Kościół św. Wawrzyńca w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół św. Wawrzyńca
w Warszawie
kościół parafialny
rejestr zabytków
Distinctive emblem for cultural property.svg A-54 z 20.08.2003
Kościół św. Wawrzyńca
Kościół św. Wawrzyńca
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Wezwanie św. Wawrzyńca
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Kościół św. Wawrzyńcaw Warszawie
Kościół św. Wawrzyńca
w Warszawie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół św. Wawrzyńcaw Warszawie
Kościół św. Wawrzyńca
w Warszawie
Ziemia 52°13′37″N 20°56′39″E/52,226944 20,944167
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Tablica upamiętniająca Józefa Sowińskiego na ścianie kościoła

Kościół św. Wawrzyńca – kościół znajdujący się w Warszawie w dzielnicy Wola przy ul. Wolskiej w obrębie Fortu Sowińskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki kościoła we wsi Wielka Wola sięgają XIV w., a pierwsza wzmianka o jego istnieniu pochodzi z dokumentu antypapieża Jana XXIII z 1412. Do XVII w. kościół św. Wawrzyńca był kościołem filialnym parafii św. Jana. W 1611 przy drewnianym kościele w Wielkiej Woli erygowano samodzielna parafię

W czasie potopu szwedzkiego w 1655 drewniany kościółek spłonął. Został odbudowany w 1660 jako drewniany, lecz był skromny i brakowało w nim podstawowych sprzętów kościelnych. W 1695 z inicjatywy dziekana warszawskiego bp. Mikołaja Popławskiego rozpoczęto budowę murowanej świątyni pod wezwaniem świętych męczenników Wawrzyńca i Stanisława[1]. Fundusze na ten cel ofiarowała królowa Marysieńka Sobieska. Po śmierci króla Jana III Sobieskiego prace zostały wstrzymane, a budowę ukończona dopiero w 1755. Początkowo pracami kierował dyrektor królewskiego Urzędu Budowlanego Joachim Daniel Jauch, a po jego śmierci – Johann Friedrich Knöbel. Powstał jednonawowy, późnobarokowy kościół na planie prostokąta z wielobocznie zamkniętym prezbiterium.

Podczas oblężenia Warszawy przez wojska pruskie w 1794 kościół, który zamieniono na bastion obronny, został częściowo zniszczony. W 1807 został odremontowany i konsekrowany w 1811.

W 1831 świątynia, która znalazła się w obrębie Reduty Wolskiej, została ponownie zniszczona. W pobliżu kościoła zginął Józef Sowiński[2].

W 1834 kościół został zamieniony na cerkiew-mauzoleum Włodzimierskiej Ikony Matki Bożej, patronki dnia, w którym zdobyto Warszawę. W 1841 wnętrze świątyni przebudowano według projektu Adama Idźkowskiego[2]. Dla upamiętnienia zwycięskiej bitwy w ściany cerkwi wmurowano 12 rosyjskich luf armatnich z kulami, które znajdują się w nich do dzisiaj. W 1845 umieszczono tu również 6 tablic z inskrypcjami, upamiętniających uczestników szturmu oraz jego przebieg.

W 1916 świątynia została zwrócona Kościołowi katolickiemu przez niemieckiego gubernatora Hansa von Beselera, a oficjalne przejęcie nastąpiło w 1919. 1 listopada 1923 erygowano nową parafię pw. św. Wawrzyńca. Kościół zwieńczono sygnaturką, wydłużono nawę i przebudowano wnętrze według projektu Oskara Sosnowskiego[3].

W 1939 w czasie obrony Warszawy kościół nie ucierpiał. W sierpniu 1944 podczas rzezi Woli w przykościelnym ogrodzie Niemcy zamordowali kilkuset osób (mężczyzn, kobiet i dzieci), a świątynia została podpalona. Na stopniach ołtarza zginął proboszcz ks. Mieczysław Krygier[3].

Kościół został odbudowany po wojnie. Obecnie jest to budowla jednonawowa, na planie prostokąta, z wieloboczną absydą.

Na zewnętrznej ścianie świątyni znajduje się tablica upamiętniająca Józefa Sowińskiego[2]. W latach 50. w mur przy bramie świątyni wmurowano tablicę pamiątkową Tchorka upamiętniającą ofiary egzekucji z sierpnia 1944[4].

W ostatnich latach parafia św. Wawrzyńca przeniosła swoją siedzibę do nowego kościoła na ulicy Redutowej na Woli zmieniając patrona na Dobrego Pasterza. Kościół przez pewien czas nie był użytkowany. Od roku 2005 ponownie wznowił działalność i jest świątynią odrębnej parafii św. Wawrzyńca na Reducie Wolskiej, która liczy ok. 1000 parafian. Istnieją również plany utworzenia na plebanii domu spokojnej starości dla emerytowanych księży.

Kościół jest jedną z najstarszych budowli na terenie Woli, a wraz z szańcem jedynymi zachowanymi budowlami związanymi z dawną wsią Wola[5]. Świątynia została wpisana do rejestru zabytków 20 sierpnia 2003 jako element zespołu Reduty Wolskiej[6].

Otoczenie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Władysław Jan Grabski: Kościoły Warszawy w odbudowie. Warszawa: Rada Archidiecezjalna Odbudowy Kościołów Warszawy, 1956, s. 30.
  2. 2,0 2,1 2,2 Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 375. ISBN 83-01-08836-2.
  3. 3,0 3,1 Władysław Jan Grabski: Kościoły Warszawy w odbudowie. Warszawa: Rada Archidiecezjalna Odbudowy Kościołów Warszawy, 1956, s. 31.
  4. Stanisław Ciepłowski: Napisy pamiątkowe w Warszawie XVII-XX w.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 254. ISBN 83-01-06109-X.
  5. Stefan Fuglewicz: Fortyfikacje i obiekty wojskowe na terenie Dzielnicy Wola [w;] Zeszyty Wolskie nr 6. Warszawa: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy, 2004, s. 112. ISBN 83-88477-41-2.
  6. Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków - stan na 30 czerwca 2014 r. Województwo mazowieckie (Warszawa). W: Narodowy Instytut Dziedzictwa [on-line]. nid.pl. [dostęp 2014-09-01]. s. 60.