Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Krakowie
| Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Krakowie | |||||||||
| Bazylika mniejsza | |||||||||
 A-4 z 30 stycznia 1973[1] |
|||||||||
 Widok fasady kościoła |
|||||||||
| Państwo |  Polska |
||||||||
| Miejscowość | Kraków, ul. Grodzka 52a | ||||||||
| Wyznanie | katolickie | ||||||||
| Kościół | rzymskokatolicki | ||||||||
| Parafia | Wszystkich Świętych | ||||||||
| Wezwanie | Świętych Apostołów Piotra i Pawła | ||||||||
|
|||||||||
|
|||||||||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|||||||||
Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła – kościół rzymskokatolicki położony przy ulicy Grodzkiej 52a, w Krakowie.
Znajduje się we wschodniej części placu św. Marii Magdaleny, w pobliżu kościoła św. Andrzeja. Jest to prawdopodobnie największy pod względem pojemności kościół zabytkowy w Krakowie.
Od 1842 roku służy parafii Wszystkich Świętych.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Jest to pierwsza budowla architektury barokowej w Krakowie. Ufundowana została dla jezuitów przez króla Zygmunta III Wazę. Plan kościoła wykonał prawdopodobnie Giovanni de Rossis, plan ten był realizowany od 1597 roku - najpierw przez Józefa Britiusa, a następnie modyfikowany przez Giovanniego Marię Bernardoniego. Ostateczny kształt kościołowi nadał w latach 1605-1619 Giovanni Trevano i to on jest autorem fasady, kopuły i wystroju wnętrza.
Uroczystej konsekracji kościoła dokonano 8 lipca 1635 roku. W latach 1809-1815 świątynia służyła jako cerkiew prawosławna. Od 1842 roku służy Parafii Wszystkich Świętych. Około roku 1890 posługę wikarego sprawował w nim św. Józef Bilczewski. W roku 1960 kościół podniesiono do rangi bazyliki mniejszej.
[edytuj] Architektura
Kościół ma szeroki, jednonawowy korpus z nawami bocznymi o charakterze kaplic, transept z kopułą na skrzyżowaniu oraz prostokątne (krótkie) prezbiterium zamknięte półkolistą apsydą.
[edytuj] Fasada
Dwukondygnacyjna fasada z dolomitu przypomina rzymski kościół Santa Susana Carla Maderny, ale są w niej też echa fasady głównego kościoła jezuickiego Il Gesù w Rzymie.
W niszach znajdują się posągi świętych jezuickich: św. Ignacego Loyoli, św. Franciszka Ksawerego, św. Alojzego Gonzagi oraz św. Stanisława Kostki dłuta Dawida Heela, a nad portalem głównym godło zakonu jezuitów; w górnej kondygnacji św. Zygmunt i św. Władysław.
Ogrodzenie placu z rzeźbami apostołów zostało zaprojektowane przez Kacpra Bażankę, a wykonane w roku 1722 przez Dawida Heela z wapienia pińczowskiego. Dziś, na miejscu XVIII-wiecznych, bardzo zniszczonych oryginałów, znajdują się współczesne kopie (także z wapienia pińczowskiego), wykonane przez Kazimierza Jęczmyka. Przyczyną tego stanu są kwaśne deszcze wymywające twarze rzeźb.
[edytuj] Wnętrze
Stiukowa dekoracja, głównie na sklepieniach, jest autorstwa Giovanniego Battisty Falconiego: w apsydzie prezbiterium są to sceny z życia św. Piotra i św. Pawła oraz posągi patronów Polski - św. Wojciecha i św. Stanisława. W nawach bocznych dekoracja staje się bardziej swobodna - pojawiają się tam postacie puttów wplecionych w ornamentalne kompozycje i plafony.
Późnobarokowy ołtarz główny z roku 1735 z obrazem Józefa Brodowskiego "Wręczenie kluczy św. Piotrowi" zaprojektowany został przez Kacpra Bażankę.
Wśród elementów wyposażenia wnętrza wyróżnia się nagrobek biskupa Andrzeja Trzebickiego z końca XVII wiek, a także nagrobki rodzin Branickich (z 1720-25 r.) i Brzechffów (z 1716 r.) projektu Kacpra Bażanki.
Oświetlenie wnętrza zostało podporządkowane teatralizacji sprawowania liturgii w baroku: światło miało skupiać się na księdzu odprawiającym mszę świętą, a boczne filary wspierające kopułę miały stwarzać wrażenie kulis teatralnych.
W 1638 roku przy kościele Jezuici założyli kapelę - największą w ówczesnej Polsce. Śpiewało w niej od 80 do 100 osób.
[edytuj] Krypty
W podziemiach kościoła pochowany jest ks. Piotr Skarga.
Od stycznia 2010 r. trwają prace nad utworzeniem w podziemiach Panteonu Narodowego[2].
[edytuj] Wahadło Foucaulta
W kościele jest zawieszone najdłuższe w Polsce wahadło Foucaulta (46,5 m). Co czwartek odbywają się demonstracje[3], pozwalające zaobserwować (pośrednio) ruch obrotowy Ziemi wokół własnej osi.
[edytuj] Galeria
-
-
-
-
Pokaz wahadła Foucaulta
Przypisy
- ↑ Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych - województwo małopolskie (pol.). 2010-06-30.
- ↑ W Krakowie powstanie jednak Panteon Narodowy? (dostęp 18.04.2010)
- ↑ Parafia Wszystkich Świętych w Krakowie. [dostęp 2011-02-18].
