Kościół św. Piotra i św. Pawła w Szczecinie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kościół św. Piotra i św. Pawła
kościół parafialny
rejestr zabytków
Distinctive emblem for cultural property.svg A-803 z 30.07.1955.
Kościół św. Piotra i św. Pawła
Kościół św. Piotra i św. Pawła
Państwo  Polska
Województwo  zachodniopomorskie
Miejscowość POL Szczecin COA.svg Szczecin
Wyznanie starokatolickie
Kościół Polskokatolicki
Parafia Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Szczecinie
Wezwanie św. Piotra i św. Pawła
Wspomnienie liturgiczne 29 czerwca
Położenie na mapie Szczecina
Mapa lokalizacyjna Szczecina
Kościół św. Piotra i św. Pawła
Kościół św. Piotra i św. Pawła
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół św. Piotra i św. Pawła
Kościół św. Piotra i św. Pawła
Ziemia 53°25′41″N 14°33′31″E/53,428056 14,558611Na mapach: 53°25′41″N 14°33′31″E/53,428056 14,558611
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Kościół św. Piotra i św. Pawła w Szczecinie – niewielki gotycki ceglany kościół salowy. Kościół ten znajduje się na Europejskim Szlaku Gotyku Ceglanego. Obecnie świątynia parafialna Kościoła Polskokatolickiego.

Historia i architektura[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy drewniany jeszcze kościół zbudowany został tu w 1124, gdy do Szczecina z misją chrystianizacyjną przybył Otton z Bambergu. Ów drewniany kościół prawdopodobnie był najstarszą budowlą sakralną w Szczecinie, został jednak spalony podczas najazdu duńskiego w 1189. W latach 1223-1237 na jego miejscu zbudowano nową świątynię z cegły.

W 1268 do parafii Świętych Piotra i Pawła biskup kamieński Hermann von Gleichen włączył okoliczne wsie Grabowo, Golęcino i Niemierzyn.

Wnętrze kościoła

W 1425 rozpoczęła się budowa nowego korpusu świątyni w duchu pomorskiej szkoły architektury gotyckiej Heinricha Brunsberga. Na ścianach zewnętrznych umieszczono maszkarony – twarze autentycznych mieszkańców średniowiecznego Szczecina. W 1460 kościół przedłużono ku zachodowi o jedno przęsło, znacznie szersze od pozostałych i zwieńczone wieżą.

W 1534 zamieniony na świątynię protestancką. W 1556 rozebrano wieżę, przebudowując zachodnią fasadę. W 1602 kościół zwieńczono istniejącą obecnie sygnaturką.

W czasie ostrzału artyleryjskiego w 1677 został znacznie zniszczony. Odbudowa trwała 24 lata. Odbudowany jako budowla salowa, bez sklepień i filarów dzielących na nawy. W 1702 Hans Kamerling wykonał tzw. pseudosklepienie, czyli drewniany strop ukształtowany na wzór ceglanych sklepień. W 1703 szczeciński malarz Ernst Eichner ozdobił sklepienie olbrzymim malowidłem. W 1817 podczas remontu usunięto wszelkie elementy barokowe. W 1901 dokonano regotyzacji zachodniej fasady świątyni (zob.: [zdjęcie]).

Od 1946 należy do wyznawców Kościoła Polskokatolickiego jako kościół parafialny. W 1960 dokonano gruntownego remontu świątyni. Do 1978 proboszczem był ks. Zdzisław Zaremba, a następnie (do dzisiaj) jest nim ks. inf. Stanisław Bosy.

W 2009 w podziemiach świątyni natrafiono na stare pochówki, najprawdopodobniej patrycjatu lub członków dynastii Gryfitów.[1] Od czerwca 2009 do lutego 2010 przy kościele działał Suwerenny Zakon Rycerzy Świętej Trójcy, stare pochówki odkryli członkowie Zakonu.

Kościół został wpisany do rejestru zabytków 30 lipca 1955 pod nr A-803[2].

Wnętrze[edytuj | edytuj kod]

Skarbona jałmużnicza[edytuj | edytuj kod]

Skarbona

Na północnej, zewnętrznej ścianie kościoła znajduje się nisza jałmużnicza z pierwszej połowy XV w., z otworem wrzutowym dla datków. Po obu stronach niszy wbudowano w ścianę kościoła dwie płyty wapienne z płaskorzeźbami przedstawiającymi patronów kościoła: św. Piotra i św. Pawła. Płyty pochodzą z końca XIV w.


Plafon[edytuj | edytuj kod]

Największą ozdobą kościoła jest ciągnący się przez niemal całą długość świątyni plafon z 1703, dzieło Philippa Ernsta Eichnera. Plafon w kształcie wydłużonego prostokąta, o wymiarach 27 x 3 m, z jednej strony zakończony jest półkoliście. Obramowanie plafonu ozdobiono liśćmi akantu w złotym kolorze. Malowidło wykonane jest w technice olejnej i składa się z trzech powiązanych ze sobą scen rozdzielonych powtarzającym się słowem „SANCTUS” – „święty”.

Pierwsza scena (znajdująca się przy wejściu do świątyni) przedstawia artystyczną wizję końca świata. Widzimy tu ludzi przerażonych wydarzeniami, które dzieją się wokoło. Niektórzy z nich z trwogą patrzą w niebo wznosząc ręce ku górze, inni padają ze strachu na ziemię. W pobliżu widać przerażone zwierzęta (m.in. psy, bydło). Z ciemnego nieba spadają błyskawice i rozżarzone węgle.

W scenie środkowej widzimy tronującego Chrystusa, po bokach cztery putta wychylające się z otaczających scenę obłoków. Symbolizują one cztery strony świata nad którymi On panuje. Poniżej cztery uskrzydlone postacie z głowami lwa, orła, wołu i człowieka. Postacie te zaopatrzone są w koła z mnóstwem oczu. Spod kół wydobywają się wachlarzowato języki płomieni. Scena stanowi ilustrację wizji zawartej w Księdze Ezechiela[3].

Scena trzecia przedstawia rzesze ludzi adorujących Baranka na Górze Synaj. Niektórzy z zebranych grają na harfach i śpiewają na Jego chwałę. Podobnie jak i poprzednie, również ta scena jest ilustracją fragmentu Nowego Testamentu (Apokalipsa 14.1-3).

Wszystkie trzy sceny stanowią łącznie spójną wizję zgodną z chrześcijańską eschatologią, na którą składa się koniec ziemskiego świata (scena pierwsza), Sąd Ostateczny (scena druga) oraz szczęście zbawionych (scena trzecia).

scena I scena II scena III
scena I scena II scena III

Konsole[edytuj | edytuj kod]

Na zewnątrz kościoła, (a także w zakrystii) zachowały się konsole w kształcie główek średniowiecznych mieszkańców Szczecina różnej płci i wieku. Niegdyś konsole stanowiły podstawy dla eksponowanych na nich rzeźb. Rzeźby te nie zachowały się.

Szczecin kosciol piotra i pawla konsola 1.jpg Szczecin kosciol piotra i pawla konsola 2.jpg Szczecin kosciol piotra i pawla konsola 3.jpg Szczecin kosciol piotra i pawla konsola 4.jpg Szczecin kosciol piotra i pawla konsola 5.jpg Szczecin kosciol piotra i pawla konsola 6.jpg
Szczecin kosciol piotra i pawla konsola 7.jpg Szczecin kosciol piotra i pawla konsola 8.jpg Szczecin kosciol piotra i pawla konsola 9.jpg Szczecin kosciol piotra i pawla konsola 10.jpg Szczecin kosciol piotra i pawla konsola 11.jpg Szczecin kosciol piotra i pawla konsola 12.jpg
Szczecin kosciol piotra i pawla konsola 13.jpg Szczecin kosciol piotra i pawla konsola 14.jpg Szczecin kosciol piotra i pawla konsola 15.jpg Szczecin kosciol piotra i pawla konsola 16.jpg Szczecin kosciol piotra i pawla konsola 17.jpg Szczecin kosciol piotra i pawla konsola 18.jpg

Przypisy

  1. Tajemnica zapadniętych krypt. Co kryją podziemia szczecińskiego kościoła (pol.). [dostęp 30 czerwca 2010].
  2. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych - województwo zachodniopomorskie (pol.). 31 marca 2014.
  3. To właśnie w tej wizji szwajcarski pisarz i publicysta Erich von Däniken dopatrywał się opisu lądowania statku kosmicznego na Ziemi.