Kościół św. Andrzeja Boboli w Bydgoszczy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół św. Andrzeja Boboli
w Bydgoszczy
kościół parafialny, jezuitów
Distinctive emblem for cultural property.svg A/514/1 z 15.12.1998[1]
Widok z Placu Kościeleckich
Widok z Placu Kościeleckich
Państwo  Polska
Miejscowość Bydgoszcz
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia Parafia św. Andrzeja Boboli w Bydgoszczy
Wezwanie św. Andrzej Bobola
Położenie na mapie Bydgoszczy
Mapa lokalizacyjna Bydgoszczy
Kościół św. Andrzeja Boboliw Bydgoszczy
Kościół św. Andrzeja Boboli
w Bydgoszczy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół św. Andrzeja Boboliw Bydgoszczy
Kościół św. Andrzeja Boboli
w Bydgoszczy
Ziemia 53°07′15″N 18°00′16″E/53,120833 18,004444
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
O zmierzchu

Kościół św. Andrzeja Boboli w Bydgoszczy - kościół położony w Bydgoszczy, którego patronem jest św. Andrzej Bobola.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Kościół znajduje się przy Placu Kościeleckich, w obrębie Starego Miasta w Bydgoszczy. Ze Starego Rynku do świątyni prowadzi ulica Teofila Magdzińskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kościół zbudowano w latach 1901-1903 r. dla gminy ewangelicko-unijnej jako farę ewangelicką pw. Świętego Krzyża. Był on następcą poprzedniej świątyni w zbudowanej w Bydgoszczy w 1787 r.

Świątynia powstała na obszarze zniwelowanej dawnej wyspy zamkowej, gdzie do 1656 r. znajdował się zamek starościński (w latach 1656-1895 w ruinie), zbudowany z polecenia Kazimierza Wielkiego.

Autorem projektu (1899-1901 r.) był berliński architekt Heinrich Seeling, znany z kilku reprezentacyjnych realizacji w Bydgoszczy (Teatr Miejski, kościół ewangelicki pw. Chrystusa Zbawiciela, kamienice przy ul. Jagiellońskiej i Gdańskiej). Rysunki i obliczenia konstrukcyjne wykonał w 1901 r. na zlecenie Seelinga O. Leitholf z Berlina. Odbiór budynku w stanie surowym nastąpił 22 października 1903 r.[2]

Do 1945 r. kościół służył parafii ewangelicko-unijnej. W 1945 roku kościół został zajęty przez władze komunistyczne, a nastęnie przekazany katolikom. W okresie 1945-1946 był kościołem szkolnym szkół rzemieślniczych uzyskując wezwanie św. Józefa Rzemieślnika. Jesienią 1946 r. przejęli kościół jezuici, którzy powrócili do miasta po 166 latach i których dawna świątynia została zniszczona w czasie II wojny światowej.

Przeprowadzono wówczas remont zdewastowanego kościoła i nadano mu patrona św. Andrzeja Bobolę. Pierwsi powojenni jezuici w Bydgoszczy – związani z Wilnem O. Władysław Wantuchowski i O. Jan Kurdziel – umieścili w ołtarzu głównym kopię obrazu Matki Bożej Ostrobramskiej.

W 1967 r. przy kościele erygowano parafię św. Andrzeja Boboli. W latach 60. XX w. kościół był żywym centrum działalności charytatywno – misyjnej. Potem stał się centrum Klubu Inteligencji Katolickiej, najstarszym w mieście centrum ruchu oazowego (od 1977 r.) i Odnowy w Duchu Świętym, a w latach 80. znanym miejscem modlitw za ojczyznę. W 1989 r. NSZZ “Solidarność” uznała go za kościół patronalny Regionu Bydgoskiego.

W 1978 r. wieżę kościoła pokryto miedzianą blachą (w miejsce dachówki ceramicznej), a w 1996 r. decyzją władz miejskich otrzymał zewnętrzną iluminację świetlną.

Wznoszący się na wysokość 75 m szczyt wieży kościoła stawia go na pierwszym miejscu wśród budynków w Bydgoszczy (krzyż na kopule bazyliki św. Wincentego à Paulo znajduje się na wysokości 65 m, a trzynastopiętrowy wieżowiec przy ul. Konarskiego ma wysokość 52 m). Znajdujący się na wieży mechanizm zegarowy w lipcu 2014 został uszkodzony w wyniku uderzenia pioruna[3].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Styl architektoniczny[4][edytuj | edytuj kod]

Kościół zbudowany został w stylu neogotyku charakterystycznym dla niemieckich zborów ewangelickich przełomu wieków XIX i XX. Świątynię wyróżniają charakterystyczne balkony, kryształowe sklepienia oraz masywna wysoka wieża. Dzięki swej okazałości i monumentalności świątynia godnie reprezentowała funkcje farne (w latach 1903-1945), zaś obecnie stanowi dominantę wschodniej części Starego Miasta w Bydgoszczy.

Świątynia jest jednonawowa, z węższym prezbiterium od wschodu, zamkniętym trójbocznie. Do boków prezbiterium przylegają symetrycznie rozmieszczone aneksy. W północno-wschodni narożnik kościoła wkomponowano kaplicę pw. Najświętszej Marii Panny. Od zachodu dominantę stanowi wysoka wieża zwieńczona iglicą, ujęta szczycikami i wieżyczkami. Elewacje obiega ceglany fryz kordonowy. Wnętrze nakryte sklepieniami kryształowymi z gurtami. W fasadzie znajduje się bogato profilowany portal, zamknięty trójkątnym szczytem z wimpergą. Elewacje urozmaicone są ostrołukowo zamkniętymi blendami i oknami o różnorodnych wykrojach, szczytami zdobionymi sterczynami. Pierwotnie główne wejście do świątyni flankowała para klęczących kamiennych aniołów.

Wyposażenie[edytuj | edytuj kod]

Ołtarz[edytuj | edytuj kod]

W prezbiterium znajduje się duży obraz św. Andrzeja Boboli, będący kopią obrazu z poznańskiego kościoła Ojców Jezuitów.

Organy[edytuj | edytuj kod]

Największym zabytkiem kościoła są 42-głosowe (początkowo 48-głosowe, jedne z największych na Kujawach i Pomorzu a zarazem największe w Bydgoszczy) zabytkowe organy skonstruowane w 1903 roku przez znaną firmę Wilhelma Sauera, remontowane i przebudowane przez Josefa Goebla z Gdańska w roku 1940. Remont instrumentu przeprowadzono w 1947 r. przez bydgoską firmę P. Sobiechowskiego oraz w latach 1998-1999 r. przez organmistrza Stanisława Broszko.

Imprezy[edytuj | edytuj kod]

Od 2001 r. w kościele odbywają się Bydgoskie Wieczory Organowe, które na trwałe wpisały się już w życie muzyczne Bydgoszczy. Sprzyja temu dobra akustyka wnętrza świątyni[5]. Koncerty są nawiązaniem do przedwojennej tradycji organizowania w świątyni koncertów symfonicznych i recitali słynnych organistów.

30 czerwca 2012 r. w świątyni odbyła się premiera pierwszego polskiego opartego na zasadach Teatru Tworzenia, awangardowego oratorium "Terrarium"[6], którego autorami byli: Jarosław Pijarowski i Józef Skrzek[7]. Wybrane fragmenty z tego widowiska ukazały się w limitowanej edycji na płycie wydanej przez niemiecką wytwórnię Legacy Records w 2013 roku .

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo kujawsko-pomorskie (pol.). 30 września 2014. [dostęp 2010-10-12].
  2. Bręczewska-Kulesza Daria: Bydgoskie realizacje Heinricha Seelinga. Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu: zeszyt 4. Bydgoszcz 1999
  3. Zegar na wieży bije, ale nie pokazuje, która jest godzina
  4. Parucka Krystyna. Zabytki Bydgoszczy – minikatalog. „Tifen” Krystyna Parucka. Bydgoszcz 2008
  5. Kuberska Inga: Architektura sakralna Bydgoszczy w okresie historyzmu. In. Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 3. Bydgoszcz 1998
  6. http://www.terrarium.art.pl/ oficjalna strona wydarzenia
  7. http://bydgoszcz.lento.pl/terrarium-premiera-w-kosciele-ojcow,445259.html dostęp 9-07-2012

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bręczewska-Kulesza Daria: Bydgoskie realizacje Heinricha Seelinga. Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu: zeszyt 4. Bydgoszcz 1999
  • Derenda Jerzy. Piękna stara Bydgoszcz – tom I z serii Bydgoszcz miasto na Kujawach. Praca zbiorowa. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2006
  • Kuberska Inga: Architektura sakralna Bydgoszczy w okresie historyzmu. In. Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 3. Bydgoszcz 1998
  • Parucka Krystyna. Zabytki Bydgoszczy – minikatalog. „Tifen” Krystyna Parucka. Bydgoszcz 2008.
  • Rogalski Bogumił. Architektura sakralna Bydgoszczy dawniej i dziś. In. Kronika Bydgoska XII (1990). Bydgoszcz 1991

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]