Kość (anatomia)

Z Wikipedii

Kość zbita, obraz mikroskopowy: a - kanały Haversa, b - osteocyty

Kości

Kość, tkanka kostna (łac. os) - rodzaj tkanki łącznej, który jest tkanką podporową. Z kości zbudowany jest szkielet organizmu (układ kostny).
Tkanka kostna składa się z części organicznej: komórek (osteocytów, osteoblastów, osteoklastów) oraz substancji zewnątrzkomórkowej, która składa się z kolei z części organicznej - włókien kolagenu i innych białek oraz mineralnej (związki wapnia, magnezu i fosforu - głównie hydroksyapatyt). Nauką zajmującą się kośćmi jest osteologia.

[edytuj] Budowa

Chemicznie kość zbudowana z materiałów kompozytowych, czyli ze składników organicznych tworzących osseinę, dzięki której kość jest sprężysta, oraz składników nieorganicznych, czyli soli wapnia i fosforu (dwuhydroksyapatytów), dzięki którym kość jest twarda. Histologiczne kość jest narządem złożonym z wielu różnych tkanek. Głównym składnikiem jest tkanka kostna (zespół komórek kostnych i substancji międzykomórkowej), ale zawiera ona także tkankę tłuszczową, krwiotwórczą, chrzęstną i inne. Każda kość pokryta jest okostną, a powierzchnie kości przylegające do siebie w obrębie stawu pokrywa chrząstka stawowa. Część zewnętrzną kości stanowi istota zbita, wewnętrzną zaś istota gąbczasta. Ze względu na kształt kości dzieli się na długie, krótkie, płaskie i różnokształtne.

Kość długa (np. udowa, piszczelowa, ramienna) składa się z trzonu i dwóch końców zwanych nasadami. Na nasadach występują powierzchnie stawowe pokryte chrząstką. Wewnątrz trzonu kości długiej jest jama szpikowa wypełniona szpikiem kostnym odpowiedzialnym za produkcję krwinek. Kości krótkie (np. nadgarstka i stępu) są różnokształtne. Przykładami kości płaskich są: łopatka, mostek i kości sklepienia czaszki. Wyróżnia się także kości zawierające przestrzenie wypełnione powietrzem tzw. kości pneumatyczne (np. kość klinowa, czołowa, sitowa).

Kości powstają w procesie kostnienia, który zaczyna się w życiu płodowym, a kończy po 20 roku życia. Kości mają zdolności regeneracyjne, które zmieniają się z wiekiem. U zdrowych, młodych osób do 30 roku życia kości są mocne, zawierają dużo składników mineralnych, po 45 roku życia mogą stawać się kruche (dlatego częściej dochodzi do złamań), a ze względu na zakończony proces wzrostu występują trudności w wytworzeniu zrostu z czym np. nie ma problemu u dzieci, kiedy w nasadach kości zachodzi czynny proces wzrostowy.

[edytuj] Funkcje

Podstawowymi funkcjami kości są:

ochrona narządów głębiej leżących (szkielet kostny) - czaszka, klatka piersiowa, miednica,
bierny narząd ruchu - wsparcie dla mięśni - kości kończyn i obręczy: barkowej i miednicznej,
jako magazyn jonów wapniowych i fosforanowych w ustroju i udział w homeostazie,
pośrednio krwiotwórcza (w kościach znajduje się szpik kostny).

[edytuj] Kościec

Kości połączone stawami i więzadłami tworzą kościec (szkielet), który dzieli się na następujące części:

kości czaszki,
kości tułowia (kręgosłup i kości klatki piersiowej),
kości kończyny górnej,
kości kończyny dolnej.

Kości można podzielić na:

długie: np. udowa, kość ramienna
płaskie: np. łopatka, mostek
różnokształtne: np. kręgi
krótkie: np. kość nadgarstka, kość stępu
pneumatyczne (wypełnione powietrzem): np. kość klinowa, kość sitowa, kości czaszki