Kościół św. Katarzyny w Gdańsku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kościół św. Katarzyny w Gdańsku
kościół rektorski
Distinctive emblem for cultural property.svg 291 z 24.02.1967 r.[1]
Kościół św. Katarzyny w Gdańsku
Państwo  Polska
Miejscowość Gdańsk
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia św. Brygidy w Gdańsku
Wezwanie św. Katarzyny z Aleksandrii
Położenie na mapie Gdańska
Mapa lokalizacyjna Gdańska
Kościół św. Katarzyny w Gdańsku
Kościół św. Katarzyny w Gdańsku
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół św. Katarzyny w Gdańsku
Kościół św. Katarzyny w Gdańsku
Ziemia 54°21′14,68″N 18°39′04,52″E/54,354078 18,651256Na mapach: 54°21′14,68″N 18°39′04,52″E/54,354078 18,651256
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Kościół św. Katarzyny – najstarszy kościół parafialny na Starym Mieście w Gdańsku. Powstał w latach 1227–1239, fundatorami byli książęta Pomorza Gdańskiego, rozbudowany został w XIV w. W latach 1555–1945 należał do protestantów. Jego patronką jest św. Katarzyna Aleksandryjska z Egiptu.

Kościół św. Katarzyny, druga połowa XVIII wieku

Mierząca 76 m wieża kościoła jest zwieńczona barokowym hełmem autorstwa Jacoba van den Blocka. W świątyni znajdują się obrazy Antona Möllera i Izaaka van den Blocka, jak również barokowe epitafia i płyta nagrobna astronoma Jana Heweliusza z 1659 roku.

Szczególnym zabytkiem jest znajdujący się tam obraz Matki Boskiej Bołszowieckiej z Bołszowic.

Carillony[edytuj | edytuj kod]

  • Pierwszy carillon zamontowano w 1575 roku, a zdjęto w 1634 roku w trakcie wymiany zegara i dachu wieży.
  • Drugi carillon wykonał Nicolaus Derck z Horn w Holandii, klawiaturę do gry zbudował organmistrz Andreas Hildebrand. Liczący 35 dzwonów w skali od c1 do c4 instrument zamontowano w 1738 roku. W 1741 roku gdański zegarmistrz Daniel Böttcher dodał mechanizm do gry automatycznej. Przetrwał do pożaru w 1905 roku.
  • Trzeci carillon składający się z 37 dzwonów w skali od c1 do c4 działał w latach 1910–1942. Wyprodukowany został w ludwisarni Schillingów w Apoldzie. Carillon został przetopiony przez Niemców.
  • Obecny instrument wykonany przez Królewską Ludwisarnię Royal Eijsbouts z Asten w Holandii składa się z 50 dzwonów o łącznej wadze 17115 kg. W 1989 roku na wieży zawisło 37 dzwonów o łącznej wadze 13,9 tony, a w roku 1998 carillon poszerzony został o kolejne 12 dzwonów (czwartą oktawę od cis4 do c5). 49 dzwonów ważyło w sumie 14270 kg. Dodano jednocześnie klawiaturę do gry ręcznej, dzięki czemu stał się największym koncertowym carillonem w Europie Środkowej. Zintegrowane do carillonu są dzwony liturgiczne o tonach c', es', f', as', b'. W czerwcu 2013 roku zainstalowano pięćdziesiąty dzwon Katarzyna ważący 2845 kilogramów[2], ostatni i największy z pięćdziesięciu dzwonów carillonu.[3]

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1298 roku Władysław Łokietek sprawował w kościele sądy.

3 lipca 1905 roku wieża kościoła spłonęła od uderzenia pioruna[4].

Podczas walk o Gdańsk w 1945 r. pożar zniszczył dachy, hełm na wieży i część sklepień. W 1953 roku podczas sztormu runął szczyt wschodni nawy południowej prezbiterium. Wkrótce rozpoczęto trwającą kilkadziesiąt lat odbudowę. Do 1958 roku odtworzono część korpusu, szczyty nad prezbiterium i w kaplicach południowych. W 1967 r. ukończono nawę kościoła. Sklepienia naw bocznych zrekonstruowano w latach 1971 - 1973. W latach 1974-1979 przeprowadzono rekonstrukcję hełm wieżowego. Pozostałą cześć sklepień zrekonstruowano w latach 1980-1982.

W kościele mieści się Muzeum Zegarów Wieżowych, oddział Muzeum Historycznego Miasta Gdańska. W 2011 roku zainstalowano tu pierwszy na świecie zegar pulsarowy.

22 maja 2006 roku doszło do kolejnego dużego pożaru kościoła, w wyniku którego zawalił się dach, który oparł się na stropie kościoła, dzięki czemu nie zajęło się wnętrze świątyni. Zagrożoną zawaleniem wieżę kościoła uratowano. Uratowano większość zabytkowych przedmiotów – strażacy i policjanci wynieśli je z zalanego wodą kościoła do ratusza i Muzeum Narodowego. Ocalał też (aczkolwiek uszkodzony) carillon. Po pożarze dach kościoła został odbudowany, a wypalone drewno hełmu - wymienione[5].

Przeorem kościoła był do 2006 roku o. Łukasz Semik, następnie do 2012 roku o. Tadeusz Popiela. Obecnie funkcję tą pełni o. Bogdan Meger.

W 2011 roku na wieży zamontowano jedyny na świecie zegar pulsarowy.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych - województwo pomorskie (pol.). 30 czerwca 2014. [dostęp 06.05.2010].
  2. Andrzej Januszajtis Dzwony są po to, żeby ich słuchać podaje masę 3,4 t
  3. Dorota Karaś: Gdańsk będzie miał swojego "Zygmunta". (pol.). gazeta.pl, 11.06.2013. [dostęp 12/06/2013].
  4. Piotr Celej Miejsca, których już nie ma. Stare Miasto na przedwojennych fotografiach [dostęp 31.05.2014]
  5. Michał Stąporek: Pożar kościoła św. Katarzyny. Trojmiasto.pl Sp. z o.o., 2006-05-22. [dostęp 2009-12-22].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikinews-logo.svg
Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat 22 maja 2006 pożar kościoła