Koçi Dzodze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Koçi Dzodze
Data i miejsce urodzenia 1911
Negovan
Data i miejsce śmierci 11 lub 12 czerwca 1949
Tirana
Minister spraw wewnętrznych Albanii
Przynależność polityczna Komunistyczna Partia Albanii
Okres urzędowania od 1944
do 1948
Następca Nesti Kerenxhi

Koçi Dzodze właśc. Koçi Xoxe (ur. 1911 w Negovan k. Floriny, zm. 11 lub 12 czerwca 1949 w Tiranie) - albański komunista, pochodzenia macedońskiego.

Pochodził z rodziny albańsko-macedońskiej, mieszkającej w Macedonii Egejskiej. Uczył się w greckim gimnazjum w Salonikach. Do Albanii przyjechał wraz z rodziną w 1930. Zarabiał na życie pracując jako blacharz.

Należał do organizatorów komunistycznej grupy działającej w Korczy. Za swoją działalność został uwięziony, ale w 1939 prawdopodobnie uciekł z więzienia. W 1941 był jednym z założycieli Komunistycznej Partii Albanii. Wkrótce potem znalazł się we władzach kierowanej przez komunistów Rady Naczelnej Ruchu Narodowowyzwoleńczego Albanii. W maju 1944 wybrany wiceprzewodniczącym Rady, w tym czasie awansował do stopnia generała porucznika w Armii Wyzwolenia Narodowego.

Po zakończeniu wojny stanął na czele resortu spraw wewnętrznych, organizując także służby specjalne i formacje zwalczające antykomunistyczny ruch oporu. Był także członkiem Biura Politycznego KPA i deputowanym do parlamentu.

Był osobą ściśle związaną z kierownictwem Związku Komunistów Jugosławii i rywalem politycznym Envera Hodży. Po zerwaniu stosunków dyplomatycznych między Albanią i Jugosławią Dzodze został usunięty z resortu spraw wewnętrznych. Wkrótce po wizycie Envera Hodży w Moskwie, Dzodze został aresztowany (28 listopada 1948). 11 maja 1949 wraz z grupą współpracowników (Kristo Themelko, Pandi Kristo, Nesti Kerenxhi) stanął przed sądem wojskowym, który 10 czerwca skazał go na karę śmierci. Miejsce pochówku nie jest dotąd znane.

Donald Busky określił Dzodze przywódcą frakcji proletariackiej, walczącej o dominację w partii z grupą intelektualistów Hodży[1]. Enver Hodża w swoich pamiętnikach określał Dzodze mianem agenta jugosłowiańskiego, jego także obciążano odpowiedzialnością za falę terroru w latach 1944-1948. Obserwujący proces Dzodze dziennikarz radziecki Arkadij Pierwiencew tak określał głównego oskarżonego: Koci Dzodze to mały człowieczek łączący w sobie brutalność wilka i tchórzostwo szakala. Z pomocą Tity zatapiał własny kraj, pomagając mu w ekonomicznej inwazji na Albanię[2].

Dzodze był żonaty, miał sześcioro dzieci.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Donald Busky, Communism in history and theory, Greenwood Publishing Group 2002, s. 29
  2. Owen Pearson, Albania in the Twentieth Century, A History: Volume III: Albania as Dictatorship and Democracy, 1945-99, Tauris 2007, s. 344