiska badający zachowanie się środków chemicznych w środowisku naturalnym i niesionych przez nie efektów (Environmental Fate and Effects Division) nie przedstawia oceny ryzyka pestycydu dla insektów niedocelowych, informacje uzyskane ze standardowych testów i badań terenowych, jak i raporty, zawierające dane o innych neonikotynowych insekcydach (np. imidakloprid), sugerują potencjalną szkodliwość dla pszczół i innych pożytecznych owadów[7].

W styczniu 2013 r. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności orzekł, iż neonikotynoidy zawierające klotianidynę prezentują nieakceptowalnie wysoki poziom ryzyka dla pszczół, a także, że badania udowadniające bezpieczeństwo ich stosowania były obarczone wadami i prawdopodobnie celowo wprowadzały w błąd. Odnotowano w konkluzji: „Wysokie zagrożenie dla pszczół miodnych zostało rozpoznane ze strony środków używanych do zaprawiania nasion kukurydzy, rzepaku i zboża. Wysokie ryzyko stwarzają też pozostałości pestycydu w nektarze i/lub pyłku”[8].

Dozwolone stosowanie[edytuj | edytuj kod]

Klotianidyna jest stosowana w formie aerozolu, pyłu, zraszacza gleby (wychwytywanego przez korzenie roślin), wstrzykiwanego płynu (do gałęzi i pni drzew, w cukier trzcinowy łodygi itp.) i jako zaprawy nasion. Związek może być używany do ochrony roślin w następujących krajach: Australia, Austria, Belgia, Bułgaria, Kanada, Czechy, Dania, Estonia, Francja, Finlandia, Niemcy, Grecja, Węgry, Włochy, Irlandia, Japonia, Korea, Litwa, Holandia, Nowa Zelandia, Polska, Portugalia, Serbia, Słowacja, Słowenia, Hiszpania, Wielka Brytania i Stany Zjednoczone. Pozwolenie na użycie zapraw nasiennych z zawartością klotianidyny, w szczególności dla kukurydzy, zostało cofnięte lub zawieszone w Niemczech, we Włoszech i Słowenii. Obostrzenia te są związane z ostrym zatruciem pszczół w gospodarstwach, gdzie pestycyd był używany do zaprawiania nasion i przenosił się w miejsca, gdzie pszczoły pełniły funkcje zapylające[6][9][10][11][12][13].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Chociaż nikotyna była używana jako pestycyd przez ponad 200 lat jej degradacja w środowisku przebiegała zbyt gwałtownie i brakowało jej selektywności, by była użyteczna w rolnictwie na szerszą skalę. Aby zaradzić tym problemom, jako substytut nikotyny zostały wynalezione neonikotynoidy (insektydy chloronikotinylowe). Klotianidyna jest alternatywą dla pestycydów fosforoorganicznych, karbaminianów i pyretroidów. Stanowi mniejsze zagrożenie dla ssaków, włączając w to ludzi, jeśli porównać do pestycydów fosforoorganicznych i karbaminianów. Odgrywa również kluczową rolę w walce ze szkodnikami budującymi odporność na pestycydy fosforoorganiczne i pyretroidowe, co stanowi rosnący problem w części Europy[5][6][7].

Klotianidyna po raz pierwszy została zarejestrowana do użytku jako pestycyd przez Agencję Ochrony Środowiska Stanów Zjednoczonych (EPA) w 2003 r., jeszcze zanim ukończono badania nad bezpieczeństwem jej stosowania. Pełne analizy bezpieczeństwa wykonano dopiero w 2007 roku[5]. Klotianidynę dopuszczono do użytku jako zaprawę nasion kukurydzy i rzepaku w kwietniu 2010 r. Jednakże, w odpowiedzi na obawy pszczelarzy, w listopadzie EPA wydała memorandum, w którym stwierdziła, iż niektóre z badań nie wydają się być właściwe i bezwarunkowa rejestracja została wycofana[14][15].

21 marca 2012 r. sojusz pszczelarzy i organizacji ekologicznych złożył wniosek o wycofanie klotianidyny z użycia na polach uprawnych. Zarzucono, iż po więcej niż 9 latach EPA wciąż utrzymuje status klotianidyny jako zarejestrowanej do użytku, pomimo faktu, że rejestrujący nie dostarczył satysfakcjonujących badań, potwierdzających jej bezpieczeństwo. Wnioskujący oświadczyli, iż są świadomi tego, iż EPA ruszyła z procedurami dotyczącymi klotianidyny i innych neonikotynoidów w odpowiedzi na ich obawy dotyczące wpływu na owady zapylające, jednakże zauważają, iż trwanie tego procesu jest przewidywane przez EPA na sześć do ośmiu lat, zbyt długo, biorąc pod uwagę szybką konieczność powstrzymania zagrożenia dla owadów zapylających[16].

Toksyczność[edytuj | edytuj kod]

Badania terenowe i laboratoryjne wykazały, że klotianidyna przedstawia relatywnie małą toksyczność w stosunku do wielu testowanych gatunków (np. ssaków), ale wysoką lub bardzo wysoką do innych (wiele gatunków owadów). Ponieważ jest wysokotoksyczna wobec pszczół miodnych, agencja nadzorująca ochronę przed szkodnikami w Kanadzie – Pest Management Regulatory Agency (PMRA) zażądała dodatkowych danych, by w pełni ocenić potencjalne skutki działania klotianidyny, wynikające z potencjalnego przeniknięcia do pyłków roślinnych i do nektaru. Toksyczność związku waha się w zależności czy ekspozycja występuje przez krótkie czy długie okresy czasu[6][14][17][18].

Ssaki[edytuj | edytuj kod]

Klotianidyna jest umiarkowanie toksyczna dla ssaków poprzez podanie drogą pokarmową, przy ekspozycji krótkoterminowej. Długoterminowe przyjmowanie takiego pokarmu może wpływać na rozwój i reprodukcję[19][20][21]. Badania na szczurach wykazały niską i krótkoterminową doustną, skórną i oddechową toksyczność klotianidyny. Klotianidyna jest prawdopodobnie umiarkowanie toksyczna dla ludzi poprzez ekspozycję oralną, zaś wobec kontaktu ze skórą czy w przypadku inhalacji jej toksyczność jest niska. Chociaż może wywołać nieznaczne podrażnienia oczu, nie przewiduje się, by miała uczulać czy podrażniać skórę. Nie działa mutagennie, nie ma też dowodów, na jej kancerogenność u szczurów lub myszy, jest mało prawdopodobne by była substancją rakotwórczą dla człowieka[22][23][24]. Dopuszczalne ilości klotianidyny w żywności i karmie dla zwierząt różnią się w zależności od uprawy i kraju. Używana zgodnie z instrukcjami na etykiecie, nie stanowi zagrożenia, pozostałości klotianidyny w żywności nie powinny w takim przypadku przekroczyć bezpiecznego poziomu[25][26][27][28][29].

Organizmy wodne[edytuj | edytuj kod]

EPA w Stanach Zjednoczonych twierdzi, iż klotianidyna nie powinna przedstawiać ostrego ani chronicznego ryzyka dla wody pitnej oraz ryb morskich, jak i ryzyka dla lądowych i wodnych roślin naczyniowych i nienaczyniowych. Uważa się, iż jest toksyczna dla morskich bezkręgowców, jeśli odpady po jej użyciu nie są usuwane zgodnie z podanymi instrukcjami. Pest Management Regulatory Agency w Kanadzie określa ją jako “bardzo silnie toksyczną” dla wodnych bezkręgowców, ale tylko nieznacznie toksyczną dla ryb.

Ptaki[edytuj | edytuj kod]

Według EPA klotianidyna praktycznie nie jest toksyczna dla gatunków ptaków, na których były wykonywane doświadczenia. Jednakże długotrwałe spożywanie zaprawionych nasion może nieść za sobą ryzyko przewlekłej intoksykacji małych ptaków, klotiamidyna może mieć też wpływ na twardość skorupki jaj[30][31][32]. PMRA w Kanadzie określa klotianidynę jako “umiarkowanie toksyczną” dla ptaków.

Pszczoły i inne owady zapylające[edytuj | edytuj kod]

Pszczoły miodne zapylają rośliny odpowiedzialne za około jedną trzecią ludzkiej diety; wartość ich zdolności zapylającej na całym świecie to około 224 miliardy dolarów[33]. Pszczelarze w Stanach Zjednoczonych od 2006 r. zaczęli zgłaszać niewyjaśnione straty uli – 30 procent i więcej – co prowadziło do zjawiska nazwanego masowym ginięciem pszczół. Przyczyna tego zjawiska pozostaje kwestią debaty, ale zaczyna wyłaniać się naukowy konsensus, sugerujący, że nie istnieje jedna przyczyna, a raczej kombinacja czynników, włączających brak roślin pastewnych, infekcje, przemysłową hodowlę i pestycydy – podczas gdy żaden z tych czynników nie ma katastroficznych efektów, gdy występuje sam, kombinacja powyższych ma efekt synergiczny[34][35][36]. The Australian Pesticides and Veterinary Medicines Authority zauważa, że klotianidyna należy do najbardziej toksycznych insektycydów dla pszczół[37]. Jako że jest pestycydem przyjmowanym przez roślinę ogólnoustrojowo, istnieją również potencjalne efekty długoterminowe w stosunku do pszczół i innych zapylających owadów, ze strony pozostałości klotianidyny, które utrzymują się w pyłku i nektarze. Efekty dotyczą nie tylko pszczół-robotnic, lecz także larw i królowej[38][39]. Pszczoły miodne i inne owady zapylające są wyjątkowo wrażliwe na klotianidynę, co skutkowało już kilkoma przypadkami ostrych zatruć we Francji, Niemczech i Kanadzie, a które wiązały się z sadzeniem nasion kukurydzy zaprawianej klotianidyną[40][41][42]. Aby zredukować ryzyko silnej ekspozycji owadów zapylających na opryski klotianidyną, instrukcje na etykiecie zabraniają użycia tych produktów w okresie kwitnienia i w czasie gdy aktywne są owady zapylające rośliiny[43][44]. W lipcu 2008 r., podczas niemieckiego „incydentu wymierania pszczół” niemieccy pszczelarze zgłosili, iż stracili od 50 do 100 procent swoich uli po tym, jak pneumatyczny sprzęt, używany do sadzenia nasion kukurydzy, wystrzelił w powietrze chmury pyłu pestycydowego, które następnie zostały zepchnięte przez wiatr na sąsiadujące pola rzepaku, na których pszczoły dokonywały zapylania. W 2009 r. Niemcy zawiesili prawo do stosowania klotianidyny na uprawach kukurydzy, powołując się na ryzyko jakie pestycyd stwarza dla pszczół i innych owadów zapylających[45]. Neonikotynoidy, które zawierają aktywny składnik – imidakloprid, są badane jako potencjalnie związane z masowym ginięciem pszczół. Uważa się, że pszczoły miodne są zagrożone przez chemikalia, które dostają się do organizmu rośliny i podążają w jej górne partie, aż do kwiatów i gromadzą się w nektarze i pyłku, którymi żywią się pszczoły. Amerykańskie badania pyłku w 2009 r. wykryły obecność w nim insektycydów, fungicydów i herbicydów. Dawki przyjmowane przez pszczoły były mniejsze niż śmiertelne, ale ich mniejsza przeżywalność była wynikiem długotrwałej ekspozycji na te substancje[46][47]. Badania z 2012 r. wykazały bliski związek pomiędzy zgonami pszczół, a użyciem maszyn do wysiewu nasion kukurydzy, pokrytych klotianidyną i innymi neonikotynowymi insektycydami. W maszynach pneumatycznych, nasiona są zasysane, uderzają w powłokę insektycydu, która pokrywa mechanizm maszyny od wewnątrz, a następnie wraz z tą substancją wydalane w strumieniu powietrza. Badania terenowe wykazały, iż zapylające pszczoły, latające w pyle wypuszczanym podczas sadzenia nasion kukurydzy pokrytej neonikotynoidowymi insektycydami, mogą pochłonąć dawki śmiertelne[48]. Dawki mniejsze od śmiertenych mogą wpływać negatywnie na orientację, przyjmowanie pokarmu, zdolności nauki i opieki nad potomstwem. Badanie wykazało, że klotianidyna wywołała szkodliwe, subletalne skutki przy dawkach 0.5 ng/pszczołę, a imidakloprid 1.5 ng/pszczołę. Pszczoły umierały przy ilości 1 ng dla klotianidyny. Dla imidaklopridu straty w pszczołach obserwowano przy dawkach przekraczających 3 ng[49] Analizy pszczół znalezionych martwych w i wokół uli z kilku pasiek w amerykańskim stanie Indiana wykazały w ich ciałach obecność insektycydów z grupy neonikotynoidów – klotianidyny i tiametoksamu. Insektycydy znaleziono także w niskich stężeniach w glebie, aż do dwóch lat po tym, jak zaprawione nasiona zostały zasadzone, a pyłek zebrany przez pszczoły[50][51]. Także w 2012 r. naukowcy we Włoszech opublikowali badania mówiące, że maszyny do wysiewu nasion kukurydzy zaprawione klotianidyną i imidaklopridem, emitują duże ilości pestycydów do powietrza, powodując znaczną śmiertelność wśród zapylających pszczół miodnych[52].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Klotianidyna (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski. [dostęp 2013-06-28].
  2. Klotianidyna (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2013-06-28].
  3. 3,0 3,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji wg Rozporządzenia 1272/2008, zał. VI: Klotianidyna (pol.) w bazie European chemical Substances Information System. Instytut Ochrony Zdrowia i Konsumenta. [dostęp 2013-06-28].
  4. Klotianidyna – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  5. 5,0 5,1 5,2 USEPA Clothianidin fact sheet. United States Environmental Protection Agency., maj 2003.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Australian Evaluation of the new active CLOTHIANIDIN. Australian Pesticides and Veterinary Medicines Authority., listopad 2007.
  7. 7,0 7,1 Honey Bee Colony Collapse Disorder. Congressional Research Service., styczeń 2012.
  8. Conclusion on the peer review of the pesticide risk assessment for bees for the active substance clothianidin. European Food Safety Authority, styczeń 2013.
  9. Pesticides 2011. Pesticide Registration & Control Division,Department of Agriculture Fisheries and Food, Backweston Laboratory Campus,Co. Kildare, luty 2011.
  10. Clothianidin Status webpage. USEPA., sierpień 2011.
  11. Clothianidin registration announcement. Australian Pesticides and Veterinary Medicines Authority., sierpień 2011.
  12. Regulatory Note: Clothianidin, Poncho 600 and Seed Treatment Insecticide. Health Canada, Pest Management Regulatory Agency., sierpień 2011.
  13. Background Information On Use Of Neonicotinoid Pesticides And Their Effects On Bees, see Action in other Member States. U.K. Chemicals Regulation Directorate of the Health and Safety Executive..
  14. 14,0 14,1 Freedom of Information Act e-Reading Room for Clothianidin. USEPA.
  15. Clothinidin Status: 2010 Reclassification of Clothianidin Field Study for Pollinators. USEPA.
  16. CITIZEN PETITION TO THE UNITED STATES ENVIRONMENTAL PROTECTION AGENCY. Pesticide Action Network North America.
  17. Evaluation Report ERC2011-01, Clutch 50 WDG, Arena 50 WDG and Clothianidin Insecticides. Health Canada, Pest Management Regulatory Agency., maj 2011.
  18. Pesticides and Veterinary Medicines Authority. Advice Summary, Application for Registration of a Chemical Product. Australian Pesticides and Veterinary Medicines Authority., sierpień 2007.
  19. http://www.epa.gov/opp00001/chem_search/reg_actions/registration/fs_PC-044309_30-May-03.pdf
  20. http://www.apvma.gov.au/registration/assessment/docs/prs_clothianidin.pdf
  21. http://www.apvma.gov.au/publications/gazette/2007/11/gazette_2007-11-06_page_16.pdf
  22. http://www.epa.gov/opp00001/chem_search/reg_actions/registration/fs_PC-044309_30-May-03.pdf
  23. http://www.apvma.gov.au/registration/assessment/docs/prs_clothianidin.pdf
  24. http://www.hc-sc.gc.ca/cps-spc/pubs/pest/_decisions/erc2011-01/index-eng.php
  25. http://www.apvma.gov.au/registration/assessment/docs/prs_clothianidin.pdf
  26. http://www.hc-sc.gc.ca/cps-spc/pubs/pest/_decisions/erc2011-01/index-eng.php
  27. http://www.apvma.gov.au/advice_summaries/42490.pdf
  28. http://www.gpo.gov/fdsys/pkg/FR-2009-12-09/html/E9-29339.htm
  29. http://www.gpo.gov/fdsys/pkg/FR-2009-12-09/html/E9-29339.htm
  30. http://www.epa.gov/opp00001/chem_search/reg_actions/registration/fs_PC-044309_30-May-03.pdf
  31. http://www.apvma.gov.au/registration/assessment/docs/prs_clothianidin.pdf
  32. http://www.apvma.gov.au/publications/gazette/2007/11/gazette_2007-11-06_page_16.pdf
  33. http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-11418033
  34. http://www.newscientist.com/article/mg20126954.600-honeybees-under-attack-on-all-fronts.html
  35. http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/7925397.stm
  36. http://www.panna.org/sites/default/files/Alaux_Neonics+Nosema.pdf
  37. http://www.panna.org/sites/default/files/Alaux_Neonics+Nosema.pdf
  38. http://www.epa.gov/opp00001/about/intheworks/clothianidin-registration-status.html#risk
  39. http://www.anses.fr/Documents/SANT-Ra-MortaliteAbeillesEN.pdf
  40. http://www.anses.fr/Documents/SANT-Ra-MortaliteAbeillesEN.pdf
  41. http://www.hc-sc.gc.ca/cps-spc/pubs/pest/_decisions/erc2010-3100/index-eng.php
  42. http://www.hc-sc.gc.ca/cps-spc/pubs/pest/_decisions/erc2010-3391/index-eng.php
  43. http://www.epa.gov/oppfead1/cb/csb_page/updates/2008/bees-act.htm
  44. http://www.bvl.bund.de/EN/08_PresseInfothek_engl/01_Presse_und_Hintergrundinformationen/2009_02_09_pi_Maissaatgut_Mesurol_en.html?nn=1414138
  45. http://www.bvl.bund.de/EN/08_PresseInfothek_engl/01_Presse_und_Hintergrundinformationen/2009_02_09_pi_Maissaatgut_Mesurol_en.html?nn=1414138
  46. http://www.fas.org/sgp/crs/misc/RL33938.pdf
  47. http://link.springer.com/book/10.1007/978-1-4419-6445-8/page/1#section=839220
  48. http://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/es2035152
  49. http://www.plosone.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0030023
  50. http://www.purdue.edu/newsroom/research/2012/120111KrupkeBees.html
  51. http://www.plosone.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0029268
  52. http://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/es2035152