Kościół św. Jadwigi w Krakowie (nieistniejący)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zespół poklasztorny bożogrobców
i dawny kościół św. Jadwigi Śląskiej
Obiekt zabytkowy nr rej. A-119 17.II.1975
Dawna apsyda kościoła św. Jadwigi
Dawna apsyda kościoła św. Jadwigi
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków
Adres ul. Stradomska 12-14
Typ budynku kamienica
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Zespół poklasztorny bożogrobcówi dawny kościół św. Jadwigi Śląskiej
Zespół poklasztorny bożogrobców
i dawny kościół św. Jadwigi Śląskiej
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zespół poklasztorny bożogrobcówi dawny kościół św. Jadwigi Śląskiej
Zespół poklasztorny bożogrobców
i dawny kościół św. Jadwigi Śląskiej
Ziemia 50°03′10″N 19°56′27″E/50,052778 19,940833
Fasada kamienicy przy ul. Stradomskiej 12-14

Kościół św. Jadwigi – nieistniejący obecnie kościół, który znajdował się między XIV i XVIII w. na Stradomiu, dawnym przedmieściu Kazimierza, obecnie części Krakowa. Na przełomie XVIII i XIX w. przebudowany w obszerną kamienicę (ulica Stradomska 12-14).

Najstarsza wzmianka o kościele św. Jadwigi pochodzi z 1378. Jego fundację podjął jednak najprawdopodobniej już wcześniej król Kazimierz Wielki (według Jana Długosza – w 1360[1]), a kontynuowała ją jego siostra, królowa Węgier Elżbieta Łokietkówna. Kościół wzniesiono dla zakonu bożogrobców, których sprowadzono tu z pobliskiego Miechowa. Dokładne daty budowy nie są znane - wedle tutejszego przeora Samuela Nakielskiego kościół ukończono w 1383, a klasztor bożogrobców na początku XV w. Znane są jednak przekazy źródłowe świadczące o pracach przy kościele jeszcze w połowie XV w. Kościół, zwrócony frontem do traktu łączącego Kraków z Kazimierzem, otaczały po obu stronach klasztor oraz szpital[1]. Być może początkowo nosił podwójne wezwanie (także św. Elżbiety)[2]

Kilkakrotnie kompleks bożogrobców ulegał pożarom – w 1473, 1536 i 1556. I schyłku XVI stulecia w kościele znajdowało się sześć ołtarzy, z czego cztery znajdowały się w prezbiterium, oddzielonym od nawy żelazną kratą. W 1655, podczas potop szwedzki kościół ponownie został spalony. Staraniem prepozyta ks. Augustyna Wolskiego odbudowano go w stylu barokowym; nowa świątynia została konsekrowana w 1674 przez biskupa Mikołaja Oborskiego. Szpital stał się wówczas przytułkiem dla "podeszłych w leciech i wypracowanych w Koronie polskiej szlachty"[1]. Wzniesiony wtedy kościół był świątynią orientowaną, jednonawową, z prezbiterium zakończonym półkolistą apsydą. Pięcioprzęsłową nawę sklepiono kolebkowo, z lunetami

W 1796 zabudowania kościoła i klasztoru zajęli Austriacy (bożogrobców przeniesiono do kościoła św. Barbary[2]). Zaborcy dokonali przebudowy kościoła i klasztoru w jednolity, potężny gmach, w którego murach zachowano jednak substancję kościoła. Wzniesiono wielki, trzypiętrowy budynek, w stylu klasycystycznym; skromna dekoracja nawiązywała do funkcji gmachu – utworzono tu urząd celny[3]. Po likwidacji Rzeczypospolitej Krakowskiej gmach przeznaczono na pocztę, a gdy tę przeniesiono na Wielopole, znalazły tu siedzibę władze wojskowe, które urzędowały tu także w czasie II Rzeczypospolitej[2]. Po II wojnie światowej przeznaczono budynek na mieszkania.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Stefan Świszczowski: Miasto Kazimierz pod Wawelem. Kraków: 1981, s. 69–70, 219–221.
  2. 2,0 2,1 2,2 Stanisław Tomkowicz. Klasztor szpitalny św. Jadwigi. „Rocznik Krakowski”. T. 22, s. 62, 67–138, 1929. 
  3. Marja Jarosławiecka-Gąsiorowska. Architektura neoklasyczna w Krakowie. „Rocznik Krakowski”. T. 24, s. 136–138, 1933. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Michał Rożek. Nie istniejące kościoły Krakowa. „Biuletyn Biblioteki Jagiellońskiej”. R. 33, s. 116–117, 1983. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]