Kołaki Kościelne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kołaki Kościelne
Kościół parafialny w Kołakach
Kościół parafialny w Kołakach
Państwo  Polska
Województwo podlaskie
Powiat zambrowski
Gmina Kołaki Kościelne
Liczba ludności (2011) 419[1]
Strefa numeracyjna (+48) 86
Kod pocztowy 18-315[2]
Tablice rejestracyjne BZA
SIMC 0400113
Położenie na mapie gminy Kołaki Kościelne
Mapa lokalizacyjna gminy Kołaki Kościelne
Kołaki Kościelne
Kołaki Kościelne
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kołaki Kościelne
Kołaki Kościelne
Ziemia 53°01′17″N 22°22′43″E/53,021389 22,378611
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa miejscowości

Kołaki Kościelnewieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie zambrowskim, w gminie Kołaki Kościelne. Miejscowość ta znajduje się kilka kilometrów od drogi krajowej nr. 8. W latach 1975−1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego. Obecnie jest siedzibą gminy Kołaki Kościelne.

Historia miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Sama wieś powstała w XV w. Dawne wsie - Kołaki Stare i Nowe (obecnie Kościelne), Czachy Kołaki i Gunie–Ostrów - powstały z nadania w ok. 1416 roku 30 włók ziemi Wojciechowi herbu Kościesza z Kołak. Osiedla wiejskie pochodzą w dużej części z kolonizacji drobnej szlachty zagrodowej. Wiele wsi charakteryzuje się dwuczłonowymi nazwami, co związane było z podziałami rodzinnymi ziem poszczególnych rodów i tworzeniem przysiółków. Niejednokrotnie wieś, będąca siedzibą parafii, ma w nazwie człon "kościelna/e" (Kołaki Kościelne, Jabłonka Kościelna, Kulesze Kościelne, Płonka Kościelna, Wyszonki Kościelne, itp.).

W Kołakach urodzili się m.in. ks. Kazimierz Hamerszmit - były więzień Dachau (KL), zmarły w opinii świętości, oraz polski historyk i badacz dziejów osadnictwa w Polsce - Jerzy Wiśniewski. Podczas II wojny światowej w pobliskich lasach znajdowała się jedna z siedzib dowództwa Okręgu AK Białystok.

Nazwa wsi[edytuj | edytuj kod]

Od miejsca pochodzenia założyciela wsi - Kołak w gminie Grudusk, wywodzi się jej obecna nazwa. Wojciech Kołak herbu Kościesza chciał, aby jego wieś nazywała się Kołakowo, jednak nazwa ta nie przyjęła się[3]. Etymologia samej nazwy Kołaki związana jest z dawnym zrobieniem imienia Mikołaj – Kolak, Kołak[4].

Komunikacja drogowa[edytuj | edytuj kod]

Z Kołak Kościelnych można jechać do wielu miejscowości:
- Białegostoku i Warszawy (przez dojechanie do miejscowości Gosie Małe i zjazd na DK8)
- Zambrowa (przez Wiśniewo)
- Rosochate Kościelne (przez Jabłonkę Kościelną i DK66)
- Kulesz Kościelnych (przez Czarnowo-Biki, gdzie znajdują się drogi do miejscowości Rutki-Kossaki i Gołasze Mościckie)
- Wygody (przy DK63) przez DK8 w Gosiach Małych)

Historia kościoła[edytuj | edytuj kod]

Cmentarz parafialny w Kołakach

W historii parafii Kołaki istniało kilka kościołów drewnianych. Obecny kościół murowany, który jest siedzibą parafii Wniebowzięcia NMP, zbudowano w stylu neoklasycystycznym w latach 1834-36 staraniem księdza Józefa Kuleszy. Fasadę i samą wieżę ukończono w 1871 r. W 1980-1984 r. kościół poddano gruntownemu remontowi, rozbudowując go o część prezbiterialną oraz zakrystię.

W murze kościoła umieszczono dwie tablice epitafijne. Jedna dotyczy Stanisława Detynieckiego, dziedzica wsi Kiełczewo. Druga tablica dedykowana jest Janowi Piwońskiemu (1774 - 1842). Obok kościoła znajduje się dzwonnica murowana z cegły, nietynkowana, pochodząca z 1925 r.

W strukturze kościoła rzymskokatolickiego parafia należy do metropolii białostockiej, diecezji łomżyńskiej, dekanatu Zambrów.

Wykaz zabytków[edytuj | edytuj kod]

Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa:[5]

  • kościół parafialny pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP z 1834 roku, nr rej.: 64 z 28.04.1980
  • cmentarz rzymsko-katolicki, nr rej.: 305 z 12.06.1987
  • cmentarz żydowski z okresu II wojny światowej, nr rej.: A-437 z 30.12.1991.

Inne informacje[edytuj | edytuj kod]

W miejscowości znajduje się izba pamięci Przemysława Gosiewskiego, w której zgromadzono fotografie polityka, różne dokumenty związane z jego działalnością polityczną oraz wyłożone po katastrofie smoleńskiej księgi kondolencyjne[6]. Izbę pamięci zorganizowali własnym kosztem, w należącym do siebie gospodarstwie, rodzice zmarłego[7]. Otwarto ją 10 października 2010 roku z udziałem Jarosława Kaczyńskiego[6].

Przypisy

  1. Bank Danych Lokalnych. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2014-11-15].
  2. Wyszukiwarka kodów pocztowych. Poczta Polska. [dostęp 2014-11-15].
  3. Jerzy Wiśniewski: Początek i rozwój nowego osadnictwa w ziemi łomżyńskiej w końcu XIV i w XV wieku. Rozdział 12. Pochodzenie nazw miejscowości i charakterystyczne cechy miejscowego nazewnictwa (pol.). republika.pl. [dostęp 2014-11-15].
  4. Gmina Grudusk: Historia: Kołaki Wielkie (pol.). grudusk.com. [dostęp 2014-11-15].
  5. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podlaskie (pol.). 30 września 2014.
  6. 6,0 6,1 J. Kaczyński: przywiozłem ostatnie dzieło Gosiewskiego. wp.pl, 10-10-2010. [dostęp 10-10-2010].
  7. Adam Białous: Nie czekali na łaskę rządu. Nasz Dziennik, 10 października 2010. [dostęp 11 października 2010].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]