Kołpaczek pośredni

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kołpaczek pośredni
Panaeolus.subbalteatus.3.jpg
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina incertae sedis
Rodzaj kołpaczek
Gatunek kołpaczek pośredni
Nazwa systematyczna
Panaeolus cinctulus (Bolton) Sacc.
Syll. fung. 5: 1124 (Avellino, 1887)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Kołpaczek pośredni (Panaeolus cinctulus (Bolton) Sacc.) – gatunek grzybów należący do rzędu pieczarkowców (Agaricales)[1].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

O pokroju półkulistym lub wypukłym, przeważnie z garbkiem w centrum, średnicy 1–5 (do 8) cm, barwy cielisto-brązowawej, silnie higrofaniczny, blaknący od szczytu i z jaśniejszym brzegiem, co powoduje tworzenie się ciemniejszej strefy pomiędzy nimi. Pokryty suchą, gładką, pomarszczoną lub jamkowatą, komórkową skórką, bez pozostałości osłony[2].

Hymenofor

Blaszkowy, blaszki przyrośnięte do trzonu, o regularnej tramie, u dojrzałych owocników czarniawe, niejednolicie zabarwione, plamiste z powodu niejednoczesnego dojrzewania zarodników. Podstawki 2–4 zarodnikowe[2].

Trzon

Średnicy 0,4–0,6 cm, barwy cielisto-brązowawej lub czerwono-brązowawej, na całej powierzchni lekko oszroniony[2].

Zarodniki

Nieco rombowe, lekko spłaszczone, o wymiarach 11–14 × 7,5–10 × 7–8 μm i gładkiej powierzchni, z porą rostkową. Wysyp zarodników czarny[2].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Grzyby z tego gatunku rozwijają się bezpośrednio na odchodach, zwłaszcza końskich, na zawierających je terenach, polach i parkach. Owocnikowanie trwa od maja do października, owocniki często wyrastają kępkowo[2]. W Polsce nie występuje[3].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Koprofilne saprotrofy. Owocniki kołpaczka pośredniego są toksyczne dla człowieka, zawierają psylocybinę[2].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Gatunek Panaeolus cinctulus został zdiagnozowany taksonomicznie przez Jamesa Boltona (jako Agaricus cinctulus) w suplemencie do An History of Funguses, Growing about Halifax z 1792:

Quote-alpha.png
CC. cinctulus. AGARICUS ſtipitatus, pileo convexo, ƒulvo, cincto uno obſcuro picto, lamellis triƒidis latus nigrus, ſtipite longo fiſtuloſo fuſco.

Do rodzaju Panaeolus został przeniesiony przez Piera Saccardo w piątym tomie Sylloge fungorum z 1887:

Quote-alpha.png
20. Panæolus cinctulus Bolt. t. 152 (Agar.), Britzelm. Derm. et Mol. p. 178, f. 121. — Psilocibæ Fœnisecii habitu affinis: sporis atris, coacervatis aterrimis, limoniformibus, 14≈8, distinctus; lamellis rubro-brunneis, dein brunneo fuscis demumque nigricantibus.
   Hab. in campis et sylvis Britanniæ et Bavariæ.

Synonimy Panaeolus cinctulus to[4]:

  • Agaricus cinctulus Bolton 1792
  • Agaricus fimicola var. cinctulus (Bolton) Cooke 1883
  • Coprinus cinctulus (Bolton) Gray 1821
  • Panaeolus dunensis Bon & Courtec. 1983
  • Panaeolus fimicola var. cinctulus (Bolton) Rea 1922

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. Warszawa: 2006, s. 396, 398. ISBN 8374045132.
  3. Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].