Kościół św. Jana w Stargardzie Szczecińskim
| Kościół św. Jana w Stargardzie Szczecińskim | |||||||||||||||||
| kościół parafialny, kościół patronacki | |||||||||||||||||
Narodowy Instytut Dziedzictwa 2 z 07.11.1953 r.[1] |
|||||||||||||||||
 Kościół św. Jana |
|||||||||||||||||
| Państwo |  Polska |
||||||||||||||||
| Miejscowość | Stargard Szczeciński | ||||||||||||||||
| Wyznanie | katolickie | ||||||||||||||||
| Kościół | rzymskokatolicki | ||||||||||||||||
| Parafia | św. Józefa w Stargardzie Szczecińskim | ||||||||||||||||
| Wezwanie | św. Jana | ||||||||||||||||
| Wspomnienie liturgiczne | 24 czerwca | ||||||||||||||||
| Przedmioty szczególnego kultu | |||||||||||||||||
| Relikwie | św. Rafał Kalinowski | ||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|||||||||||||||||
.jpg&filetimestamp=20110526204937)
.jpg&filetimestamp=20110518081251)
Kościół Świętego Jana – gotycki kościół dominujący w panoramie Stargardu swoją strzelistą wieżą.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Powstał w I połowie XV wieku w wyniku rozbudowy kaplicy wzniesionej wcześniej przez joannitów. Relikty tej XIII-wiecznej, romańskiej świątyni, w postaci granitowych ciosów, wbudowane zostały w filary nawy głównej obecnego prezbiterium.
Z napisu na tablicy umieszczonej w wieży dowiadujemy się, że budowę nowego kościoła rozpoczęto w 1408 roku, a data 1464, umieszczona na dużym dzwonie, pozwala sądzić, że był to czas, kiedy zakończono budowę wieży i całego kościoła.
Zgodnie z duchem epoki, kościół w kształcie hali, utrzymany w stylu gotyckim, posiada niektóre rozwiązania wzorowane na Kolegiacie Mariackiej. Podobieństwo to dostrzegamy w obejściu z kaplicami dookoła głównego ołtarza i w dekoracjach wieży. W nawie środkowej zastosowano sklepienia gwiaździste, a nawach bocznych krzyżowe. Świątynię szczęśliwie omijały pożary, nawiedzające średniowieczne miasto. Jednak w roku 1540 i 1697 na skutek wichury i być może błędów konstrukcyjnych dwukrotnie uległa zniszczeniu wieża, która spadając, zgniotła sklepienie i kaplice przywieżowe. Po drugiej, dość szybkiej, lecz niecałkowitej odbudowie, wieża otrzymała dach dwuspadowy. Przetrwał on blisko dwa stulecia. Obecna wieża, a dokładnie jej stożkowy hełm, pochodzi z roku 1892. Wysokość 99 m[2] zapewnia jej jedno z pierwszych miejsc na Pomorzu Zachodnim.
Wiosną 1998, podczas remontu zwieńczenia wieży, odkryto zbiór dokumentów i monet wraz z listem pastora kościoła, z datą 17 sierpnia 1893, umieszczonych w metalowej kuli. Odkryte przedmioty przechowywane są w Muzeum Miejskim przy Rynku Staromiejskim, a ich miejsce zajęły informacje o współczesnym Stargardzie oraz przesłanie do przyszłych pokoleń.
Po przejęciu Stargardu przez władze polskie w 1945 pieczę nad kościołem objęli księża z Towarzystwa Chrystusowego dla Polonii Zagranicznej, którzy przystąpili do sukcesywnej renowacji i urządzania.
Najpierw naprawiono dach i usunięto dwa pociski artyleryjskie, które tkwiły w wieży. W 1946 przebito ścianę w wieży od strony zachodniej, a tym samym utworzono nowe główne wejście. W 1954 przeszklono okna i wykonano ponowny remont dachu. Zużytą posadzkę ceglaną wymieniono w 1957 na marmurową. Podczas tych prac znaleziono ukryte w starym kanale grzewczym 3 kielichy, dzbanek i 2 srebrne lichtarze. W nawie głównej natrafiono na trumny, które nienaruszone przykryto gruzem i betonem. Ponadto naprawiono dwa dzwony.
W latach 1958-1961 wnętrze zostało pomalowane. W ramach renowacji na filarach powstały polichromie autorstwa prof. Hoppera; ufundowano także nowe ławki. W okresie 1968-1973 założono komplet witraży wykonanych w pracowni W. Ostrzołka w Katowicach, oraz przeprowadzono renowację murów zewnętrznych. Żyrandole pochodzą z roku 1976, a nowy marmurowy ołtarz z 1978. Budowę nowej zakrystii i odmalowanie wnętrza zrealizowano w latach 1980-1983.
24 czerwca 2003 w 760. rocznicę nadania praw miejskich Stargardowi, metropolita szczecińsko-kamieński Zygmunt Kamiński wydał dekret o ustanowieniu Jana Chrzciciela patronem miasta. Od początku istnienia Jan Chrzciciel jest bardzo silnie związany ze Stargardem.
W 2004 rozpoczęto wymianę krzyża oraz miedzianego poszycia dachu. 17 września 2010 w Ołtarzu Ojczyzny znajdującym się w kościele odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą ofiarom katastrofy polskiego Tu-154 w Smoleńsku[3].
Kościół św. Jana to kościół parafialny parafii św. Józefa (nazwa od nieistniejącej już świątyni, znajdującej się w pobliżu kościoła), kościoły filialne znajdują się w Grabowie, w Kiczarowie oraz w Klępinie. Kościół św. Jana ma prawo patronatu nad kościołami miejskimi.
[edytuj] Wyposażenie
Do II wojny światowej kościół św. Jana posiadał bogate wyposażenie. Najcenniejszym jego elementem był duży, późnogotycki poliptyk świętojański z II poł. XV wieku, dzieło warsztatu pomorskiego, o widocznych jednak wpływach sztuki Hamburga i Rostocku. W szafie środkowej mieściły się duże rzeźby Maryi i Chrystusa oraz sceny z życia św. Jana. Został on zdemontowany przed działaniami wojennymi w 1945 i złożony w kościele filialnym w Tychowie. Obecnie znajduje się on w Muzeum Narodowym w Szczecinie. Barokowa ambona została wywieziona w głąb Niemiec w 1945.
Organy zbudowane przez organomistrza Wagnera pochodzą z 1731. W północnej części kościoła przy zakrystii znajdują się piętnastowieczne czterosiedziskowe stalle o rzeźbionych ściankach. W 2005 zostały zakupione do kościoła relikwie świętego Rafała Kalinowskiego.
- Galeria
-
Prezbiterium
-
Nawa boczna
-
Element gotyckich stalli
-
Ołtarz Ojczyzny
-
Dekret ustanawiający św. Jana patronem Stargardu
.jpg&filetimestamp=20110526205117)
.jpg&filetimestamp=20110526205217)
.jpg&filetimestamp=20110526205321)
.jpg&filetimestamp=20110526205419)
.jpg&filetimestamp=20110526205521)
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych - województwo zachodniopomorskie (pol.). 2010-06-30. [dostęp 13.05.2010].
- ↑ Emporis: Kosciól sw. Jana (ang.). [dostęp 2010-07-01].
- ↑ Odsłonięcie tablicy upamiętniającej ofiary katastrofy smoleńskiej (pol.). powiatstargardzki.eu, 2010-09-20. [dostęp 2010-10-19].
[edytuj] Linki zewnętrzne
|
||||||||||||||||||||||
