Kościół św. Sulpicjusza w Paryżu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół św. Sulpicjusza w Paryżu
Église Saint-Sulpice
Distinctive emblem for cultural property.svg PA00088510
Kościół św. Sulpicjusza w Paryżu
Państwo  Francja
Miejscowość Paryż
Wyznanie katolicyzm
Kościół Kościół łaciński
Wezwanie św. Sulpicjusz
Położenie na mapie Paryża
Mapa lokalizacyjna Paryża
Kościół św. Sulpicjusza w Paryżu
Kościół św. Sulpicjusza w Paryżu
Położenie na mapie Francji
Mapa lokalizacyjna Francji
Kościół św. Sulpicjusza w Paryżu
Kościół św. Sulpicjusza w Paryżu
Ziemia 48°51′03″N 2°20′03″E/48,850833 2,334167
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Kościół Saint Sulpice

Kościół Saint-Sulpice (św. Sulpicjusza) w Paryżu, fr. Église Saint-Sulpice) - klasycystyczny kościół w VI okręgu paryskim, drugi co do wielkości w mieście (po Notre-Dame).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wnętrze kościoła

Obecny kościół jest drugim budynkiem sakralnym na tym miejscu. Wcześniejszy kościół, pod tym samym wezwaniem, pochodził z XIII w. i jeszcze w wieku XVII przechodził poważne przebudowy. Jednak w 1646 r. proboszcz parafii Jean-Jacques Olivier zdecydował się na budowę nowego, okazalszego budynku. Powołał w tym celu towarzystwo zajmujące się zbiórką pieniędzy, a także ufundował przy kościele seminarium duchowne. Budowa została rozpoczęta w 1646[1] roku przez uroczyste wmurowanie kamienia węgielnego przez królową Annę Austriaczkę. Prace budowlane trwały przez ponad 140 lat - dopiero w 1732 r. kościół nadawał się do użytku, a jeszcze w 40 później trwały prace przy fasadzie zachodniej.

W czasie Wielkiej Rewolucji Francuskiej kościół został przemianowany na Świątynię Zwycięstwa i poważnie uszkodzony. Zwłaszcza dawne wnętrze, na fali dechrystianizacji, cechującej się racjonalizmem, zostało zdewastowane. Z tego czasu pochodzi napis wyryty nad środkowymi drzwiami wejścia głównego, obecnie ledwie widoczny: Le Peuple Francais Reconnoit L’Etre Suprême Et L’Immortalité de L’Âme (Lud Francji uznaje Byt Najwyższy i Nieśmiertelność Duszy). Autor tego napisu nie jest znany.

Ponownie straty obiekt poniósł w czasie oblężenia Paryża w 1870 r., kiedy pruski pocisk z działa dalekiego zasięgu trafił w północną wieżę.

W kościele zostali ochrzczeni markiz de Sade oraz Charles Baudelaire, natomiast Wiktor Hugo wziął ślub z Adelą Foucher. W kościele tym odbył się w 1790 roku ślub rewolucjonisty Cammile'a Desmoulinsa z Lucile.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Kościół ma wymiary 113 metrów długości, 58 - szerokości i 34 - wysokości, co czyni go największą świątynią lewego brzegu Sekwany i drugim co do wielkości w mieście. Wyróżnia się klasycystyczną prostotą; symetrię fasady psuje niedopracowanie (z braku pieniędzy) jednej z dwóch planowanych wież. Fasada jest dwupoziomowa, a jej główną dekorację stanowi kolumnada jońska z oparta na półokrągłych łukach. Obydwie wieże również posiadają półokrągłe okna. Autorami projektu frontu kościoła byli Giovanni Servandowi i Jean Chalgrin. Po obu stronach ozdobionego portalem wejścia głównego znajdują się dwie wielkie muszle, podarowane ongiś Franciszkowi I przez Republikę Wenecką. Od strony chóru obiekt posiada kilka absyd.

Eugène Delacroix - fresk Walka Jakuba z aniołem

Równie wysokiej wartości są freski wykonane w kościele przez Eugène'a Delacroix w pierwszej połowie XIX wieku. Ołtarze w kościele są klasycystyczne, jednak w większości pochodzą z innych kościołów z racji zniszczeń dokonanych w Saint Sulpice w czasie rewolucji.

W 1727 r. na podłodze kościoła, na życzenie ówczesnego proboszcza, został sporządzony gnomon. W słynnej powieści Kod Leonarda da Vinci linia ta została nieprawidłowo określona jako Południk paryski (w powieści również niepoprawnie tożsamy z Linią Róży), który w rzeczywistości przebiega około 100 m od kościoła. Z gnomonem wiązała się teoria o parafii Saint Sulpice jako o tajnej komórce Zakonu Syjonu, przedstawiona w 1997 r. przez Lynn Picknett i Clive'a Prince'a w książce The Templar Revelation. Obecnie ta sensacyjna koncepcja została w dużej mierze zdyskwalifikowana, jako że dokumenty z Biblioteki Narodowej, na które powoływali się autorzy, okazały się fałszywe, natomiast gnomon z pewnością powstał dopiero w XVIII w. i nie ma nic wspólnego ani z południkiem (czy też Linią Róży, o której pisano we wspomnianej pracy), ani też z tajnymi organizacjami średniowiecznymi.

Wikimedia Commons

Organy[edytuj | edytuj kod]

Organy w kościele

We wnętrzu budynku wyróżnia się imponujący prospekt organowy. Powstał on w latach 60. XVIII w. i został poważnie rozbudowany w 1862 r. Autorem tamtej przebudowy jest Aristide Cavaillé-Coll. Organy te, będące szczytowym osiągnięciem budowniczego (101 głosów) mają we Francji status pomnika narodowego i są znane na całym świecie nie tylko ze względu na brzmienie, ale i mistrzowską konstrukcję - od momentu ich wybudowania nie był konieczny jakikolwiek remont poza regularnym strojeniem. Jedynymi zmianami była renowacja kontuaru ok. 1900 oraz instalacja dmuchawy elektrycznej, tłoczącej powietrze do miechów. W momencie wybudowania były jednym z trzech europejskich instrumentów przekraczających liczbę 100 głosów.

Kościół ma bogatą tradycję muzyczną, a stanowisko organisty tytularnego piastowali znani kompozytorzy: Nicolas Séjan w XVIII wieku, Louis Lefébure-Wély (1863−1869),Charles-Marie Widor (1870−1933) i Marcel Dupré (1934−1971), grywał tam również Louis Vierne. Dzięki ich wkładowi instrument oparł się nowym trendom i remontom, zachowując swój pierwotny charakter (wiele organów Cavaille-Colla przebudowano niszcząc pierwotne zamysły mistrza). Obecnie organistą tytularnym jest Daniel Roth (od 1985), a wiceorganistą (organiste titulaire-adjointe) Sophie-Véronique Cauchefer-Choplin.

Od wielu lat niedzielna msza o 10:30 odprawiana jest z użyciem organów wielkich; rozpoczyna się wcześniej piętnastominutowym preludium organowym, a na ofiarowanie i Komunię grane są organowe utwory z różnych epok. Po mszy można wysłuchać ok. półgodzinnego recitalu organowego. Podczas następnej mszy o 12:00 organista gra podczas Komunii improwizację.

I Grand-Chœur C–g3
Jeux de combinaison:
Salicional 8′
Octave 4′
Cornet V (ab d1)
Fourniture IV
Cymbale VI
Plein jeu IV
Bombarde 16′
Basson 16′
Première trompette 8′
Deuxième trompette 8′
Basson 8′
Clairon 4′
Clairon doublette 2′


Pédale C–f1
Jeux de fond:
Principal 32′
Principal 16′
Contrebasse 16′
Soubbasse 16′
Principal 8′
Flûte 8′
Violoncelle 8′
Flûte 4′
Jeux de combinaison:
Bombarde 32′
Bombarde 16′
Basson 16′
Trompette 8′
Ophicléide 8′
Clairon 4′
II Grand-Orgue C–g3
Principal Harmonique 16′
Montre 16′
Bourdon 16′
Flûte conique 16′
Montre 8′
Diapason 8′
Bourdon 8′
Flûte harmonique 8′
Flûte traversière 8′
Flûte a pavillon 8′
Quinte 51/3
Prestant 4′
Doublette 2′
III Positif C–g3
Jeux de fond:
Violon basse 16′
Quintadon 16′
Salicional 8′
Viole de Gambe 8′
Unda maris 8′
Quintaton 8′
Flûte traversière 8′
Flûte douce 4′
Flûte octaviante 4′
Dulciane 4′
Jeux de combinaison:
Quinte 21/3
Doublette 2′
Tierce 13/5
Larigot 11/3
Piccolo 1′
Plein jeu harm. III–VI
Basson 16′
Trompette 8′
Baryton 8′
Clairon 4′
IV Récit expressif C–g3
Jeux de fond:
Quintaton 16′
Diapason 8′
Bourdon 8′
Violoncelle 8′
Voix céleste 8′
Prestant 4′
Doublette 2′
Fourniture V
Cymbale IV
Basson-Hautbois 8′
Cromorne 8′
Voix humaine 8′
Jeux de combinaison:
Flûte harmonique 8′
Flûte octaviante 4′
Dulciana 4′
Nazard 21/3
Octavin 2′
Cornet V
Bombarde 16′
Trompette 8′
Clairon 4′
Machine à grêle
Rossignol
Trémolo
V Solo C–g3
Jeux de fond:
Bourdon 16′
Flûte conique 16′
Principal 8′
Bourdon 8′
Flûte harmonique 8′
Violoncelle 8′
Gambe 8′
Keraulophone 8′
Prestant 4′
Flûte octaviante 4′
Jeux de combinaison:
Quinte 51/3
Octave 4′
Tierce 31/5
Quinte 21/3
Septième 21/7
Octavin 2′
Cornet V
Bombarde 16′
Trompette 8′
Clairon 4′
Trompette en chamade 8′

W kościele znajdują się jeszcze drugie mniejsze organy, wykorzystywane podczas codziennych mszy, tzw. choeur orgue. Wybudowane w 1844, rozbudowane zostały również przez Cavaille-Colla w 1857. Od remontu w 1903 pozostają w niezmienionym stanie. Instrument ten pozwolił Widorowi na skomponowanie Mszy na dwoje organ i dwa chóry.

I Grand-Orgue
Bourdon 16′
Montre 8′
Salicional 8'
Flûte Harmonique 8'
Bourdon 8'
Prestant 4'
Octave 4'
Quinte (Mutin) 22/3
Doublette 2'
Plein Jeu III
Basson 16'
Trompette 8'
Clairon 4′


II Récit expressif
Flûte traversière 8′
Viole de Gambe 8'
Voix Céleste 8'
Flûte octaviante 4'
Octavin 2'
Cor Anglais 8′
Trompette Harmonique 8′
Clarion 4'
Pédale
Soubasse (G.O.)

W literaturze[edytuj | edytuj kod]

  • W kościele rozgrywa się jeden z aktów opery Jules'a Masseneta Manon
  • Jacques Collin, jeden z ważniejszych bohaterów cyklu Honoré de Balzaca Komedia ludzka, podszywając się pod hiszpańskiego księdza Herrerę, odprawia msze w kościele Saint Sulpice
  • Kościół jest miejscem akcji powieści Karla Huysmannsa Là-bas, której główni bohaterowie mają związki z satanizmem
  • Kościół jest jednym z miejsc akcji powieści Bunt aniołów Anatole'a France'a
  • W kościele ma miejsce jedna z kluczowych scen bestsellerowej powieści Dana Browna Kod Leonarda da Vinci, oparta na fałszywej teorii o powiązaniach parafii Saint Sulpice z Zakonem Syjonu.
  • Jest tłem wydarzeń książek Williama Whartona Spóźnieni kochankowie, Werniks

Przypisy

  1. Martina Padberg: Sztuka i Architektura - Paryż. Ożarów Mazowiecki: Wydawnictwo Olesiejuk Sp. z o.o., 2009, s. 292-293. ISBN 978-3-7588-903-1.