Kościół św. Elżbiety w Gdańsku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół św. Elżbiety w Gdańsku
kościół rektorski
Distinctive emblem for cultural property.svg 398 z 06.09.1971 r.[1]
Kościół św. Elżbiety w Gdańsku
Państwo  Polska
Miejscowość POL Gdańsk COA.svg Gdańsk
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
parafia św. Brygidy w Gdańsku
Wezwanie św. Elżbiety
Położenie na mapie Gdańska
Mapa lokalizacyjna Gdańska
Kościół św. Elżbiety w Gdańsku
Kościół św. Elżbiety w Gdańsku
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół św. Elżbiety w Gdańsku
Kościół św. Elżbiety w Gdańsku
Ziemia 54°21′13,86″N 18°38′45,38″E/54,353850 18,645939
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Kościół św. Elżbiety, ok. 1900

Kościół św. Elżbiety w Gdańsku – zabytkowy kościół rektorski, leżący w granicach parafii św. Brygidy archidiecezji gdańskiej. W latach 1622-1820 była to druga świątynia gdańskich kalwinistów.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Świątynia jest budowlą gotycką z cegły, jednonawową, posiada jedną wieżę na osi, gwiaździste prezbiterium i jedną boczną kaplicę.

Rys historyczny[edytuj | edytuj kod]

  • 1393-1394 - do istniejącego przytułku dla ubogich i chorych[2] dobudowano kaplicę św. Elżbiety. Przytułek został zamieniony w szpital.
  • 1417 - ukończono budowę właściwego kościoła św. Elżbiety, którego sylwetka do czasów obecnych zasadniczo nie zmieniła się. Zmianie uległa jedynie wieża i jej hełm.
  • 1547 - rozpoczęto budowę wysokiego wału fortyfikacyjnego. Zlikwidowano wtedy niektóre zabudowania szpitalne oraz cmentarz przykościelny. Zamurowano główne wejście do kościoła.
  • 1557 - świątynia przeszła w ręce ewangelików reformowanych.
  • 1844 - władze miasta sprzedały kościół wojsku. Do 1945 roku był to kościół garnizonowy, w którym odprawiano nieliczne nabożeństwa.
  • Koniec XIX w. - usunięto wały fortyfikacyjne.
  • 1945 - na przełomie marca i kwietnia kościół razem z szpitalem przykościelnym zostały spalone. Odbudowy podjęli się księża pallotyni. Po 1945 r. nie odtworzono hełmu wieży, zastępując go daszkiem.
  • 1947 - otwarcie odbudowanego kościoła.
  • 1956-1958 - po październiku 1956 otrzymano pozwolenie na odbudowę dawnego szpitala, który odtąd pełni rolę domu duszpasterskiego.
  • 1993 - po remoncie kościół otrzymał obecny wystrój wnętrza.

Znajdujące się w kościele do 1945 r. organy zostały zbudowane w latach 1735-36 przez Andrzeja Hildebrandta i miały 29 głosów. W 1912 r. przebudowano je na system elektropneumatyczny z 24 głosami. Instrument uległ zniszczeniu w pożarze kościoła wznieconym 30 marca 1945 r. przez żołnierzy Armii Czerwonej. Dzisiejsze, zbudowane w 1957 r., mają 15 głosów[3].

Przypisy

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo pomorskie (pol.). 30 września 2014. [dostęp 03.05.2010].
  2. W 35. rocznicę pożaru na Wale Elżbietańskim. trojmasto.pl, 16 grudnia 2005. [dostęp 16 grudnia 2005].
  3. Andrzej Januszajtis Ostatni koncert organisty. Jak zmarł du Grain [dostęp 03.02.2014]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]